🔒آیین‌نامه ایمنی سامانه اتصال زمین

هدف و دامنه کاربرد این آیین‌نامه به استناد ماده 85 و تبصره یک <a class="artref" href="/ماده/ماده-86-a_raw080610253413">ماده 86 قانون کار</a> جمهوری اسلامی ایران با هدف ایمن سازی محیط کار و جلوگیری از بروز حوادث ناشی از کار در برابر مخاطرات ناشی از برق، از طریق سامانه اتصال زمین و به منظور (برق گرفتگی و آتش سوزی و انفجار حاصل از شرایط ناایمن توزیع برق) و در نهایت صیانت از نیروی انسانی و منابع مادی کشور در این بخش تدوین شده است و برای طراحی و اجرا و نگهداری و اندازه گیری سامانه اتصال زمین، برای تمامی کارفرمایان کارگاه های مشمول قانون کار که دارای شرایط مندرج ذکر شده از فصل نهم تا فصل بیست و سوم این آیین‌نامه می‌باشند؛ لازم الاجرا است.

تعاریف و اصطلاحات در این آیین نامه در معانی مشروح زیر به کار می روند:

اجرای سامانه اتصال زمین C ـ TN فقط در شرایط زیر مجاز است: 1 ـ پیوستگی PEN همواره حفظ شده و تحت هیچ شرایطی قطع نشود، 2 ـ محیط عاری از گردو غبار باشد، و 3 ـ محیط عاری از مواد و گازهای قابل اشتعال و قابل انفجار باشد.

در سامانه اتصال زمین C ـ TN، سیم نول هرگز نباید قطع شود.

برای جلوگیری از تداخل امواج الکترومغناطیسی، در ساختمان هایی که دارای لوازم الکترونیکی حساس (ابزار دقیق) می باشند، استفاده از سامانه اتصال زمین C ـ TN ممنوع است.

تمام الکترودهای در دسترس زمین باید از طریق شینه ارت به یکدیگر متصل شوند.

در سامانه اتصال زمین TN، تنها در صورتی استفاده از یک هادی مشترک برای هر دو منظور حفاظتی (PE) و خنثی (نول) مجاز است که سطح مقطع هادی مشترک از 10 میلی مترمربع کمتر نباشد.

استفاده از الکترودهای زمین مجزا در کلیه سامانه های اتصال زمین TN، ممنوع است.

در صورت اجرای هر یک از سامانه های اتصال زمین S ـ TN یا S ـ C ـ TN، اتصال مجدد هادی های حفاظتی و خنثی پس از نقطه تفکیک، ممنوع است.

استفاده از وسیله جریان تفاضلی (RCD) به عنوان حفاظت در سامانه های اتصال زمین C ـ TN ممنوع است.

در صورت استفاده از RCD در یک سامانه S ـ C ـTN ، RCD باید پس از جدایی هادی حفاظتی و نول نصب شود.

در سامانه اتصال زمین S ـ C ـ TN، اتصال نول و ارت در تابلوی اصلی برق الزامی است.

استفاده از وسیله جریان تفاضلی (RCD) در سامانه TT الزامی است.

هرگاه چند قسمت هادی در دسترس به طور همزمان به یک RCD مشترک وصل باشند، نباید به الکترودهای زمین مستقل و مجزا وصل شوند.

در سامانه TT، سیم نول باید برق دار در نظر گرفته شود و همزمان با قطع سیم های فاز، سیم نول نیز باید قطع شود.

در سامانه TT، اتصال هادی زمین و سیم نول ممنوع است.

در مواردی که سامانه های مربوط به ایمنی از جمله اعلام و اطفای حریق، قبل از ابزار حفاظتی اصلی در مدار قرار گرفته باشند، برای حفاظت فرد در برابر تماس مستقیم و غیرمستقیم با سیم نول، قطع سیم نول همراه با سیم فاز الزامی است.

استفاده از سامانه IT برای شبکه های عمومی توزیع برق ممنوع است.

در کارگاه های تولیدی اعم از کوره ها و ذوب فلزات و نیروگاه ها و صنایع مهمات سازی و مدارهای کنترل و معادن زیرزمینی و بعضی از بخش های بیمارستانی که قطع برق خسارات زیادی به بار می آورد اجرای سامانه اتصال زمین IT الزامی است.

در سامانه اتصال زمین IT، به منظور جلوگیری از برق دار شدن قسمت های هادی در دسترس به اندازه ولتاژ فاز ـ به ـ فاز، این سامانه ها باید به ابزار پایش عایق بندی (IMD) مجهز باشند.

در سامانه اتصال زمین IT، کلیه قسمت های هادی در دسترس (ECP) باید به صورت مستقل از منبع تغذیه، به زمین وصل شوند (زمین شوند).

برای جلوگیری از بروز عیوب نوسانی تصادفی زمین در سامانه اتصال زمین IT، نقطه خنثای منبع باید از طریق یک مقاومت الکتریکی که مقدار آن در رابطه زیر صدق می کند، به زمین متصل شود. Rs&lt;1/3ωCO Rs: مقاومت الکتریکی بین نقطه خنثای منبع و زمین ω: فرکانس زاویه ای جریان خط CO: ظرفیت خازنی خط فاز معیوب

جنس الکترود و هادی اتصال زمین آن، باید به گونه ای باشد که نوع خاک، سبب خوردگی آنها نشود.

رعایت مواد فصل چهارم در خصوص محل دفن الکترود و اتصال الکترودها الزامی است.

برای اجرای الکترودهای صفحه ای، صفحاتی ازجنس مس با ابعاد حداقل 5 /0 × 5 /0 متر و ضخامت حداقل 2 میلی متر و یا صفحاتی از جنس فولاد گالوانیزه با ابعاد حداقل 5 /0 × 1 متر و ضخامت حداقل 3 میلی متر باید مورد استفاده قرار گیرد.

الکترودهای اتصال زمین باید قبل از گالوانیزه شدن، برش داده شوند و پس از هرگونه برش و سوراخ کاری در آنها، محل برش دوباره گالوانیزه شود.

استفاده از صفحه مشبک که با تسمه یا سیم ساخته شده (شبکه مش) است، به جای صفحه یکپارچه به عنوان الکترود صفحه ای اتصال زمین مجاز می باشد.

ابعاد مش الکترود زمین با توجه به جنس خاک و عمق دفن و شدت جریان تزریقی به الکترود زمین، گرادیان ولتاژ مجاز و عوامل دیگر موثر بر مقاومت اتصال زمین باید توسط طراح و با توجه به روابط فیزیکی و نیز تجربه تعیین شود.

چاه الکترود زمین برای قرار دادن الکترودهای صفحه ای باید در مکانی که پایین ترین تراز سطح را داشته و احتمال دسترسی به رطوبت در کمترین عمق ممکن وجود داشته باشد، حفر شود.

الکترودهای صفحه ای اتصال زمین باید به صورت عمودی در خاک نصب شوند.

سیم اصلی اتصال زمین باید حداقل در دو نقطه مجزا به الکترود وصل شود.

اگر سیم اصلی اتصال زمین و صفحه الکترود از دو جنس مختلف باشند، برای حذف الکترولیت و جلوگیری از خوردگی گالوانیک، محل اتصال دو جنس متفاوت باید با ماده ای آب بندکننده و نفوذناپذیر مانند قیر اندود شود.

سیم اصلی اتصال زمین باید به یکی از روش های ذیل به ترتیب اولویت به الکترود صفحه ای مسی وصل شود: 1 ـ جوش برنج یا نقره؛ 2 ـ جوش اگزوترمیک (کدولد)؛ 3 ـ اتصال مکانیکی همجنس صفحه با حداقل دو بست.

فاصله لبه بالایی الکترود صفحه ای از سطح زمین نباید از 600 میلی متر کمتر باشد.

حداقل عمق دفن الکترود قائم در بستر خاک طبیعی منطقه نباید از 2 متر کمتر باشد.

الکترودهای میله ای اتصال زمین فولادی با روکش مس باید با استفاده از تکنولوژی آبکاری ساخته شوند و استفاده از فناوری دوزه کشی [پاورقی 69] ممنوع است.

الکترود اتصال زمین قائم (لوله یا میله)، در زمان نصب باید سالم و بدون هرگونه خراشیدگی و زنگ زدگی و خمیدگی و فرورفتگی باشد.

الکترودهای میله ای اتصال زمین، در صورت عدم وجود مانع باید به صورت قائم نصب شوند.

فاصله بین الکترودهای میله ای اتصال زمین حداقل باید برابر مجموع طول دو الکترود باشد.

قطر الکترودهای میله ای از جنس مس و فولاد با پوشش مس به ترتیب 12 و 16 میلی متر و برای میله هایی از جنس فولاد گالوانیزه 16 میلی متر باید باشد.

حداقل سطح مقطع تسمه مسی، به عنوان الکترود افقی اتصال زمین، نباید از 50 میلی مترمربع و ضخامت آن نباید از 2 میلی متر کمتر باشد.

حداقل سطح مقطع تسمه فولادی گالوانیزه گرم، به عنوان الکترود افقی اتصال زمین، نباید از 100 میلی مترمربع و ضخامت آن نباید از 3 میلی متر کمتر باشد.

حداقل سطح مقطع برای سیم مسی چند مفتولی، به عنوان الکترود افقی اتصال زمین، نباید از 25 میلی مترمربع کمتر باشد.

قطر هیچ یک از مفتول های تشکیل دهنده سیم مسی به عنوان الکترود افقی اتصال زمین، نباید از 7 /1 میلی متر کوچک تر باشد و استفاده از هادی های افشان به‌عنوان الکترود افقی ممنوع است.

الکترودهای افقی باید در عمقی که پایین تر از عمق یخ زدگی منطقه باشد، نصب شوند.

برای الکترود چنبره ای باید از سیم لختی با نمره 50 به صورت حلقه ای با شعاع بیرونی 40 سانتی متر تعداد 5 حلقه (که در ته چاه اتصال زمین قرار می گیرد) استفاده شود.

اگر برای تاسیسات موجود، از الکترود افقی پیرامونی [پاورقی 70] به عنوان الکترود زمین استفاده می شود، عمق دفن الکترود حداقل باید یک متر باشد.

اندازه حداقل انواع الکترودهای اتصال زمین از جنس فولاد باید طبق جدول پ ـ پ ـ 1 پیوست پ باشد.

اندازه حداقل انواع الکترودهای اتصال زمین از جنس مس باید طبق جدول پ ـ پ ـ 2 پیوست پ باشد.

استفاده از قسمت های فلزی بتن مسلح فونداسیون، به عنوان یک الکترود اتصال زمین موثر با رعایت شرایط ذیل مجاز است: 1 ـ در سامانه زمین صاعقه گیر از آن به عنوان هادی نزولی صاعقه گیر استفاده نشود؛ 2 ـ بین تمام فونداسیون ساختمان و بستر زمین اطراف آن، عایق بندی رطوبتی انجام نشده و بتن فونداسیون به طور مستقیم و کامل با خاک در تماس باشد؛ 3 ـ از این نوع الکترود به تنهایی به عنوان سامانه زمین استفاده نشود.

استفاده از بتن مسلح پی به عنوان الکترود اتصال زمین، در پی هایی با عمق کمتر از 8 /0 متر ممنوع است.

بین کلیه اجزای فلزی که جزء الکترود اتصال زمین محسوب می‌شوند، باید اتصال الکتریکی مطمئن برقرار شود.

استفاده از تاسیسات زیر سطح زمین نفت و فرآورده های نفتی و گاز و هوای فشرده و فاضلاب و لوله کشی آب شهری به عنوان الکترود زمین یا هادی حفاظتی ممنوع است.

حداقل سطح مقطع هادی حفاظتی باید مطابق جدول پ ـ پ ـ 3 پیوست پ باشد.

اگر روکش هادی حفاظتی (PE) و هادی فاز متفاوت باشد و هادی حفاظتی در برابر صدمات مکانیکی حفاظت شده باشد، حداقل سطح مقطع آن برای نوع مسی 5 /2 میلی مترمربع و در صورتی که هادی حفاظتی در برابر صدمات مکانیکی حفاظت نشده باشد، حداقل سطح مقطع آن برای نوع مسی باید 4 میلی مترمربع باشد. این مقدار در هر دو حالت برای نوع آلومینیومی نباید کمتر از 16 میلی مترمربع باشد.

استفاده از سینی کابل ها و لدر [پاورقی 71] و نظایر آن در صورتی که پیوستگی در تمام طول آن حفظ شود، به عنوان هادی حفاظتی مجاز است؛ به شرطی که هر دو انتهای آن ها در سمت بار و منبع به زمین وصل شوند.

محل نصب الکترود اتصال زمین بر حسب انواع خاک به ترتیب اولویت ذیل باید انتخاب شود: [پاورقی 72]

محل نصب الکترودها باید به گونه ای انتخاب شود که زهکشی آن کم باشد.

نصب الکترودهای اتصال زمین در زمین های مملو از آب و بستر رودخانه ها و مسیل ها و مسیر عبور آب های جاری و زیرزمینی و مسیر احتمالی آبرفت های آلوده به کودهای زمین کشاورزی و در چاه فاضلاب و حوزه نفوذ پساب آن و نیز خاک دستی ممنوع است.

مکان نصب الکترود اتصال زمین باید به گونه ای انتخاب شود که چاه فاضلاب یا آب در حوزه ولتاژی آن قرار نگیرد.

اگر چاه آب بلااستفاده در محل موجود باشد، استفاده از آن برای نصب الکترود اتصال زمین مجاز است؛ به شرط آن که از این پس تنها برای این منظور مورد استفاده قرار گیرد.

در ارتفاعات سنگلاخی و صخره ای که امکان حفاری عمیق در آنها وجود ندارد، برای اجرای سامانه اتصال زمین، باید شیارهایی ایجاد شده و تسمه مسی در داخل آن قرار گرفته و روی تسمه با مواد مناسب آماده سازی خاک (الکترولیت مناسب) پوشانده و کلیه اتصالات در زیر خاک به هم جوش داده شوند.

در مناطقی که مقاومت ویژه خاک بالا است، استفاده از الکترولیت با شرایط ذیل مجاز است:

در صورت استفاده از بیش از یک الکترود، برای دستیابی به کمترین مقاومت الکتریکی معادل، حداقل فاصله دو الکترود باید به گونه ای باشد که در حوزه ولتاژ یکدیگر قرار نگیرند.

ترمینال اصلی سامانه اتصال زمین باید قابل دسترسی باشد تا در هنگام اندازه گیری های مربوط به اتصال زمین امکان جداسازی تاسیسات از سامانه مذکور وجود داشته باشد.

الکترود اتصال زمین باید در عمقی نصب شود که سرمای انجماد نتواند به آن نفوذ کند.

تمام سامانه اتصال زمین باید دارای شناسنامه صادره از سوی مشاوران و خدمات دهندگان حفاظت فنی و ایمنی حاوی مشخصات کامل آن شامل نوع و جنس الکترود یا الکترودها و ابعاد آنها و تاریخ احداث و محل استقرار و جنس خاک و مقدار مقاومت اندازه گیری شده اولیه و دوره های بعدی و تغییرات سالیانه و مستندات بررسی سامانه اتصال زمین باشد.

برای اجرای همبندی اصلی، باید هادی حفاظتی و هادی خنثی و لوله های فلزی آب و لوله های فلزی گاز پس از کنتور و لوله ها و کانال های فلزی اصلی سایر تاسیسات نظیر سامانه های حرارت مرکزی و تهویه هوا و داکت و دودکش ها و الکترود اصلی و فرعی اتصال زمین و تمامی قسمت های اصلی فلزی ساختمان اعم از اسکلت فلزی و آرماتورهای بتن مسلح و ستون ها و چارچوب ها و در و پنجره های فلزی و ریل های کابین و ریل های وزنه تعادل آسانسورهای کششی و جک آسانسورهای هیدرولیکی و سامانه حفاظت در برابر صاعقه و سرپیچ همه نگهدارنده های لامپ و پریزها و اتصالات و ابزارهای مشابه را به وسیله هادی های جداگانه بر روی شینه اصلی اتصال زمین ساختمان به یکدیگر متصل نمود.

تمامی هادی های حفاظتی مدارهای پریز و روشنایی باید با سامانه اتصال زمین همبندی شوند.

قسمت های هادی بیگانه که از بیرون ساختمان شروع شده و تا درون آن نیز ادامه دارند، باید در نزدیک ترین نقطه ممکن به نقطه ورودی ساختمان به سامانه اتصال زمین همبندی شوند.

اگر لوله ورودی آب به ساختمان، غیرفلزی باشد ولی درون ساختمان از لوله فلزی استفاده شود، همبندی بخش فلزی به ارت اصلی الزامی است.

اگر بخش های مختلف لوله های فلزی موجود در کارگاه با مفصل های دی الکتریک جدا شده باشند، همبندی تمام بخش های فلزی به سامانه اصلی الزامی است.

در تابلوی برقی که درِ آن دارای هادی های برق دار است، هم تابلو و هم درِ آن، هادی در دسترس (ECP) محسوب شده و باید به سامانه اتصال زمین همبندی شوند. در این شرایط، باید تابلو و درِ آن نیز با هم همبندی شوند.

در مواردی که تابلوی برق دارای قسمت های برق دار در دسترس است و درِ آن به عنوان محصورکننده محسوب می‌شود، همبندی درِ تابلو با هسته آن الزامی است.

کلیه تاسیسات مکانیکی و اجزای فلزی مدفون شده در خاک، در مجاورت الکترود اتصال زمین باید با سامانه اتصال زمین همبندی شود.

در هنگام همبندی اسکلت فلزی ساختمان و میلگردها و ستون ها و تیرهای فلزی ساختمان باید از اتصال الکتریکی تمام بخش های اسکلت به یکدیگر اطمینان حاصل شود.

اتصال شناژها و تیرهای فلزی پیرامونی چارچوب راه پله و آسانسور با شبکه همبندی سامانه اتصال زمین الزامی است.

در بخش هایی از کارگاه که به طور معمول در کف آن ها آبریزی می‌شود، یکی از شناژها یا ستون های فلزی باید با سامانه اتصال زمین همبندی شود.

تجهیزات فلزی که در حین کار احتمال برق دار شدن داشته باشد، باید قبل از استفاده از آنها به سامانه اتصال زمین وصل شوند.

تمام تجهیزات الکتریکی و قسمت های فلزی تجهیزات متحرک موجود در کارگاه اعم از بالابرها و جرثقیل ها و نظایر آن باید به سامانه اتصال زمین متصل شود.

تمامی ستون های واقع در گوشه های خارجی سازه کارگاه باید با سامانه اتصال زمین همبندی شوند.

تمام بخش های نرده ها و پله های فلزی باید با سامانه اتصال زمین همبندی شوند.

تمام بخش های فلزی داخلی و خارجی کانکس ها و اتاقک های فلزی باید به سامانه اتصال زمین وصل شوند.

تمامی قطعات شبکه همبند سامانه اتصال زمین باید از طریق اتصالات الکتریکی مطمئن، به یکدیگر وصل شوند.

در تمامی نقاطی که ناپیوستگی در شبکه همبند سامانه اتصال زمین وجود دارد، باید بین دو بخش اتصال الکتریکی مطمئن برقرار شود.

در تمامی گوشه های سازه که قطعات شبکه همبند از دو طرف به هم می رسند، باید اتصال الکتریکی مطمئن بین دو طرف برقرار شود.

در تمامی انشعاباتی که از یک قطعه از شبکه همبند اتصال زمین گرفته می‌شود (مانند سه راهی ها) باید اتصال الکتریکی مطمئن برقرار شود.

در هر نقطه ای که قطعات طولی و عرضی شبکه همبند اتصال زمین از روی هم عبور می کنند، (چهارراهی ها) باید اتصال الکتریکی مطمئن برقرار شود.

در سازه های اسکلت فلزی که تیرها و ستون ها با استفاده از پیچ و مهره به یکدیگر متصل شده اند، برای ایجاد اتصال الکتریکی مطمئن بین قطعات فلزی شبکه همبند سامانه اتصال زمین، باید از یک قطعه سیم مسی رابط [پاورقی 73] استفاده شود.

اتصال سیم رابط بین قطعات فلزی شبکه همبند سامانه اتصال زمین به قطعات فولادی باید به روش جوش ترمیت و یا با استفاده از کابلشو انجام شود و این اتصال همواره در دسترس و قابل بازرسی و تعمیر باشد.

سیم رابط بین قطعات فلزی شبکه همبند سامانه اتصال زمین باید از انحنای لازم برای انبساط و انقباض قطعات متصل شونده برخوردار باشد و پس از بسته شدن، نباید در حالت کشیده قرار گیرد.

یکی از نقاط اتصال شبکه همبند به سامانه اتصال زمین ساختمان، باید روی نزدیک ترین ستون به تابلوی اصلی برق (محل نصب شینه اصلی اتصال زمین) قرار گیرد.

مقاومت کلی همبندی سامانه اتصال زمین بین دورترین نقاط نباید از 2 /0 اهم تجاوز کند.

هر هادی همبندی سامانه اتصال زمین باید دارای برچسب یا پلاکی باشد که مشخص کننده کاربرد آن هادی بوده و معلوم کند که چه نقاطی را به یکدیگر وصل می کند.

در کلیه نقاطی که ممکن است در شرایط بهره برداری به دلیل تعمیر، اتصال سامانه زمین جدا شود (مانند لوله های آب و گاز) برچسب هشداردهنده مبنی بر عدم جداسازی هادی همبندی سامانه زمین نصب شود.

در کلیه محیط های خیس، نمناک و مرطوب و مکان هایی که امکان پاشش آب و تشکیل بخار آب وجود دارد، اعم از حمام و آشپزخانه و آبدارخانه و رستوران و محل شستشو و چربی زدایی و آبکاری فلزات و نظایر آن باید همبندی اضافی به سامانه اتصال زمین اجرا شود.

همبندی اضافی برای هم پتانسیل کردن باید موارد ذیل را در برگیرد: 1 ـ بدنه فلزی کلیه تجهیزات الکتریکی نصب ثابت؛ 2 ـ قسمت هادی بیگانه از هر نوع؛ 3 ـ قسمت های فلزی در دسترس در ساختمان ها از جمله اسکلت فلزی.

در حمام ها و استخرها و سرویس های بهداشتی هر دو لوله فلزی آب گرم و سرد باید به مسیر همبندی اضافی وصل شوند.

ترمینال همبندی اضافی در مکان های مرطوب باید در خارج از آن مکان و روی دیوار یکی از فضاهای مجاور نصب شود.

در مکان هایی که اجرای همبندی اضافی به سامانه اتصال زمین الزامی است، باید ترمینال همبندی اضافی به صورت شینه مسی روکار یا بلوک ترمینال در داخل یک جعبه قابل بازدید تحت عنوان جعبه همبندی اضافی نصب شود.

اجرای همبندی اضافی برای تمامی تجهیزات الکتریکی و هادی های بیگانه واقع بر بام کارگاه از جمله برج های خنک کننده و میله آنتن و نرده فلزی و شیروانی فلزی الزامی است.

اجرای همبندی اضافی برای تابلوهای برق مجاور یکدیگر الزامی است.

حداقل سطح مقطع هادی همبندی اضافی به سامانه اتصال زمین باید طبق جدول پ ـ پ ـ 4 پیوست شماره پ انتخاب شود.

سطح مقطع هادی همبندی اضافی که بدنه فلزی دو دستگاه الکتریکی را به هم وصل می کند، نباید از کوچکترین هادی حفاظتی مدارهای تغذیه کننده و متصل به بدنه های هادی دو دستگاه مذکور کوچکتر باشد.

سطح مقطع هادی همبندی اضافی بین بدنه تجهیز الکتریکی و هادی بیگانه، نباید از نصف سطح مقطع هادی حفاظتی مدار تغذیه کننده تجهیز الکتریکی کوچکتر باشد.

برای حذف هرگونه اختلاف پتانسیل، در مکان هایی که استفاده از سامانه های ذاتاً ایمن ضرورت دارد، باید یک شینه محلی تعبیه شود و یک شبکه همبند محلی متشکل از شیلد کابل ها و تجهیزات ابزار دقیق و بخش های فلزی تجهیزات و محفظه ها و سینی و نردبان کابل ها و کلیه هادی های بیگانه برقرار شود.

اگر اتصال زمین شیلد کابل در بیش از یک نقطه، از الزامات ایمنی بوده و این الزام با مسایل تداخلات الکترومغناطیسی (EMC) [پاورقی 74] در تناقض باشد، باید از کابل های دوغلافه (دارای دو شیلد) استفاده نمود. در این حالت، غلاف خارجی برای برآوردن الزامات ایمنی از چند نقطه و غلاف داخلی برای الزامات EMC از یک سر ارت شود.

پس از اتمام هرگونه عملیات افزودن و تغییر دایمی یا موقتی در تاسیسات موجود، باید آرایش های همبندی هم پتانسیل مدار مصرف کننده و سامانه اتصال زمین مجدداً مورد بررسی و اندازه گیری قرارگیرد.

از شینه اصلی اتصال زمین باید انشعاباتی برای تجهیزات کمکی شامل تابلوهای کنترل و رله و اجزای فلزی سازه ها و تاسیسات اطفای حریق در نظر گرفته شوند.

اتصالات انشعابی باید از شینه اصلی اتصال زمین برای هر یک از دستگاه های تاسیسات، انتقال داده شوند و در صورتی که چند دستگاه الکتریکی در کنار یکدیگر قرار داشته باشند، اتصال سری آنها ممنوع است.

در تجهیزات الکتریکی مرکب نظیر تسمه نقاله و سامانه بسته بندی و کوره های تونلی باید از پیوستگی الکتریکی قسمت های فلزی آن اطمینان حاصل شود و حداقل در دو نقطه به سامانه زمین همبند شوند. همچنین، باید از اتصال همبندی با هادی های بیگانه پیرامون این تجهیزات نیز اطمینان حاصل شود.

همبندی سامانه اتصال زمین با مولدهای فرعی برق مطابق دستورالعمل کارخانه سازنده الزامی است.

در سامانه اتصال زمین باید از پیوستگی اتصالات ارت در کل سامانه از بدنه دستگاه تا چاه ارت و بین الکترودها اطمینان حاصل شود و عواملی مانند زنگ زدگی یا اتصال روی سطوح رنگ دار، پیوستگی را مختل نکند.

کارگاه هایی که فاقد پست برق هستند و برق را به صورت انشعاب تک فاز (فاز + نول) و یا سه فاز (3 فاز + نول) از شبکه برق تحویل می گیرند و دسترسی به شینه نول و ارت منبع ندارند، باید سامانه اتصال زمین آنها در تابلوی برق اصلی S ـ C ـ TN باشد.

در سامانه اتصال به زمین S ـ C ـ TN، تابلوی توزیع برق اصلی باید دارای 2 شینه مجزای نول و ارت باشد که با یک هادی رابط (جامپر) به یکدیگر اتصال داشته و سیم نول ورودی به شینه نول و هادی زمین به شینه ارت متصل شوند.

در سامانه اتصال به زمین S ـ C ـ TN، مقاومت الکتریکی الکترود اتصال زمین در محل تفکیک نول و اتصال زمین (ارت) باید کمتر از 2 اهم باشد.

در کارگاه های دارای پست برق اختصاصی زمینی و یا هوایی با یک ترانسفورماتور، سامانه اتصال زمین باید S ـ TN یا S ـ C ـ TN باشد.

در کارگاه های با پست برق اختصاصی تک منبع، در صورتی استفاده از سامانه C ـ TN مجاز است که اتصالات مسیر هادی حفاظتی ـ خنثی (PEN) دایمی بوده و به هیچ عنوان احتمال قطع شدن و یا پارگی سیم یا کابل حفاظتی ـ خنثی PEN وجود نداشته باشد.

اگر بنا بر ضرورت کارکرد دستگاه، به کار بستن سامانه اتصال زمین TT اجتناب ناپذیر باشد، باید در محل تفکیک ارت از آرایش TN به آرایش TT، تجهیزات حفاظتی جریان تفاضلی (RCD) نصب گردد.

در سامانه های برق با چند منبع، اتصال مستقیم نول ترانسفورماتور یا ژنراتور برق به اتصال زمین ممنوع است.

در آرایش TN سامانه های با چند منبع موازی، اتصال رابط از نول تا محل اتصال ارت باید به طور کامل عایق (ایزوله) باشد و هیچ گونه تجهیز مصرف کننده برق به آن متصل نشود.

در سامانه های برق با چند منبع، هادی رابط بین نول های منابع و هادی حفاظتی PE باید تنها در تابلوی برق اصلی به هم متصل شوند.

در سامانه اتصال زمین، استفاده از زمین مشترک برای سمت فشار قوی پست و فشار ضعیف ترانسفورماتور ممنوع است.

برای جلوگیری از ولتاژ انتقالی ناشی از انتقال خیز ولتاژ زمین (GPR) از پست های فشار قوی و شبکه زمین نیروگاه ها به مناطق دوردست توسط هادی های بیگانه (مانند ریل قطار و لوله های فلزی آب و گاز و شیلد کابل ها و سینی و یا نردبان فلزی کابل ها و غیره) باید در محل خروج این تجهیزات از حوزه شبکه زمین، به کمک ایجاد شکاف و یا اتصالات و رابط های عایق الکتریکی، ارتباط پیوسته الکتریکی هادی پراکنده در داخل و خارج حوزه اثر شبکه زمین قطع شود. برحسب نیاز، باید در ادامه مسیر در چند نقطه هادی مورد نظر زمین شود به گونه ای که اطمینان حاصل شود ولتاژ انتقالی خطرناکی از شبکه زمین فشار قوی به منطقه دوردست منتقل نمی شود.

در کارگاه هایی که دو پست یا بیشتر، سالن واحدی را که دارای اسکلت فلزی است، تغذیه می کنند، وجود همبندی بین دو پست علاوه بر همبندی اسکلت فلزی الزامی است.

در پست های برق که هر دو ولتاژ فشار قوی و فشار ضعیف در کنار هم وجود دارند، در صورت امکان احداث دو الکترود زمین مستقل از هم، باید فاصله بین دو الکترود زمین فشار قوی و فشار ضعیف از 20 متر کمتر نباشد و هیچ گونه ارتباط هادی در فاصله بین دو الکترود زمین وجود نداشته باشد.

اگر در پست برق، تفکیک عایقی تابلوهای برق فشار ضعیف از تابلوهای برق فشار قوی، ترانسفورماتور و سازه فلزی پست برق تامین شده باشد، باید بدنه تابلوی برق فشار ضعیف و نقطه خنثای برق فشار ضعیف (نول) به الکترود زمین فشار ضعیف که حداقل 20 متر از سازه پست دورتر باشد، متصل شود و کلیه بدنه های تابلوی برق فشار قوی، ترانسفورماتور و کلیه قطعات فلزی سازه پست به الکترود زمین فشار قوی (داخل یا مجاور پست) متصل گردد.

در صورت امکان احداث دو الکترود زمین مستقل از هم در پست برق، اگر امکان جداسازی عایقی تابلوهای برق فشار ضعیف از تجهیزات برق فشار قوی و سازه فلزی پست برق وجود نداشته باشد، باید بدنه تابلو برق فشار ضعیف، بدنه تابلوهای برق فشار قوی و ترانسفورماتورها و نیز کلیه اجزای فلزی سازه پست برق به الکترود زمین فشار قوی متصل گردد و نقطه خنثای برق فشار ضعیف با استفاده از کابل و غلاف کابل غیرفلزی به الکترود اتصال زمین فشار ضعیف در فاصله حداقل 20 متری از پست برق، اتصال داده شود.

اگر در پست برق امکان احداث دو الکترود زمین مستقل وجود نداشته باشد، باید از یک الکترود زمین مشترک برای هر دو منظور فشار قوی و فشار ضعیف استفاده شود. در این صورت، مقاومت کل الکترود زمین نسبت به جرم کلی زمین نباید از یک اهم تجاوز کند.

اگر هر یک از خطوط برق فشار قوی ورودی یا خروجی پست برق یا حتی بخشی از این خطوط در فاصله ای کمتر از 3 کیلومتر از پست برق، از نوع خط هوایی باشد، باید علاوه بر مجهز بودن خط به برقگیر، از دو الکترود زمین مجزا که خارج از حوزه ولتاژ یکدیگر باشند، به منظور فشار ضعیف و فشار قوی استفاده شود.

در حالتی که پست برق دارای دو الکترود زمین مجزای فشار قوی و فشار ضعیف باشد و بدنه تابلوهای برق فشار ضعیف همراه با بدنه تابلوها و تجهیزات برق فشار قوی به الکترود زمین فشار قوی متصل بوده و نقطه خنثای برق فشار ضعیف به الکترود زمین فشار ضعیف وصل باشد، تابلوهای برق فشار ضعیف باید با درجه عایق بندی بالاتری نسبت به ولتاژ اسمی بین فاز و خنثی (نول) انتخاب شود.

سیم اصلی اتصال زمین بین الکترود ارت و شینه اصلی ارت باید مسی و حداقل دارای سطح مقطع 35 میلی مترمربع باشد.

برای هر الکترود اتصال زمین باید یک جعبه آزمون و بازدید جداگانه به ابعاد مناسب تعبیه شود که علامت زمین به صورت دایمی روی آن حک باشد.

هرگونه انشعاب از هادی های اتصال بین الکترود اتصال زمین و جعبه آزمون ممنوع است و تمامی انشعابات و تشکیل حلقه شبکه سامانه اتصال زمین باید پس از جعبه آزمون انجام شود.

مسیر سیم های ارتباط الکترود ارت با شینه اصلی اتصال زمین باید کوتاه ترین مسیر بوده و این سیم ها تا حد ممکن مستقیم و بدون پیچ و خم باشد.

از آلومینیوم لخت یا آلومینیوم دارای پوشش مسی نباید در تماس با زمین چه به عنوان الکترود و چه به عنوان هادی زمین استفاده شود. در محیط های مرطوب نیز نباید از این مواد به عنوان هادی زمین استفاده نمود.

سیم های لخت و سیم های عایق بندی شده با روکش بیرونی سبز و زرد یا ترکیب سبز و زرد، فقط باید برای هادی های زمین تجهیزات و همبندی مورد استفاده قرار گیرند.

سیم هادی زمین باید از استحکام مکانیکی لازم و مقاومت در برابر خوردگی شیمیایی و الکتروشیمیایی برخوردار باشد.

سیم لخت اتصال زمین نباید از داخل لوله های فلزی عبورکند.

در کابل هایی که سطح مقطع سیم نول نصف سطح مقطع هر سیم فاز است، سطح مقطع سیم اتصال زمین (هادی حفاظتی PE) و نول باید یکسان باشد.

وجود شینه اتصال زمین (ارت) در تابلوی اصلی برق الزامی است، به طوری که سیم اتصال زمین از الکترود به این شینه آمده و سپس از ترمینال اصلی به قسمت های مختلف منتقل شود.

وجود شینه نول در تابلوی اصلی برق الزامی است و باید روی مقره عایق سوار شود.

در سامانه S ـ C ـ TN، پس از محل تفکیک نول و ارت، اتصال مجدد نول و ارت ممنوع است.

جنس اتصالات سیم اصلی اتصال زمین بـه الکترود، باید به گونه ای باشد که با مواد به کار رفته در الکترود و سیم اتصال زمین سازگار بوده و میزان خورندگی گالوانیک به حداقل برسد.

اتصالات و بست های مربوط به سامانه اتصال زمین باید از نظر مکانیکی مقاوم بوده و اتصال محکمی را برقرار کنند.

در صورت استفاده از تسمه به عنوان سیم اتصال زمین و اتصال آن به تجهیزات نباید تسمه را برای پیچی که قطر آن از یک سوم پهنای تسمه بیشتر است، سوراخ کرد.

هادی های همبندی برای هم پتانسیل سازی باید از استحکام مکانیکی مناسب برخوردار بوده و مقاومت الکتریکی آنها (قابل صرف نظر) باشد.

حداقل اندازه سطح مقطع هادی همبندی اصلی باید به شرح ذیل باشد: 1 ـ هادی مسی: 6 میلی مترمربع 2 ـ هادی آلومینیومی: 16 میلی مترمربع 3 ـ هادی فولادی: 50 میلی مترمربع

حداقل سطح مقطع هادی های حفاظتی و همبندی اضافی باید به شرح جدول پ ـ پ ـ 5 پیوست پ باشد.

پیش از اندازه گیری مقاومت الکتریکی الکترود اتصال زمین باید تاسیسات اتصال زمین از منبع تغذیه برق یا شبکه کاملاً قطع شده باشد و تا انتهای آزمون از برق تغذیه جدا باشد.

پیش از اندازه گیری مقاومت الکتریکی الکترود اتصال زمین باید هادی زمین از الکترود زمین جدا شده باشد.

هنگام اندازه گیری مقاومت الکتریکی الکترود زمین، استفاده ازدستکش و کفش عایق الکتریکی ایمن الزامی است.

انجام اندازه گیری مقاومت الکتریکی سامانه اتصال زمین، در روزهای طوفانی و بارانی و برفی و زمان هایی که احتمال وقوع آذرخش باشد، ممنوع است.

با توجه به اثر تغییرات اقلیمی در مناطق سنگی و فاقد پوشش گیاهی یا دارای دوره یخبندان طولانی روی مقاومت سامانه زمین، اندازه گیری مقاومت باید در بدترین شرایط موجود انجام شود؛ مگر اینکه با اقدامات اصلاحی مانند آبیاری مستمر در طول سال از ثابت بودن مقاومت سامانه زمین اطمینان حاصل شود.

اگر در زمان اندازه گیری مقاومت الکتریکی سامانه اتصال زمین، پراب های جریان و ولتاژ دور از دید فرد آزمون کننده باشد، یا اگر سیم های آزمون در فضایی قرار گیرند که در دسترس عموم باشند، این نقاط باید به طور مداوم و تا زمانی که سیگنال آزمون اعمال می‌شود یا پتانسیل های دور از محل اندازه گیری بالای 50 ولت هستند، تحت نظر و پایش فرد مراقب که ارتباط بی سیم با اپراتور دستگاه اندازه گیری (فرد آزمون کننده) دارد، باشند.

در هنگام اندازه گیری مقاومت الکترود زمین، برای به حداقل رسیدن خودالقایی، هادی ها (سیم ها) باید به طور کامل از روی قرقره ها باز شوند.

هنگام اندازه گیری مقاومت الکترود زمین، باید الکترودهای اندازه گیری تا حد امکان از اجسام فلزی گسترده در زیر زمین مانند لوله کشی فلزی آب یا زره کابل ها دور باشند.

پیش از اقدام به اندازه گیری مقاومت الکتریکی الکترودهای زمین باید ولتاژهای احتمالی روی سامانه زمین اندازه گیری شوند و از قابل قبول بودن آن با توجه به دفترچه راهنمای دستگاه، اطمینان حاصل شود.

برای اندازه گیری مقاومت الکتریکی الکترودهای زمین، پیش از جدا کردن یک الکترود از سامانه زمین باید از نبود جریان های بزرگ در آن اطمینان حاصل شود.

برای اندازه گیری مقاومت الکتریکی الکترودهای زمین، نباید تمامی الکترودهای زمین یک سامانه، یک جا قطع شوند؛ مگر آنکه تاسیسات مربوطه از قبل به طور کامل بی برق شده باشد.

دستگاه اندازه گیری مقاومت الکتریکی اتصال زمین باید دارای گواهی کالیبراسیون معتبر باشد.

استفاده از روش آزمون دو نقطه ای مانند روش کلمپی [پاورقی 76] برای زمین های با مقاومت پایین، ممنوع است.

استفاده از روش کلمپی اندازه گیری مقاومت اتصال زمین تنها زمانی مجاز است که یک مسیر حلقه بسته برای عبور جریان آزمون وجود داشته باشد و مقاومت این حلقه در مقایسه با مقاومت سامانه قابل صرف نظر باشد.

گزارش اندازه گیری مقاومت الکتریکی و بررسی سامانه اتصال زمین باید شامل موارد ذیل باشد: 1 ـ مشخصات شخص دارای صلاحیت؛ 2 ـ مشخصات کارگاه؛ 3 ـ تاریخ اندازه گیری؛ 4 ـ شرایط محیطی (خاک و هوا)؛ 5 ـ مشخصات دستگاه اندازه گیری و مدارک کالیبراسیون آن؛ 6 ـ مشخصات سامانه تغذیه کارگاه شامل ولتاژ و جریان و مانند اینها؛ 7 ـ نوع سامانه اتصال زمین؛ 8 ـ مشخصات مکانی و نوع و آرایش الکترودها؛ 9 ـ نتیجه اندازه گیری جریان و ولتاژ پیش از اندازه گیری مقاومت اتصال زمین؛ 10 ـ راستای اندازه گیری؛ 11 ـ نمودار نتایج اندازه گیری (بسته به روش اندازه گیری)؛ 12 ـ نتیجه نهایی اندازه گیری.

پس از اتمام اندازه گیری مقاومت الکتریکی الکترود زمین، باید از اتصال مجدد کامل هادی زمین اطمینان حاصل شود.

در کارگاه های ساختمانی و سایر کارگاه هایی که در آن از تاسیسات الکتریکی موقت استفاده می‌شود، باید برنامه بازرسی دوره ای از سامانه اتصال به زمین تجهیزات تاسیسات الکتریکی موقت تدوین شود که نصب و نگهداری آنها برای همه مجموعه کابلها، پریزهایی که بخشی از سیم کشی دایمی ساختمان یا سازه نیستند و همه تجهیزاتی که به وسیله دوشاخه به برق وصل می‌شوند، توسط شخص دارای صلاحیت بررسی شود.

در بررسی اتصال زمین تاسیسات موقت الکتریکی باید موارد زیر مورد آزمون قرار گیرند: 1 ـ پیوستگی الکتریکی همه هادی های زمین تجهیزات؛ 2 ـ اتصال صحیح تمام پریزها.

آزمون های سامانه اتصال زمین تاسیسات الکتریکی موقت، پیش از اولین استفاده از آنها، پس از هرگونه آسیب به این تاسیسات، پس از بازگشت هر یک از تجهیزات از تعمیر و پیش از بهره برداری مجدد آن و به صورت دوره ای در فواصل زمانی کمتر از 3 ماه باید انجام شود.

مقدار مقاومت الکتریکی مجاز برای سامانه اتصال به زمین در مکان های قابل اشتعال، باید در رابطه زیر صدق کند: فرمول C: مقدار ظرفیت خازن تا زمین EMIE: حداقل انرژی جرقه زنی محیط I: شدت جریان الکتریکی

در مواردی که سامانه اتصال زمین فقط به منظور جلوگیری از تجمع الکتریسیته ساکن مورد استفاده قرار می‌گیرد، به منظور تامین استحکام مکانیکی، حداقل سطح مقطع هادی های اتصال به زمین و هادی های همبندی برای نوع آلومینیومی 2mm4 و برای نوع مسی 2mm5 /2 باید باشد و مقاومت الکتریکی سامانه اتصال به زمین، نباید ازM 1 تجاوز کند.

برای کاهش یا حذف خطر برق گرفتگی افراد در اثر تماس با دستگاه های الکتریکی (حتی در حالت خاموش) به علت تجمع بارهای الکتریکی ساکن، باید بدنه فلزی این تجهیزات همواره از اتصال زمین مناسب برخوردار باشند.

برای سازه هایی که حاوی بخارات قابل اشتعال، گازهای قابل اشتعال یا مایعاتی که از آنها بخارات قابل اشتعال آزاد می‌شود، هستند باید الکترود زمین رینگ یا هادی حلقه زمین، تعبیه شود.

مخازن فلزی نفت و گاز باید به یکی از روش های ذیل زمین شوند:

درسازه های زیرزمینی حاوی مواد منفجره برای حفاظت در برابر آذرخش، باید LPS اضافی تعبیه شود.

تنها آن دسته از مخازن ذخیره نفت و گاز که سازه فلزی آنها از تمام شرایط ذیل برخوردار باشد، نیاز به سامانه خارجی حفاظت در برابر آذرخش ندارند:

در مکان هایی که تعداد زیادی مخازن نفت و گاز در نزدیکی هم قرار گرفته اند و در بین آنها هیچ سازه و تاسیسات دیگری وجود ندارد، زمین کردن هر یک از مخازن تنها در یک نقطه کافی است. در چنین شرایطی، تمامی مخازن باید به همدیگر متصل (همبند) شوند.

اگر بزرگ ترین بعد مخازن مواد سوختنی (قطر یا طول) مساوی یا کمتر از 20 متر باشد، باید در یک نقطه به زمین وصل شوند و در غیر این صورت، باید در دونقطه به زمین متصل شوند.

در مخازن ذخیره نفت و گاز با سقف شناور، بخش سقف شناور باید به طور موثر به بدنه اصلی مخزن همبند شود. این همبندی باید به صورت اتصالات موازی در فواصل 5 /1 متری در محیط مخزن انجام شود.

در مخازن نفت و گاز، تمامی لوازم جانبی درپوش های متحرک (دریچه ها و منفذهای آدم رو و تجهیزات ایمنی فشار و سایر مدخل ها) بر روی سقف شناور خارجی باید با سقف شناور خارجی همبندی شوند.

کفشک فلزی درزگیر دور سقف شناور مخزن نفت و گاز باید در هر دو قسمت کفشک، به یکی از دو روش ذیل به سقف شناور همبند شود: 1 ـ به صورت ذاتی توسط طراحی و ساخت مناسب؛ 2 ـ با استفاده از حداقل یک هادی حفاظت در برابر آذرخش کلاس I یا معادل آن.

اگر در سقف مخازن نفت و گاز از درزگیر غیرفلزی استفاده شده است، باید شانت هایی با شرایط ذیل نصب شوند:

در مخازنی که در سقف آنها از درزگیر غیرفلزی استفاده شده، شانت های نصب شده بر روی عرشه سقف شناور باید در هنگام بازسازی مخازن موجود با شانت های غوطه ور جایگزین شوند.

اتصال ثابت همبندی سقف شناور مخزن نفت و گاز به بدنه، باید به وسیله اتصال الکتریکی مستقیم با استفاده از حداقل دو هادی بای پس با سطح مقطع حداقل معادل با اندازه هادی اصلی انجام شود.

مقاومت الکتریکی سربه سر هادی بای پس مورد استفاده برای همبندی سقف شناور مخزن نفت و گاز به بدنه آن، به انضمام کلیه اتصالات آن، حداکثر باید3 /0 اهم باشد.

هادی بای پس همبندکننده سقف شناور مخزن نفت و گاز به بدنه آن، باید کمترین طول ممکن را تا اندازه ای که اجازه جابجایی سقف شناور را بدهد، داشته باشد.

برای اتصال همبند سقف شناور مخزن نفت و گاز به بدنه آن، هادی های بای پس باید در فواصل مساوی حول محیط دایروی مخزن توزیع شوند و هر 30 متر یک هادی در محیط خارجی مخزن نصب شود.

اگر مخازن نفت و گاز با سقف شناور دارای نردبان متحرک چرخدار (پلکان غلطان) روی سقف مخزن باشند، دو طرف نردبان باید توسط یک هادی انعطاف پذیر با حداقل سطح مقطع 35 میلی مترمربع و ضخامت حداقل 3 میلی متر به بدنه و سطح مخزن در دو نقطه یکی بین نردبان و قسمت بالایی بدنه مخزن و یکی بین نردبان و سقف شناور مخزن همبند شوند.

اگر یک پلکان غلطان روی سقف شناور مخزن نفت و گاز قرار دارد، یکی از هادی های بای پس اتصال همبند سقف به بدنه باید در طول پلکان نصب شده و به آن همبند شود.

هرگونه قطعه هادی در بخش درزگیر سقف مخزن نفت و گاز که به طور کامل در مایع داخل مخزن غوطه ور نیست، و هرگونه گیج یا ستون راهنما یا قطعه ای که از روی سقف شناور به داخل مخزن نفوذ می کند، باید از نظر الکتریکی از بدنه مخزن عایق باشد. میزان قدرت عایقی باید حداقلKV 1 باشد.

الکترودهای ساخته شده از موادی که نسبت به سازه تحت حفاظت کاتدیک هستند، باید توسط ادوات جداساز DC به یکدیگر متصل شوند؛ مگر آنکه مقرر شود هر دوی آن ها هم سازه تحت حفاظت و هم الکترودها به صورت یک مجموعه واحد مورد حفاظت کاتدیک قرار گیرند.

اتصال مستقیم الکترودهای ساخته شده از موادی که نسبت به سازه تحت حفاظت آندیک هستند، به سازه مجاز است.

اگر امکان استفاده از یک شبکه الکترود زمین واحد برای بخش کنترل مرکزی و منطقه مستعد انفجار وجود نداشته باشد و سامانه زمین این دو بخش از هم ایزوله باشند، مدار الکترونیکی مابین این دو بخش نیز باید به صورت گالوانیکی از یکدیگر ایزوله شوند.

اگر در مناطق مستعد انفجار از سامانه اتصال زمین TN استفاده می شود، باید از نوع S ـ TN باشد و در هیچ نقطه ای در داخل منطقه، سیم نول و هادی حفاظتی به هم متصل نشوند.

اگر در منطقه مستعد انفجار، از کابل های دارای شیلد استفاده می‌شود، شیلد هر یک از کابل ها باید فقط در یک نقطه خارج از منطقه مستعد انفجار به زمین وصل شود.

در مکان های پرخطر، لوله های فلزی روی زمین که در بیرون واحدهای فرایند قرار دارند، حداقل هر30 متر یک بار باید به وسیله الکترود میله ای یا سطحی یک اتصال به زمین داشته باشند.

در مکان های پرخطر نظیر جایگاه های سوخت، بدنه مخازن و بخش های فلزی ساختمان و سیلندرهای استوانه ای و تاسیسات و تجهیزات فلزی بیرونی و لوله های فلزی باید به هادی زمین متصل شود.

در مکان های پرخطر پالایشگاه ها و انبارهای مواد سوختی که تعدادی مخزن مواد منفجره دارند، همه مخازن باید به منظور هم پتانسیل سازی به یکدیگر متصل (همبندی) شوند.

در سازه های دارای نواحی صفر (همیشه پرخطر) و 1 (گاهی پرخطر)، جرقه گیرها (ISG) و بخش های عایقی باید به بیرون از نواحی خطرناک منتقل شوند.

مخازن فلزی بسته که نواحی درون آن ها به صورت ناحیه صفر (همیشه پرخطر) تعریف می شوند، باید از ضخامت دیواره مناسب طبق جدول پ ـ پ ـ 6 پیوست پ برخوردار باشند تا اطمینان حاصل شود افزایش دمای سطح داخلی در نقطه برخورد آذرخش منجر به خطر نمی شود؛ در غیر این صورت، نصب ابزارهای پایانه هوایی الزامی است.

در مکان های کلاس یک برای همبندی نباید به اتصالات فلزی بین لوله ها بسنده شود و لازم است دو طرف اتصالات فلزی با سیم اتصال (جمپر) به یکدیگر همبند شوند.

تجهیزات فلزی واقع در مکان های کلاس یک علاوه بر اتصال جداگانه به سامانه زمین باید به سایر سامانه های زمین که با اهداف الکتریکی یا حفاظتی وجود دارند، همبندی شوند.

در مکان های کلاس یک ناحیه دو (به ندرت پرخطر)، قسمت های مختلف محفظه های موتورها و ژنراتورهای بزرگ باید با یکدیگر همبند شوند و محفظه (بدنه) به زمین وصل شود.

در مکان های پرخطر کلیه سیم های رابط سیار باید دارای پریزهای ارت دار باشند.

در تجهیزات متحرک مستقر در مکان کلاس دو (صرفا در صورت وجود الیاف قابل جرقه زدن یا ذرات معلق قابل انفجار) نظیر جرثقیل های متحرک و بالابرها [پاورقی 78] برای جابجایی مواد، تمیزکننده های متحرک برای ماشین آلات نساجی و تجهیزات مشابه، موارد ذیل باید رعایت شود:

کلیه هادی های بیگانه مربوط به مدارهای ذاتاً ایمن اعم از تجهیزات و بدنه ها و مسیرهای فلزی عبور سیم برق و غلاف های کابل و تجهیزات مجتمع با آن در مکان های پرخطر باید به هادی زمین تجهیزات وصل شوند.

دستگاه های ذاتاً ایمن فلزی در مکان های پرخطر باید با یکدیگر همبندی اضافی شوند.

اگر برای سیم کشی سامانه ذاتاً ایمن از مسیرهای فلزی عبور سیم برق استفاده می‌شود، همبندی در تمام نقاط انتهایی مسیر عبور سیم، بدون در نظر گرفتن محل الزامی است.

در مدار کلاس یک ناحیه دو (به ندرت پرخطر)، اگر از کابل های چندسیمه برای نصب سامانه های حفاظتی نوع ذاتاً ایمن مجزا استفاده می‌شود، هادی های هر مدار باید درون یک شیلد فلزی متصل به زمین (زمین شده) قرار گیرند.

همبندی باید به همه مسیرهای فلزی عبور سیم برق حایل [پاورقی 79] و جعبه تقسیم ها و تابلوهای برق و نظایر آن، بین مکان های کلاس یک و نقطه زمین برای تجهیزات سرویس یا نقطه زمین یک سامانه منشعب جدا اعمال شود.

در کلیه تعمیرگاه های وسایل نقلیه که در گروه مکان های پرخطر طبقه بندی می‌شوند، همه پریزهای برق که در مکان استفاده تجهیزات تشخیصی الکتریکی، ابزارهای دستی الکتریکی یا تجهیزات روشنایی دستی قابل حمل نصب می‌شوند، باید به وسیله جریان تفاضلی (RCD) مجهز شوند.

در کلیه تعمیرگاه های وسایل نقلیه و در جایگاه های سوخت و نیز در مکان های ذخیره سوخت که در گروه مکان های پرخطر طبقه بندی می‌شوند، همه محل های عبور سیم و زره فلزی یا پوشش فلزی روی کابل ها و همه قسمت های فلزی تجهیزات الکتریکی ثابت یا قابل حمل که در حالت عادی حامل جریان الکتریکی نیستند، باید به سامانه اتصال زمین متصل و سپس همبندی شوند.

تمام دیسپنسرها باید به یک یا چند وسیله قطع مدار اضطراری که در فواصل حداقل 6 متر و حداکثر 30 متر از تجهیزات توزیع سوخت مربوطه نصب شده اند، مجهز باشند. وسیله قطع مدار اضطراری باید برق همه وسایل توزیع سوخت و تمامی پمپ های بالادستی دیسپنسر مدارهای تغذیه و کنترل و سیگنال مرتبط و تجهیزات الکتریکی دیگر که در مکان های پرخطر طبقه بندی شده پیرامون تجهیزات توزیع سوخت قرار دارند را قطع کند.

در ایستگاه های کاری افشانه (اسپری [پاورقی 80]) و فرایندهای رنگ کاری و لایه نشانی که از مواد قابل اشتعال یا قابل احتراق استفاده می شود، تمامی افراد و اشیای هادی الکتریسیته از جمله بخش های فلزی تجهیزات یا دستگاه فرایند و مخزن های مواد و مجراهای خروج گاز و سامانه های لوله کشی که مایعات قابل اشتعال یا قابل احتراق حمل می کنند، باید به زمین متصل شوند.

در ایستگاه های کار با افشانه (اسپری) و فرایندهای لایه نشانی و سایر فرایندهای به کارگیرنده روش باردارساز الکتریکی (الکترواستاتیک) که از تجهیزات اتمایزر و باردارساز الکتریکی و مانند آن استفاده می کنند و روی یک نگهدارنده مکانیکی نصب هستند، الکترودها و سرهای اتمایزر الکترواستاتیکی باید به طور موثر نسبت به زمین عایق بندی شوند.

در ایستگاه های کار با افشانه (اسپری) و فرایندهای لایه نشانی، سیم های ولتاژ بالا باید به طور مناسبی عایق بندی شوند و همه اجزای در معرض ولتاژ بالا باید به طور دایمی روی عایق های مناسب قرار گیرند که به طور موثر از طریق اتصال به زمین در برابر تماس تصادفی محافظت شوند.

اشیایی که به روش کار با افشانه (اسپری) رنگ می‌شوند یا در حال لایه نشانی پودر هستند، باید با تسمه نقاله، آویزها یا هر نگهدارنده دیگر که به زمین وصل است، اتصال الکتریکی داشته باشند و قلاب ها مرتباً تمیز شوند تا اطمینان حاصل شود که آنها از نظر الکتریکی با مقاومت حداکثر یک مگا اهم به زمین وصل می‌باشند.

تمام اشیای هادی الکتریسیته در محیط کار با افشانه (اسپری) و لایه نشانی پودر، به جز اشیایی که برای انجام فرایند باید در ولتاژ بالا باشند، باید از اتصال به زمین مناسب برخوردار شوند. این الزام، شامل مخزن های رنگ و سطل های شست و شو و حفاظ ها و اتصالات شیلنگ و هر شیء یا وسیله هادی الکتریسیته در محیط می باشد.

دستگیره تفنگ کار با افشانه (اسپری) باید از نظر الکتریکی به وسیله هادی مناسب به زمین وصل شود که مقاومت زمین از یک مگا اهم تجاوز نکند.

تمام افرادی که به منطقه کار با افشانه (اسپری) و لایه نشانی و رنگ کاری وارد می‌شوند، باید از طریق وسایلی مانند مچ بند و پابند و کفش های آنتی استاتیک به زمین اتصال مناسب داشته باشند و هشدارهای الزام اتصال به زمین افراد باید در محل نصب شود.

تمام مجرای فلزی سیم ها و زره های فلزی و روکش فلزی کابل ها و همه قسمت های فلزی تجهیزات الکتریکی ثابت یا سیار در ایستگاه های لایه نشانی پودر باید به زمین وصل شوند و همبندی بین آنها برقرار شود.

در انجام عملیات کار با افشانه (اسپری) در محفظه های غشایی [پاورقی 81] قطعه کار باید اتصال به زمین مناسب داشته باشد. همچنین، تجهیزات رنگ اسپری باید به زمین وصل شوند. داربست نگهدارنده قطعه کار باید با قطعه کار همبندی شود و از اتصال زمین مناسب برخوردار باشد.

در بیمارستان ها برای جلوگیری از اختلال وسایل الکترونیکی حساس نسبت به امواج الکترومغناطیسی، باید از سامانه اتصال زمین S ـ TN استفاده شود.

استفاده از سامانه های اتصال زمین C ـ TN و S ـ C ـ N ـ T در تاسیسات برق بیمارستان، در مکان های درمانی و ساختمان های پزشکی از تابلوی اصلی برق به بعد ممنوع است.

در مکان های درمانی گروه 2 برای مدارهای تغذیه تجهیزات در موارد ذیل باید از سامانه اتصال زمین IT استفاده شود: 1 ـ تجهیزات الکتریکی پزشکی؛ 2 ـ سامانه های مورد استفاده برای حفظ حیات؛ 3 ـ کاربردهای جراحی؛ 4 ـ تمام تجهیزات مورد استفاده در «محیط بیمار».

درترانسفورماتورهای ایزوله مورد استفاده در سامانه اتصال زمین IT مراکز درمانی، حداکثر جریان نشتی سیم پیچ خروجی به زمین و نیز جریان نشتی به محفظه پوششی، در شرایط بدون بار و با ولتاژ و فرکانس نامی باید 5 /0 میلی آمپر باشد.

در سامانه اتصال زمین IT مراکز درمانی، برای بارهای سه فاز باید یک ترانسفورماتور سه فاز جداگانه با ولتاژ خروجی خط به خط که متجاوز از 250 ولت نباشد، مورد استفاده قرار گیرد.

ترانسفورماتور باید در مجاورت (داخل یا خارج) مکان درمانی نصب شود و برای حفاظت در برابر تماس تصادفی با قسمت های برق دار باید در داخل قفسه و محفظه یا پوشش قرار داشته باشد.

برای هر سامانه اتصال زمین IT در مراکز درمانی باید یک سامانه پایش میزان عایق بندی (IMD) با سامانه هشداردهنده دیداری - شنیداری دایمی پیش بینی و در محل مناسبی که به وسیله کارکنان پزشکی پیوسته قابل کنترل باشد، نصب شود.

وسیله پایش میزان عایق بندی مورد استفاده در سامانه اتصال زمین IT مراکز درمانی باید از ویژگی های ذیل برخوردار باشد:

در مکان های درمانی، در هر یک از جعبه تابلوهای توزیع برق یا در مجاورت آن باید یک شینه هم پتانسیل کننده به منظور اتصال هادی های هم پتانسیل کننده و حفاظتی پیش بینی و نصب شود.

در مکان های درمانی، اتصالات هادی ها به شینه هم پتانسیل کننده درون تابلوهای توزیع برق باید به روشنی در معرض دید بوده و قابل جداکردن از سامانه باشد.

تخت های فلزی عمل جراحی که به طور ثابت نصب شده اند و با برق کار نمی کنند، باید به هادی هم پتانسیل کننده سامانه اتصال زمین متصل شود.

در هر یک از مکان های درمانی گروه های 1 و 2، بین قسمت های فلزی مختلف ذیل که در ارتفاع کمتر از 5 /2 متر از کف قرار دارند، باید همبندی اضافی برای هم پتانسیل کردن انجام شود:

در سامانه اتصال زمین مکان های درمانی، میزان مقاومت هادی ها و نقاط اتصال بین ترمینال های هادی حفاظتی پریزها یا ترمینال های تجهیزات نصب ثابت یا هر نوع بدنه هادی بیگانه و شینه هم پتانسیل کننده نباید بیش از 2 /0 اهم باشد.

برای اتصال زمین بدنه تخت مخصوص عمل جراحی یا زایمان و اتاق مراقبت های ویژه و دستگاه های بیهوشی و میز وسایل عمل جراحی و دستگاه سیار عکسبرداری اشعه ایکس باید پریزهای مخصوص اتصال زمین به تعداد کافی تعبیه شود.

بدنه فلزی چراغ های مخصوص عمل جراحی و یونیت های سقفی و دیواری مخصوص شیرهای سامانه هوای فشرده و خلاء و اکسیژن و گازهای طبیعی و چارچوب های فلزی درها و پنجره ها و کلیه اشیای فلزی باید به طور ثابت با سیم دارای حداقل سطح مقطع 16 میلی مترمربع، به شبکه اتصال زمین اتاق متصل شود.

در اتاق های عمل و زایمان و مراقبت های ویژه و شکسته بندی، باید برای هر جعبه اتصال زمین و چراغ و یونیت و چارچوب فلزی و هر یک از اشیای فلزی در دسترس، یک رشته سیم جداگانه از شینه اصلی اتصال زمین تابلوی برق ایزوله تا دستگاه مربوطه در نظر گرفته شود.

در اتاق های عمل و زایمان و مراقبت های ویژه و شکسته بندی، سطح مقطع سیم اتصال زمین پریزهای برق که با سیم های فاز و نول در یک لوله قرار می‌گیرد، باید مساوی سطح مقطع سیم های فاز و نول مربوطه باشد.

در مکان های درمانی گروه های 1 و 2 در بخش اعمال جراحی قلب باز و بخش های تشخیصی آنژیوگرافی قلب و کاتتریزاسیون قلب و مراقبت ویژه جراحی قلب، مدارهای تغذیه تجهیزات مستقر در ارتفاع کمتر از 5 /2 متر باید علاوه بر سامانه اتصال زمین، به وسیله حفاظتی جریان تفاضلی (RCD) مناسب نیز مجهز باشند.

در اتاق های عمل جراحی قلب باز و کاتتریزاسیون قلب باید همبندی هم پتانسیل بین اجزای ذیل بر حسب مورد برقرار باشد: 1 ـ تخت ها و سایر اشیای فلزی؛ 2 ـ لوله ها و اجزای فلزی ساختمان و تاسیسات مکانیکی؛ 3 ـ بدنه تابلوهای برق و تمام دستگاه ها و تجهیزات الکتریکی؛ 4 ـ کف پوش آنتی استاتیک و یا استاتیک کانداکتیو و شیلد الکترواستاتیک 5 ـ هادی حفاظتی مدارهای پریز برق.

برای هر تخت بیمار در فضای بستری بیمار در بخش های مراقبت ویژه باید پلاگ مخصوص اتصال زمین، برای اتصال هادی حفاظتی (PE) به تخت بیمار، تعبیه شود.

در بخش مراقبت های ویژه نوزادان (NICU) و مکان های درمانی مراقبت ویژه جراحی قلب باید از سامانه اتصال زمین S ـ TN استفاده شود.

برای هر واحد بستری نوزاد در فضای بستری در بخش مراقبت های ویژه نوزادان (NICU) باید پلاگ مخصوص اتصال زمین، برای اتصال هادی حفاظتی (PE) به انکوباتور نوزاد، پیش بینی و نصب شود.

بدنه تمام وسایل الکتریکی و اشیا و تجهیزات فلزی در معرض تماس و هادی های حفاظتی مدارهای پریز و روشنایی در آبدارخانه و کابین دوش و آزمایشگاه تحقیقاتی بخش مراقبت های ویژه نوزادان و فضاهای مشترک آزمایشگاه ها و بانک خون و اتاق کار کثیف و اتاق ایزوله و آزمایشگاه تحقیقاتی بخش مراقبت ویژه جراحی قلب و فضاهای مشابه باید برای هم پتانسیل سازی همبندی اضافی شوند.

سامانه تغذیه تاسیسات برقی در اتاق های ایزوله و فضاهای بستری بیمار در بخش مراقبت ویژه جراحی قلب باید از نوع IT پزشکی باشد.

اتاق های ایزوله بیمار و فضاهای بستری بیمار در بخش مراقبت ویژه جراحی قلب باید دارای تابلوی مخصوص برق ایزوله با ترانسفورماتور ایزوله، مانیتور مخصوص و نشانگرهای میزان نشت جریان، شرایط عادی و اعلام خطر باشد که این تابلوها باید از برق حیاتی تغذیه کنند.

برای تشخیص اتصالی های احتمالی در مدارهای تغذیه کننده فضاهای مراقبت از بیمار در مراکز درمانی، باید اتصال به زمین موثر، از طریق یک مسیر فلزی یا کابل دارای زره یا پوشش فلزی تامین شود.

در مراکز درمانی، ترمینال های زمین همه پریزها، به جز پریزهای ایزوله شده از زمین، جعبه های فلزی پریز و جعبه های فلزی وسایل یا محفظه های فلزی و همه سطوح هادی تجهیزات الکتریکی ثابت که در حالت عادی حامل جریان نیستند و احتمال دارد با ولتاژ بالاتر از 100 ولت برق دار شده و با فرد تماس داشته باشند، باید به طور مستقیم به یک هادی مسی ارت با پوشش عایق متصل شوند.

ترمینال زمین تجهیزات تابلو برق عادی و حیاتی مدار انشعابی که در فضای مراقبت از بیمار قرار دارند، باید علاوه بر اتصال زمین با یک هادی مسی پیوسته روکش دار بزرگ تر یا مساوی 5 /2 میلی مترمربع (نمره 5 /2) با یکدیگر همبند شوند.

در فضای مراقبت از بیمار، اتصال زمین پریزهای برق نباید منحصر به اتصال زمین عملیاتی (زمین ایزوله) باشند و اتصال زمین حفاظتی نیز الزامی است.

در محل تخت بیمار در فضای مراقبت عمومی از بیمار، ترمینال زمین همه پریزها باید به یک هادی زمین تجهیزات مسی روکش دار، متصل شود.

در فضاهای حساس مراقبت از بیمار، ترمینال زمین همه پریزهای محل تخت بیمار و پریزهای اتاق عمل باید به وسیله یک هادی زمین مسی روکش دار تجهیزات به شینه اصلی ارت وصل شوند.

در تمام پریزهایی که امکان استفاده از تجهیزات قابل حمل تشخیص پزشکی نظیر تجهیزات پرتوایکس متحرک وجود دارد، باید هادی زمین متصل به شینه اصلی ارت وجود داشته باشد.

در مکان های درمانی که از ماده بیهوشی قابل اشتعال و انفجار استفاده می‌شود، همه مجراهای فلزی کابل ها و کابل های با زره مسی و همه قسمت های هادی تجهیزات الکتریکی ثابت که در حالت عادی حامل جریان الکتریکی نیستند، باید به یک هادی زمین تجهیزات متصل شوند که برای مکان های کلاس یک تعبیه شده است.

در مکان های درمانی که از ماده بیهوشی قابل اشتعال و انفجار استفاده می‌شود، سیم کشی مدارهای ایزوله باید در مجراها یا کابل های جدا از سیم ها و کابل های اتصال به زمین تعبیه شوند.

در مکان های درمانی که از ماده بیهوشی قابل اشتعال و انفجار استفاده می‌شود، همه سطوح هادی تجهیزات و روشنایی ها، هسته و قاب ترانسفورماتورهای نوع ایزوله کننده برای تغذیه مدارهای ولتاژ پایین باید به یک هادی زمین تجهیزات متصل شوند.

در مکان های مربوط به استفاده از تجهیزات پرتو X همه موارد ذیل باید به هادی زمین حفاظتی وصل شوند: 1 ـ محفظه فلزی خازن های موجود؛ 2 ـ تمام قسمت های ولتاژ بالای مورد استفاده برای تولید پرتو X؛ 3 ـ تمام قسمت های فلزی تجهیزات پرتو X و تجهیزات جانبی آن که در حالت عادی حامل جریان الکتریکی نیستند.

در محل نمایش و استودیوهای تلویزیون و نظایر آن، شاسی دیمرهای الکترونیکی (حالت جامد) باید به هادی زمین حفاظتی متصل شود.

در تجمعات در فضای باز نظیر جشن ها و اعیاد و مراسم عزاداری و نمایشگاه ها و رویدادهای مشابه، کلیه تجهیزات ذیل که از یک منبع تغذیه استفاده می کنند، باید با یکدیگر همبندی شوند: 1 ـ مسیرهای فلزی کابل و کابل های با زره فلزی؛ 2 ـ محفظه های فلزی تجهیزات الکتریکی 3 ـ قاب های فلزی و قسمت های فلزی سازه های قابل حمل و تریلرها یا سایر تجهیزاتی که تجهیزات الکتریکی درون آنها قرار دارند یا نگهدارنده تجهیزات الکتریکی هستند.

در تجمعات در فضای باز نظیر جشن ها و اعیاد و مراسم عزاداری و نمایشگاه ها و رویدادهای مشابه، باید سامانه اتصال زمین S ـ TNC اجرا شود.

در استودیوهای تلویزیون و مکان های مشابه، کلیه کابل های دارای هادی زمین حفاظتی روکش دار و مسیرهای فلزی کابل ها و همه قسمت های فلزی وسایل و تجهیزات باید به یک هادی زمین حفاظتی متصل شوند.

در مکان هایی از تاسیسات و زمین های کشاورزی و دامپروری که شرایط خورندگی فراهم باشد (مانند محل جمع آوری کودهای جانوری و مکان های مرطوب آلوده به ذرات خورنده فاضلاب و مواد شوینده شیمیایی و موارد مشابه) هادی زمین مدفون باید عایق بندی شود.

در همه سازه ها و ساختمان های کشاورزی، هادی زمین تجهیزات باید در تابلوی توزیع برق هم به بدنه و هم به هادی زمین شده (نول) متصل شود. (سامانه S ـ TNC)

در فضاهای دامپروری با کف سیمانی که شرایط مرطوب وجود دارد، باید تمامی بخش های فلزی در معرض تماس که می‌توانند برق دار شوند، با صفحه هم پتانسیل کننده کف (آرماتورهای یکپارچه فراهم کننده شرایط صفحه هم پتانسیل) همبند و به سامانه اتصال زمین وصل شوند.

در ماشین های آبیاری الکتریکی همه تجهیزات ذیل باید از اتصال زمین مناسب برخوردار باشند: 1 ـ همه تجهیزات الکتریکی روی ماشین آبیاری؛ 2 ـ همه تجهیزات الکتریکی ملحق شده به ماشین آبیاری؛ 3 ـ تابلوهای برق و تابلوهای فرعی؛ 4 ـ تابلوهای کنترل یا تجهیزات کنترلی که تجهیزات الکتریکی را تا ماشین آبیاری تغذیه و کنترل می کنند؛ 5 ـ روکش فلزی کابل و مسیر فلزی کابل؛ 6 ـ سازه فلزی ماشین.

بخش های فلزی در معرض تماس ماشین آبیاری سایر ماشین های کشاورزی الکتریکی متحرک که در حالت عادی حامل جریان الکتریسیته نیستند، باید با هادی زمینی که بخشی از سیم، کابل یا مسیر برق رسانی همان ماشین هستند، به زمین متصل شود. اندازه این هادی زمین نباید کمتر از بزرگ ترین هادی تغذیه در هر سیم باشد.

اگر ماشین آبیاری یک نقطه ساکن داشته باشد، یک سامانه الکترود زمین باید در نقطه ساکن برای حفاظت در برابر آذرخش، به ماشین وصل شود.

در داخل کلیه واحدهای متحرک و قابل جابجایی فقط سامانه های اتصال زمین TN و IT مجاز است و به کارگیری سامانه اتصال به زمین خاص C ـ TN و TT ممنوع است.

قسمت های رسانای قابل دسترس واحد متحرک باید از طریق هادی همبندی حفاظتی به پایانه اصلی زمین داخل واحد متحرک یا قابل جابجایی متصل شوند.

در سامانه اتصال به زمین IT درون واحد متحرک با بدنه و سازه رسانا، اتصال همبندکننده بخش های رسانای در دسترس تجهیزات با بدنه و سازه رسانا الزامی است.

اگر سامانه اتصال به زمین TN در داخل یک واحد متحرک استفاده می شود و به یکی از دو روش اتصال به ژنراتور مستقل فشار ضعیف یا اتصال از طریق تجهیزات ایزوله کننده نظیر ترانسفورماتور تغذیه می شود، بدنه رسانا و سایر قسمت های رسانای در دسترس باید به نقطه خنثی (نول)، یا اگر نول در دسترس نباشد، به هادی فاز متصل شود. [پاورقی 82]

در واحدهای متحرک و پیش ساخته، وسیله اصلی قطع مدار الکتریکی باید به منظور زمین کردن، یک شینه یا هادی زمین از نوع بدون لحیم داشته باشد که از تعداد ترمینال های کافی برای همه هادی های زمین برخوردار باشد.

اگر هیچ تجهیز سرویس دهی واحد متحرک یا وسیله قطع کننده ای موجود نباشد، یا تغذیه برق واحد متحرک به وسیله پریز و دوشاخه انجام می‌شود، هادی زمین ترمینال شبکه یا الکترود زمین باید به وسیله یک هادی همبندی مسی با شاسی فلزی یا ترمینال زمین در دسترس واحد متحرک همبندی شوند.

در شینه زمین وسیله اصلی قطع مدار الکتریکی واحدهای متحرک و پیش ساخته، انتهای نول باید عایق بندی شود.

تمام پریزهای مورد استفاده در واحدهای متحرک و پیش ساخته باید از نوع ارت دار باشد.

در قسمت های مرطوب واحدهای متحرک و پیش ساخته نظیر سرویس های بهداشتی و حمام و آشپزخانه و سینک ها و ماشین های ظرفشویی، باید همبندی اضافی بر اساس مواد مندرج در بخش دوم فصل پنجم این آیین‌نامه اجرا شود.

همه سقف های فلزی و پوشش های خارجی فلزی واحدهای متحرک باید با شرایط ذیل همبندی شوند: 1 ـ صفحه های فلزی یکدیگر را همپوشانی کنند و به وسیله بست های فلزی به قسمت های چارچوب فلزی یا چوبی به طور مطمئن متصل شده باشند؛ 2 ـ پایین ترین صفحه پوشش فلزی خارجی به وسیله بست های فلزی در محل اتصال بدنه به کف محکم شود. در هر واحد باید از دو تسمه فلزی در دو انتهای آن برای این منظور استفاده شود.

اگر شبکه داخلی واحد متحرک از نوع TT یا TN باشد، یا در سامانه IT یک پریز برای تغذیه مصرف کننده خاصی در واحد سیار پیش بینی شده باشد که نیاز به قطع برق در صورت اولین اتصالی داشته باشد، باید تغذیه شبکه برق واحد متحرک از طریق وسیله جریان تفاضلی (RCD) انجام شود.

در توقفگاه کاروان ها، سامانه اتصال به زمین تابلوی تامین برق کاروان باید از نوع S ـ C ـ TN باشد و در محل تفکیک هادی خنثی به الکترود زمین کمکی متصل شود.

در خروجی مدار تغذیه بعد از وسیله جریان تفاضلی، هیچ اتصالی بین هادی زمین و هادی نول نباید برقرار شود.

پریز وصل دوشاخه کابل به مدار اصلی مستقر در بیرون کاروان، باید به وسیله جریان تفاضلی (RCD) به عنوان قطع کننده مدار مجهز باشد.

پریز تامین کننده برق کاروان ها، باید به اتصال زمین مجهز باشد.

برای زمین کردن لوله های فلزی گاز و آب و پسماند در کاروان، همبندی آنها با شاسی مجاز است.

الزامات همبندی باید از مواد فصل پنجم این آیین‌نامه تبعیت کند.

سیم های اتصال به زمین مدار باید از استحکام و یکپارچگی الکتریکی لازم برخوردار باشند.

برای همبندی سقف های فلزی باید از فصل پنجم این آیین‌نامه تبعیت شود.

تابلوی برق کاروان باید دارای یک شینه ارت با تعداد ترمینال کافی برای همه هادی های زمین باشد و از طریق کابل تغذیه کاروان باید به شینه زمین تابلوی برق تغذیه کننده مستقر در توقفگاه متصل شود.

هادی خنثی (نول) کاروان باید از هادی های زمین تجهیزات و بدنه های تجهیزات و سایر قسمت های زمین شده عایق بندی شود.

هیچ یک از سیم های اتصال به زمین در بندرگاه نباید از جنس آلومینیوم یا کابل غیرقابل انعطاف با عایق معدنی و روکش مس باشد.

طراحی سامانه تغذیه اسکله ها باید طوری باشد که هر یک از نقاط سوختگیری روی کشتی ها بتواند به سیم اتصال به زمین سامانه توزیع الکتریکی وصل شود.

اتصال به زمین نقاط سوختگیری کشتی ها باید قبل از سوختگیری انجام شود و تا پایان مرحله سوختگیری و جدا شدن لوله های تخلیه از کشتی برقرار باشد.

قسمت های فلزی محل سوختگیری باید به مخزن سوخت کشتی و سیم حفاظتی مدار کلیه سیم کشی های حفاظتی در کشتی اتصال دایمی داشته باشد.

تمامی قسمت های فلزی روی سطوح شناور در داخل بندرگاه که شامل تجهیزات الکتریکی بوده و یا ممکن است با تجهیزات الکتریکی در تماس باشند، و تمام قسمت های فلزی در دسترس باید با اتصال به زمین همبندی شوند.

زمانی که شناور در بندرگاه پهلو گرفته است، در صورت تامین برق آن از اسکله، برای اتصال زمین اصلی عرشه باید یک هادی زمین به بدنه وصل شود.

در مجاورت آب، همه قسمت های فلزی در تماس با آب و همه لوله کشی ها و مخزن های فلزی و همه قسمت های فلزی که در حالت عادی حامل جریان نیستند و احتمال برق دار شدن آنها وجود دارد، باید به ترمینال زمین در تجهیزات توزیع همبندی شوند.

در مجاورت آب، در نزدیکی همه تجهیزات سرویس دهی بیرونی یا وسایل قطع که تجهیزات درون یا روی آب را کنترل می کنند و دارای بدنه فلزی و کنترل های در دسترس افراد هستند و احتمال برق دار شدن آنها وجود دارد، باید به منظور دستیابی به اهداف همبندی اضافی، صفحات هم پتانسیل نصب شوند. این صفحات هم پتانسیل باید منطقه اطراف تجهیزات را احاطه کنند و مستقیماً از ناحیه زیر تجهیزات به سمت بیرون گسترده شوند، به طوری که در همه جهاتی که فرد می‌تواند بایستد و با آن تجهیزات در تماس باشد، حداقل 900 میلی متر امتداد داشته باشد.

همبندی اضافی صفحات هم پتانسیل در مجاورت آب باید از طریق یک شینه محلی که با سامانه اتصال زمین اصلی همبند شده، انجام شود.

اتصال زمین تجهیزات الکتریکی و اجزای فلزی غیرالکتریکی سازه های شناور روی آب باید از طریق اتصال به یک شینه زمین در تابلوی برق همان سازه برقرار شود.

اتصال زمین ترمینال زمین در تجهیزات توزیع برق سازه های شناور باید از طریق اتصال یک هادی الکترود زمین عایق بندی شده به یک الکترود زمین روی خشکی برقرار شود.

در سازه های شناور، اجرای سامانه اتصال زمین S ـ C ـ TN الزامی است.

تمام پریزهای محوطه باز درون یا روی ساختمان ها یا سازه های شناور درمحوطه اسکله، صفحه داده الکتریکی در مجاورت آب باید به وسیله جریان تفاضلی (RCD) مجهز باشند که حداقل 1 متر بالاتر از بالاترین سطح آب در حالت مد قرار گیرد.

تمام پریزهای مورد استفاده در تاسیسات الکتریکی موقت باید از نوع ارت دار باشند و اتصال ارت پریز، ارتباط الکتریکی قابل اطمینانی با هادی زمین تجهیزات برقرار سازد.

در تاسیسات الکتریکی موقت، همه مدارهای انشعابی باید دارای یک هادی زمین تجهیزات مجزا باشند.

در تاسیسات الکتریکی موقت، قاب فلزی لامپ ها و سوکت های با قاب فلزی، تنها در صورتی قابل استفاده هستند که از اتصال زمین مناسب برخوردار باشند.

تمام بخش های فلزی در دسترس جرثقیل ها و مونوریل ها و آسانسورهای کارگاهی و لوازم جانبی آنها باید به یکدیگر همبندی شوند، به گونه ای که کل سازه جرثقیل توانایی عبور حداکثر جریان خطای احتمالی زمین را نیز داشته باشد.

چارچوب ترولی و چارچوب پل جرثقیل های سقفی دروازه ای باید توسط هادی همبندی جداگانه، همبندی شوند.

در بالابرهای الکتریکی و وسایل نقلیه مجهز به بالابر (نظیر جرثقیل های سیار)، در صورت استفاده از منبع برق خارجی، مجراهای فلزی عبور کابل های متصل به بالابر باید با قسمت های فلزی وسیله مذکور همبندی شده و قسمت های فلزی نیز به هادی زمین تجهیزات همبند شوند. همچنین ابزارها و روشنایی ها باید به وسیله یک هادی زمین تجهیزات، به زمین وصل شوند.

در بالابرهای غیرالکتریکی که هادی های الکتریکی متصل به خودرو دارند، قاب فلزی خودرو که در حالت عادی در دسترس افراد است، باید با سامانه اتصال زمین همبندی شود.

دستگاه های بالابر و دستگاه های دارای اجزای متحرک در ارتفاع نظیر ماشین پمپ بتون، به دلیل وجود خطر القای خازنی، قوس الکتریکی و برخورد ناخواسته با خطوط هوایی انتقال نیرو باید در زمان کار کردن در نزدیکی این خطوط از اتصال زمین مطمئن برخوردار باشند.

در طراحی تاسیسات الکتریکی مراکز صنعتی دارای تجهیزات بسیار حساس به منظور اجتناب از تداخل امواج الکترومغناطیسی باید الزامات استاندارد IEC61000 رعایت شود.

در کارگاه هایی که به طور گسترده از شبکه های کامپیوتری و سامانه های فناوری اطلاعات استفاده می شود، باید سامانه زمین از نوع S ـ TN باشد و استفاده از سامانه C ـ TN مجاز نیست.

در سامانه فناوری اطلاعات همه قسمت های فلزی در دسترس که در حالت عادی حامل جریان الکتریکی نیستند، باید به هادی زمین تجهیزات همبندی شوند.

در اتاق های تجهیزات فناوری اطلاعات، شبکه مرجع سیگنال [پاورقی 83] باید با هادی زمین تجهیزات فناوری اطلاعات همبندی شوند.

به منظور جلوگیری از به وجود آمدن اختلاف پتانسیل و القای ولتاژ بین سامانه اتصال زمین حفاظتی و زمین ابزار دقیق (ارت تمیز) [پاورقی 84]، این دو سامانه باید به یکدیگر متصل باشند.

در مکان های دارای تاسیسات مخابراتی و اتوماسیون صنعتی، در صورت نیاز به صاعقه گیر، وجود یک الکترود زمین مجزا برای آن الزامی است که باید در شینه ارتباطی به الکترود زمین حفاظتی و الکترود زمین عملیاتی متصل شود.

ابتدا و انتهای مجرای فلزی، سینی ها و نردبان های فلزی در برگیرنده سیم یا کابل ورودی مخابرات باید با یک هادی همبندی یا هادی الکترود زمین به یک الکترود اتصال زمین وصل شود.

در صورت استفاده از کابل مخابراتی با روکش فلزی، اجزای فلزی روکش کابل باید به زمین وصل شوند.

پایه ها و سازه های فلزی نگهدارنده آنتن و واحد تخلیه بار (دشارژ) آنتن باید از اتصال زمین مناسب برخوردار باشند.

بدنه فلزی حفاظ خازن های دستگاه های پرتو X صنعتی، بدنه های فلزی محافظ همه قسمت های ولتاژ بالای این دستگاه ها و همچنین همه قسمت های فلزی دستگاه پرتو X و تجهیزات جانبی آن (اعم از کنترل ها و میزها و نگهدارنده تیوب پرتو X و مخزن ترانسفورماتور و کابل های شیلد شده و سرتیوب های پرتو X و نظایر آن) که در حالت عادی حامل جریان الکتریکی نیستند، باید از اتصال زمین مناسب برخوردار باشند.

تجهیزات متحرک و قابل حمل پرتو X باید دارای دوشاخه ارت دار مناسب باشند.

در تجهیزات حرارت القایی و دی الکتریک، برای عملکرد مدار و محدود کردن مقدار ولتاژهای فرکانس رادیویی در سطح ایمن، بین همه قسمت های در دسترس تجهیزات که در حالت عادی حامل جریان الکتریکی نیستند، همه قسمت های تجهیزات و اشیای پیرامون آنها و بین این اشیاء و زمین باید همبندی با هادی زمین تجهیزات انجام شود.

برای همبندی هم پتانسیل کننده حفاظتی تکمیلی استخرها و آب نماها و نظایر آن، رعایت کلیه زیربندهای بند 702 ـ 415 با عنوان حفاظت تکمیلی استاندارد ملی ایران به شماره 702 ـ 7 ـ 1937 الزامی است.

همبندی هم پتانسیل سازی تکمیلی (اضافی) باید در تمامی نواحی اطراف استخرها انجام شود. بدین منظور، همه هادی های روباز برق دار و هادی های بیگانه از جمله نردبان فلزی و نگهدارنده های فلزی تخته شیرجه و نرده های کنار استخر که در مناطق صفر و 1 و 2 قرار دارند، باید به یکدیگر وصل شوند.

اتصال همبندی تکمیلی (اضافی) به منظور هم پتانسیل سازی در محیط استخر باید با استفاده از یک هادی عایق بندی شده با سطح مقطع مناسب انجام شود.

ترمینال های زمین و همبندی مورد استفاده در استخرهای شنا و آب نماها و تاسیسات مشابه باید از نوع ویژه کاربرد در محیط های مرطوب و خورنده باشند.

اتصالات همبندی و زمین نصب شده در حوزه محیط مرطوب و خیس یا خورنده باید از جنس مس و آلیاژ مس یا فولاد زنگ نزن باشد.

در روشنایی هایی با جایگاه در محیط مرطوب که با سیم یا کابل انعطاف پذیر تغذیه می‌شوند، همه قسمت های فلزی روباز که در حالت عادی حامل جریان الکتریکی نیستند، باید به وسیله یک هادی زمین تجهیزات عایق بندی شده که از جنس مس می‌باشد، و درون سیم یا کابل قرار دارد، به زمین وصل شود. این هادی زمین باید در جعبه تقسیم تغذیه و محفظه ترانسفورماتور یا محفظه های دیگر به ترمینال زمین وصل شود.

در استخرهای شنا و محیط های مشابه، همه انواع روشنایی دیواری و روشنایی های با جایگاه مرطوب و روشنایی های با جایگاه خشک و بدون جایگاه باید به یک هادی زمین تجهیزات مسی عایق بندی شده که همراه با هادی های مدار (سیم ها) نصب می‌شود، وصل شوند.

در استخرهای شنا و تاسیسات مشابه، جعبه تقسیم ها و بدنه های ترانسفورماتور و منبع تغذیه و بدنه های وسیله قطع مدار خطای زمین که به یک مجرای کابل وصل می‌شوند و این مجرا مستقیماً به یک پایه نگهدارنده یا بدنه روشنایی بدون جایگاه انتقال می یابد، باید به تعداد کافی ترمینال زمین مجهز باشد.

در استخرهای شنا و تاسیسات مشابه، ترمینال های هادی زمین تجهیزات یک جعبه تقسیم و بدنه ترانسفورماتور یا سایر بدنه ها در مدار تغذیه به یک روشنایی بدون جایگاه یا با جایگاه مرطوب و محفظه سیم کشی یک روشنایی با جایگاه خشک باید به ترمینال زمین تجهیزات تابلوی برق متصل شوند. این ترمینال باید مستقیماً به بدنه تابلوی برق وصل شود.

به منظور همبندی هم پتانسیل سازی، موارد ذیل در استخرهای شنا و آب نماها و تاسیسات مشابه باید به یکدیگر وصل شوند: 1 ـ پوسته های هادی استخر؛ (سیمان ریخته شده و سیمان اسپری شده یا به کاربرده شده به صورت پنوماتیک و بلوک سیمانی با روکش های رنگ شده یا پاتیل شده مواد هادی در نظر گرفته می شوند و پوسته های ترکیب فایبرگلاس و آستری وینیل مواد غیرهادی هستند.) 2 ـ سطوح پیرامونی به طور افقی به فاصله یک متر از دیواره های درونی استخر؛ 3 ـ اجزای فلزی سازه استخر؛ 4 ـ همه پوسته های فلزی و پایه های نگهدارنده روشنایی های بدون جایگاه در زیر آب؛ 5 ـ اجزای فلزی تجهیزات الکتریکی متصل به سامانه چرخش آب استخر شامل موتورهای پمپ و قسمت های فلزی تجهیزات متصل به پوشش های استخر؛ 6 ـ همه قسمت های فلزی ثابت از جمله کابل های با روکش فلزی و لوله کشی فلزی و حصارهای فلزی و قاب های فلزی در و پنجره؛ 7 ـ نردبان های فلزی و تکیه گاه های سکوی شیرجه؛ 8 ـ کف شورها و مسیرهای تخلیه؛ 9 ـ لوله های ورود و خروج آب.

پمپ فیلتر استخر باید به وسیله ای برای زمین کردن تنها قسمت های فلزی داخلی و غیرقابل دسترسی که در حالت عادی حامل جریان نیستند، مجهز باشد. این وسیله زمین کردن باید یک هادی زمین تجهیزات باشد که به همراه هادی های منبع تغذیه در سیم (کابل) قابل انعطاف قرار دارد و به پریز ارت داری که یک عضو اتصال زمین ثابت دارد، وصل شود.

در استخرهای شنا و تاسیسات مشابه کلیه موارد ذیل باید به وسیله قطع کننده های مدار خطای زمین حفاظت شوند: 1 ـ تمام تجهیزات الکتریکی اعم از سیم های منبع تغذیه، مورد استفاده در استخرهای با قابلیت ذخیره؛ 2 ـ پریزهای تامین کننده برق برای آبگرم (چشمه آب معدنی) یا وان داغ؛ 3 ـ روشنایی ها (چراغ ها) و پمپ های شناور و سایر تجهیزات شناور آب نماها و فواره ها؛ مگر اینکه به ولتاژهای پایین محدود باشند؛ 4 ـ تجهیزات الکتریکی آب نما که به وسیله سیم و دوشاخه به برق وصل می شوند؛ 5 ـ پریزهای تامین برق وان های آب درمانی و مخازن آنها که به راحتی جابجا نمی شوند؛ 6 ـ تمام پریزهای واقع در محدوده 8 /1 متری وان؛ 7 ـ وان های هیدروماساژ و اجزای الکتریکی متصل به آنها؛ 8 ـ تمام پریزهای تک فاز زیر30 آمپر مستقر در محدوده افقی 8/1 متری از دیواره های جانبی وان هیدروماساژ.

در آب گرم (چشمه آب معدنی) و وان داغ و وان ها و مخزن های آب درمانی و وان هیدروماساژ باید موارد ذیل به یکدیگر همبندی شوند: 1 ـ قسمت های فلزی ثابت درون سازه وان یا متصل به آن؛ 2 ـ قسمت های فلزی تجهیزات الکتریکی متصل به سامانه گردش آب وان از جمله موتورهای پمپ و دمنده؛ 3 ـ کابل ها و مجراهای سیم با روکش فلزی و لوله کشی فلزی که در فاصله 5 /1 متری دیواره های درونی وان قرار دارند و هیچ مانع دایمی آنها را از وان جدا نکرده است؛ 4 ـ تمام سطوح فلزی در فاصله 5 /1 متری از دیواره های درونی وان که هیچ مانع دایمی آنها را از وان جدا نکرده است؛ 5 ـ وسایل و کنترل های الکتریکی که روی وان نصب نشده اند، اما در فاصله کمتر از 5 /1 متر از این واحدها قرار دارند.

تمام سامانه های لوله کشی فلزی متصل به آب نما یا فواره باید با هادی زمین تجهیزات مدار تغذیه کننده آن، همبندی شوند.

در تجهیزات الکتریکی آب نما یا فواره که به وسیله یک کابل انعطاف پذیر تغذیه می‌شوند، همه قسمت های فلزی روباز که در حالت عادی حامل جریان الکتریکی نیستند، باید به وسیله یک هادی زمین تجهیزات از جنس مس عایق بندی شده که بخشی از این کابل انعطاف پذیر است، به زمین وصل شوند. هادی زمین تجهیزات باید به یک ترمینال زمین تجهیزات در جعبه تقسیم، محفظه (بدنه) ترانسفورماتور، محفظه منبع تغذیه یا دیگر محفظه ها متصل شود.

بالابرهای استخر که برای افراد ناتوان یا کم توان به کار می روند و با ولتاژ بالاتر از ولتاژ محدوده تماس ولتاژ پایین کار می کنند، باید به حفاظت GFCI مجهز باشند.

به منظور تامین شبکه اصلی اتصال زمین سیلو می توان از میلگردهای بتن مسلح در پی ها و فونداسیون هایی که نسبت به زمین عایق بندی نشده و حداقل عمق آن از سطح زمین یک متر باشد، استفاده شود.

سازه های فولادی که بر پی های سیلوی بتنی تشکیل دهنده شبکه اصلی اتصال زمین سوار هستند، باید به وسیله اتصال بولت های نگهدارنده سازه یا با استفاده از کابل به میلگردهای بتن همبندی شوند.

در سیلوهای بتنی باید بدنه فلزی کلیه تابلوهای فشار متوسط و فشار ضعیف و ترانسفورماتورها به وسیله تسمه های مسی یا سیم های تابیده مسی با سطح مقطع مناسب، به یکدیگر وصل و سپس به شبکه اصلی اتصال زمین متصل شوند.

تمام سیلوها باید به یک سامانه حفاظت در برابر آذرخش مطمئن مجهز شوند.

در پشت بام سیلو، میله های برق گیر باید توسط تسمه مسی با حداقل ابعاد 3 × 20 میلی متر به یکدیگر متصل شوند.

تمام قسمت های فلزی موجود در پشت بام سیلو از قبیل سقف شیروانی یا سایبان فلزی باید به شبکه برق گیر همبندی هم پتانسیل شود.

آرایه های فتو ولتائیک DC تاسیسات انرژی خورشیدی باید به حفاظت در برابر خطای زمین DC مناسب مجهز شوند.

برای سامانه های فتو ولتائیک (PV) زمین شده صلب، هادی زمین مدار DC در هر نقطه تکی روی مدار خروجی PV باید نصب شود و این هادی زمین شده باید به وسیله یک هادی الکترود اتصال زمین به سامانه الکترود زمین متصل شود.

قسمت های فلزی روباز قاب های ماژول PV تجهیزات الکتریکی و بدنه های هادی سامانه های PV که حامل جریان نیستند، باید از اتصال زمین مناسب برخوردار باشند.

سازه های نگهدارنده فلزی PV باید جامپرهای همبندی مشخصی داشته باشند که قسمت های فلزی مجزا را به هم وصل کنند و به هادی زمین تجهیزات متصل باشند.

هادی های زمین تجهیزات برای آرایه PV و سازه نگهدارنده آن باید درون یک مجرا یا کابل قرار گیرند.

ساختمان یا سازه نگهدارنده آرایه PV باید به یک سامانه الکترود اتصال زمین مجهز باشد.

هادی های اتصال زمین تجهیزات آرایه PV باید به سامانه الکترود زمین ساختمان یا سازه نگهدارنده آرایه PV متصل شوند.

در سامانه برق سلول سوختی، سامانه اتصال زمین DC باید با سامانه اتصال زمین AC همبندی شود.

در سامانه برق سلول سوختی، باید هادی زمین تجهیزات جداگانه نصب شود.

در توربین های باد، قسمت های فلزی روباز برج ها و بسترهای توربین و تجهیزات دیگر و بسترهای هادی که در حالت عادی حامل جریان نیستند، باید زمین شوند و با سامانه اتصال زمین و همبندی کارگاه همبند شوند.

برج توربین باد باید به سامانه الکترود اتصال زمین وصل شود.

در مجاورت نزدیک فونداسیون گالوانیزه یا اجزای لنگر برج توربین باد، الکترودهای اتصال زمین گالوانیزه باید مورد استفاده قرار گیرند.

وجود هادی های زمین تجهیزات یا جامپرهای همبندی طرف تغذیه، بین توربین های باد و برج ها و سامانه اتصال زمین کارگاه الزامی است.

در سامانه اتصال به زمین TT، پایه های روشنایی که مدار آنها با یک RCD مشترک حفاظت می‌شود، نباید با الکترودهای زمین مستقل، به زمین وصل شوند.

در صورت استفاده از سامانه S ـ TN در تجهیزات مستقر در خیابان باید از کابل تغذیه با سیم های فاز و نول و اتصال به زمین مجزا از یکدیگر استفاده شود.

برای تغذیه و حفاظت تجهیزات خیابان با استفاده از سامانه S ـ C ـ TN باید از کابلی با سیم مشترک نول ـ اتصال زمین (PE) استفاده شود.

قسمت های هادی در دسترس تجهیزات خیابان باید به ترمینال اتصال به زمین تجهیزات و همچنین به ترمینال اتصال به زمین مدار تغذیه متصل شوند.

در روش S ـ C ـ TN برای تاسیسات جدید، بدنه های هادی در دسترس باید از طریق یک سیم مسی به ترمینال نول وصل شود و سطح مقطع این سیم حداقل باید 10 میلی مترمربع (سیم شماره 10) یا برابر با سطح مقطع سیم نول مدار تغذیه باشد.

در صورتی که مداری بیش از یک وسیله خیابان را تغذیه کند (مثلاً به صورت حلقه)، یک الکترود اتصال زمین باید در واحد آخر یا ما قبل آن نصب شود و مقاومت اتصال زمین در هر نقطه قبل از وصل هر سیم همبندی یا سیم اتصال زمین به ترمینال نول باید کمتر از20 اهم باشد و چنانچه این مقاومت الکترود بیش از 20 اهم باشد، باید الکترودهای اتصال زمین دیگری در طول مدار با فاصله های مساوی از یکدیگر نصب شوند.

در صورتی که سامانه تغذیه C ـ TN باشد، ولی شرکت ناظر بر روشنایی عمومی، مایل به استفاده از کابل هایی با سیم های مجزای اتصال به زمین و نول باشد و همچنین در مواردی که شرکت برق، ترمینال اتصال زمین را تهیه کرده ولی چاه اتصال زمین را برای استفاده در اختیار شرکت روشنایی نگذارد، شرکت ناظر بر روشنایی باید الکترود ارت حفاظتی خود را نصب کند و در این حالت سامانه اتصال به زمین باید از نوع TT باشد.

الکترود ارت نول ترانسفورماتور تغذیه (C ـ TN) یک جزء مهم از حلقه اتصالی است، ولی مقاومت آن نسبت به الکترود اتصال به زمین تحت کنترل شرکت روشنایی خیابان نیست و در چنین شرایطی برای اطمینان از قطع تجهیزاتی که دچار اتصال شده اند، باید از وسایل حفاظتی جریان پسماند استفاده شود.

استفاده از تیرهای چراغ برق فلزی یا اسکلت فلزی واحدهای کنترل و غیره به عنوان الکترودهای اتصال به زمین حفاظتی ممنوع است.

در سازه هایی که با اتصال های پیچ و مهره ای و یا با بست های پیچی بر پا می‌شوند، مسیرهای چندگانه موازی ایجاد شده بر روی بدنه سازه، مسیر کم مقاومتی برای عبور جریان الکتریکی فراهم می سازند اما کمی مقاومت مسیر در کل سازه به معنای پیوستگی الکتریکی در همه بخش های سازه فلزی نیست و نباید در طراحی ها این فرض در نظر گرفته شود. کابل های برق رسانی تجهیزات روی سازه باید هادی زمین مجزا داشته باشند.

نمی توان از چگونگی اتصالات سازه، چگونگی تماس پایه های سازه با زمین (خاک) و یا اتصال سازه فلزی موقت به یک سازه دایمی کفایت اتصال به زمین موثر سازه را نتیجه گیری کرد و تکیه بر این عوامل برای مناسب فرض کردن اتصال به زمین ممنوع است.

در سازه موقتی که از برق و یا تجهیزات برقی استفاده نمی شود و یا ولتاژکار مدار الکتریکی مورد استفاده کمتر از 50 ولت جریان متناوب (AC) است و خطر برق گرفتگی وجود ندارد، اتصال همبندی به زمین حفاظتی لازم نیست.

در صورتی که سازه های موقت حامل مدارهای روشنایی یا مصارف کوچک باشد، سازه باید با سیم حفاظتی همبندی شود.

سازه فلزی موقت، هادی بیگانه محسوب شده و برای ایمنی در برابر خطر برق گرفتگی به هادی حفاظتی وصل می‌شود. این هادی از جنس سیم مسی با روکشی محافظ در برابر خوردگی است و باید در مسیری نصب شود که کارکرد تجهیزات و فعالیت های مجاور به آن صدمه نزند. فاصله میان محل های اتصال همبند سازه به زمین حفاظتی نباید از 20 متر بیشتر شود.

اگر سازه موقت، در کنار خط هوایی برق فشارقوی برپا شده و خطر تماس تجهیزات و افراد با خطوط برق ممکن باشد باید میان سازه فلزی و هادی های خطوط هوایی، حایل فلزی و یا توری فلزی (فنس) با دوامی نصب شود که اتصال مناسبی با زمین حفاظتی داشته باشد. بر روی حایل و توری فلزی علایم نواری و تابلویی به رنگ قرمز ـ سفید و اعلان هشدار خطر نصب شود.

لزوم تدارک سامانه حفاظت در برابر آذرخش سازه موقت مرتفع، باید بر اساس معیارهای ارزیابی ریسک استاندارد ملی ایران به شماره 2 ـIE C62305 ـ INSO سنجیده شود.

ساختمانی که دارای سامانه حفاظت در برابر برخورد آذرخش یا صاعقه گیر است داربست فلزی چسبیده به جداره بیرونی آن، باید از پایین با پایانه الکترود زمین اختصاصی سامانه صاعقه گیر، و از بالا با پایانه هوایی صاعقه گیر همبند شود.

کارفرما و تمام اشخاص مرتبط با اجرای کار، مکلف به رعایت مفاد این آیین نامه و سایر قوانین جاری کشور و نیز آیین نامه های مصوب می باشند.