🔒بخشنامه بانک مرکزی در خصوص دستورالعمل اجرایی تاسیس، فعالیت و نظارت بر صرافی
این قانون دربارهٔ چیست؟ این دستورالعمل دربارهٔ تأسیس، فعالیت و نظارت بر صرافیهاست. بر اساس متن ارائهشده، تأسیس صرافی و انجام عملیات صرافی به مجوز بانک مرکزی و رعایت مقررات مربوط وابسته است.
مخاطب: اشخاص حقیقی و مؤسسات اعتباریِ متقاضی تأسیس صرافی و صرافیهای فعال مشمول آناند.
- فعالیت صرافی بدون مجوز بانک مرکزی مجاز نیست.
- طبق متن، تأسیس صرافی توسط مؤسسهٔ اعتباری در قالب شرکت سهامی خاص و توسط اشخاص حقیقی در قالب شرکت تضامنی امکانپذیر است.
- جزئیات شرایط مجوز و نظارت، از متن آغازینِ ارائهشده بهتنهایی مشخص نیست.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
★
مواد ۱ تا ۵۰ 50 ماده
در این دستورالعمل عناوین ذیل به جای عبارت های مربوط بکار می روند:
تاسیس و ثبت صرافی و اشتغال به عملیات صرافی صرفاً در چارچوب مصوبات شورای پول و اعتبار، مفاد این دستورالعمل، سایر قوانین و مقررات ذی ربط و بخشنامه های بانک مرکزی و با اخذ مجوز از بانک مرکزی مجاز است.
تاسیس صرافی توسط موسسه اعتباری، صرفاً در قالب شرکت سهامی خاص و توسط اشخاص حقیقی در قالب شرکت تضامنی امکان پذیر است.
موسسین در حوزه هایی که تاسیس صرافی در آن ها، حسب مقررات موجود نیازمند موافقت مراجع ذی صلاح از قبیل سازمان منطقه آزاد تجاری - صنعتی میباشد، مکلفند موافقت کتبی مراجع مزبور را به انضمام سایر مدارک مورد نیاز به بانک مرکزی ارایه نمایند.
ایجاد شعبه توسط صرافی تضامنی ممنوع است. ایجاد شعبه توسط صرافی سهامی خاص در صورت تامین سرمایه برای ایجاد هر شعبه به میزان 75 درصد حداقل سرمایه مورد نیاز برای تاسیس صرافی تضامنی موضوع ماده (10) بر اساس محل استقرار شعبه، دارا بودن حداقل پنج سال سابقه فعالیت مجاز، تایید عملکرد صرافی توسط بانک مرکزی و با کسب مجوز از بانک مرکزی امکان پذیر است.
صرافی همواره باید دارای محل فعالیت دائم (ملکی و یا سرقفلی) و ثبت شده به نام صرافی مورد نظر باشد.
مکان فعالیت صرافی اعم از شعبه و باجه باید از حیث ملاحظات حفاظتی و امنیتی به تایید مراجع ذی صلاح برسد.
موسسین حسب مورد باید از شرایط زیر برخوردار بوده و به همراه تقاضای خود، مدارک و اطلاعات را در قالب فرم های اعلامی بانک مرکزی، به آن بانک ارایه نمایند:
سهامداران، شرکا، اعضای هیات مدیره، مدیرعامل و رئیس شعبه صرافی حسب مورد باید از شرایط ذیل برخوردار بوده و به همراه تقاضای خود، مدارک و اطلاعات را در قالب فرم های اعلامی بانک مرکزی، به آن بانک ارایه نمایند:
حداقل مبلغ سرمایه به منظور تاسیس و فعالیت صرافی تضامنی و صرافی وابسته به موسسات اعتباری در استان تهران و شهرهای بزرگ (اصفهان، اهواز، تبریز، شیراز، کرج، مشهد، قم و ارومیه) مبلغ دویست و پنجاه میلیارد ریال و در سایر شهرها مبلغ یکصد و سی میلیارد ریال تعیین میگردد که لازم است قبل از ثبت صرافی تماماً به صورت نقدی نزد یکی از موسسات اعتباری تودیع گردد.
بانک مرکزی در صورت تایید اساسنامه، احراز صلاحیت موسسین، شرکا و سهامداران، اعضای هیات مدیره و مدیرعامل صرافی، تودیع کامل سرمایه، بررسی منشا تامین وجه تودیع شده و احراز انطباق آن با الزامات قانونی و همچنین احراز سایر شرایط موضوع این دستورالعمل ظرف مدت ده روز کاری پس از تکمیل مدارک و مستندات لازم، نسبت به صدور اجازه نامه تاسیس اقدام می نماید. مدت اعتبار اجازه نامه تاسیس، حداکثر شش ماه پس از صدور است. اجازه نامه تاسیس صرافی صرفاً به منظور انجام امور ثبتی صادر میشود و شروع به فعالیت صرافی منوط به کسب اجازه نامه فعالیت از بانک مرکزی است.
اجازه نامه فعالیت برای بار او ل با مدت اعتبار دو سال صادر و اعطا می گردد و برای دفعات بعد و در صورت تایید عملکرد صرافی توسط بانک مرکزی و تکمیل مدارک و مستندات لازم، با مدت اعتبار حداکثر پنج سال قابل تمدید می باشد.
بانک مرکزی در صورتی که تشخیص دهد موسسین قادر به تاسیس و راه اندازی صرافی نمیباشند و یا اطلاعات کذب و نادرست ارایه نموده اند، حسب مورد از صدور اجازه نامه تاسیس و یا فعالیت خودداری می نماید.
موسسین، سهامداران، شرکا و مدیران صرافی مجاز به فروش و واگذاری اجازه نامه فعالیت صرافی به غیر در قالب هیچ یک از عقود از جمله عقد اجاره، نمی باشند.
هرگونه تغییر و جایگزینی در شرکا برای صرافی تضامنی یا سهامداران برای صرافی سهامی خاص مشروط به رضایت تمام شرکا (برای صرافی تضامنی)، احراز شرایط لازم و موافقت بانک مرکزی است.
صرافی های تضامنی موظف به ارایه ضمانت نامه بانکی بدون قید و شرط حسن انجام تعهد یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی به نفع بانک مرکزی در قبال دستورات نظارتی بانک مرکزی، به میزان حداقل 50 درصد آخرین سرمایه ثبتی صرافی میباشند.
مدیرعامل و اعضای هیات مدیره صرافی، در مقابل خساراتی که ناشی از تخلف و یا ترک فعل بنا به تشخیص مراجع ذی صلاح، متوجه مشتریان میشود، مسئول و متعهد جبران خواهند بود.
انجام عملیات صرافی، در خارج از نشانی مندرج در اساسنامه ثبت شده صرافی و اجازه نامه فعالیت صرافی یا مجوز شعبه، به استثنای عملیات صرافی در بسترهای معاملاتی برخط داخلی در چارچوب ضوابط ابلاغی بانک مرکزی ممنوع بوده و جا به جایی و انتقال صرافی از نشانی مندرج در اساسنامه ثبت شده صرافی و اجازه نامه فعالیت صرافی به سایر نقاط، منوط به کسب مجوز از بانک مرکزی می باشد.
صرافی موظف است اجازه نامه فعالیت، نرخ های خرید و فروش ارزها و مسکوک گرانبهای ضرب شده توسط بانک مرکزی و سایر اطلاعاتی که توسط بانک مرکزی اعلام خواهد شد را در محل صرافی به طور واضح در معرض دید عموم قرار داده و همچنین در صورت برخورداری از تارنما، در تارنمای خود نیز درج نماید.
دریافت و نگهداری وجوه ارزی و ریالی به صورت امانی، انجام عملیات بانکی از جمله اخذ سپرده و یا اعطای تسهیلات توسط صرافی ممنوع می باشد.
انجام معاملاتی که مبادله ارز، مسکوک فلزات گرانبهای ضرب شده توسط بانک مرکزی و ریال به روز یا روزهای آینده موکول شده و منجر به تحویل ارز، ریال یا مسکوک نشده و صرفا تفاوت قیمت تسویه می گردد، توسط صرافی ممنوع می باشد.
هرگونه معاملات آتی و سلف ارز، آتی و سلف سکه طلا توسط صرافی فقط بر اساس ضوابط مصوب و ابلاغی بانک مرکزی مجاز خواهد بود.
هرگونه عملیات صرافی در بسترهای معاملاتی برخط داخلی و استفاده از رمزارزهای استخراج شده داخلی برای واردات صرفاً بر اساس ضوابط ابلاغی بانک مرکزی قابل انجام خواهد بود.
در صرافی تضامنی، مانده بدهکار حساب جاری شرکا در هیچ زمانی نباید از مابه التفاوت حقوق صاحبان سرمایه و سرمایه ثبتی صرافی بیشتر باشد.
در صرافی وابسته به موسسه اعتباری مجموع تعهدات مالی ناشی از حواله های صادره به مشتریان، در هر زمان حداکثر به میزان مبلغ مورد تعهد مندرج در تاییدیه هیات مدیره موسسه اعتباری مبنی بر ایفای کامل تعهدات مذکور توسط صرافی وابسته می باشد.
تعهدات فروش توسط صرافی تضامنی در هر لحظه نباید بیشتر از «تعهدات مجاز» تعیین شده توسط بانک مرکزی بر مبنای ضرایبی از سرمایه ثبتی صرافی و کل فروش قطعی (مختومه) سالانه صرافی در سامانه ارزی اعلامی توسط بانک مرکزی، باشد.
وضعیت باز ارزی (تفاوت خرید و فروش ارز) صرافی در هر لحظه نباید بیشتر از «حد مجاز» تعیین شده توسط بانک مرکزی بر مبنای ضرایبی از سرمایه ثبتی صرافی و فروش سالانه صرافی در سامانه ارزی اعلامی توسط بانک مرکزی باشد.
سقف خرید و فروش نقدی ارز برای هر شخص حقیقی یا حقوقی تابع ضوابط ابلاغی بانک مرکزی می باشد.
کارمزد دریافتی صرافی بابت عملیات مربوط به حواله های ارزی تابع ضوابطی است که توسط بانک مرکزی تهیه و ابلاغ میشود.
صرافی موظف است اطلاعات مربوط به عملیات صرافی را هم زمان با وقوع رویداد در چارچوب تعیین شده توسط بانک مرکزی حسب مورد، در سامانه های اعلامی از سوی بانک مرکزی و یا در سامانه حسابداری مختص به صرافی، منطبق با استانداردهای حسابداری ثبت نماید.
صرافی موظف است گزارش و صورت های مالی سالیانه حسابرسی شده را به همراه گزارش برگزاری مجامع حداکثر 4 ماه پس از پایان سال مالی تهیه و به بانک مرکزی ارسال نماید.
حسابرس مستقل صرافی باید از میان اعضای جامعه حسابداران رسمی ایران انتخاب شود.
صرافی مجاز به خرید و فروش مسکوک فلزات گرانبهای ضرب شده توسط بانک مرکزی می باشد.
صرافی در قبال انجام هر نوع عملیات صرافی، ملزم به ارایه رسید سامانه های اعلامی بانک مرکزی دارای شناسه یکتا و با امضاء و ممهور به مهر صرافی و به نام و امضای مشتری می باشد. همچنین صرافی باید شماره سریال ارزهای مورد معامله را ثبت و یک نسخه از آن را به مشتری ارایه دهد.
آن بخش از وجوه متعلق به صرافی که نزد موسسات اعتباری نگهداری می شود باید صرفا در حساب هایی به نام و تحت مالکیت صرافی قرار داشته باشد و صرافی موظف است تمامی عملیات صرافی را از طریق حساب های مذکور انجام دهد. انجام عملیات صرافی و یا نگهداری وجوه متعلق به صرافی از طریق حساب «شرکا»، «سهامداران»، «کارکنان» و غیره تحت هر عنوان ممنوع می باشد.
نام ثبتی و نشان تجاری ثبت شده صرافی باید به طورکامل همراه با ذکر کلمه «صرافی» و نوع شرکت (تضامنی یا سهامی خاص) و شماره ثبت شرکت، در کلیه مکاتبات، فاکتورها، رسیدها، مهرها و امور تبلیغاتی صرافی درج گردد.
استفاده از تمام یا بخشی از عنوان «موسسه اعتباری» در نام صرافی تضامنی و یا استفاده از نشانه های متعلق به «موسسه اعتباری» در تبلیغات صرافی های مذکور، ممنوع می باشد.
صرافی موظف است حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ صدور «اجازه نامه فعالیت»، نسبت به شروع فعالیت اقدام و مراتب را به صورت کتبی به بانک مرکزی اعلام نماید.
حضور مدیرعامل یا یکی از اعضای هیات مدیره در محل صرافی الزامی می باشد. در مورد شعب صرافی وابسته به موسسه اعتباری، حضور رئیس شعبه یا معاون وی در محل شعبه صرافی الزامی است.
مسئولان صرافی موظفند امکان رسیدگی های لازم را برای بازرسان بانک مرکزی فراهم نمایند و تمامی اسناد، مدارک، دفاتر و نرم افزارهای مربوط را جهت این گونه رسیدگی ها در اختیار بازرسان قرار دهند.
در صورت وقوع هر یک از موارد ذیل توسط صرافی، بانک مرکزی می تواند حسب مورد نسبت به تذکر کتبی، اخطار کتبی، توقف برخی فعالیت های صرافی، سلب صلاحیت اعضای هیات مدیره و مدیرعامل، افزایش مبلغ ضمانت نامه بانکی یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی، مطالبه وجه ضمانت نامه بانکی یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی، تعلیق فعالیت یا ابطال اجازه نامه فعالیت و یا سایر اقدامات قانونی اقدام نماید:
در صورتی که ضمانت نامه بانکی یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی ارایه شده صرافی به هر دلیلی کارسازی شود، تا زمان ارایه ضمانت نامه جدید یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی جدید اجازه نامه فعالیت صرافی تعلیق میگردد.
بانک مرکزی باید در مواردی که تمام یا بخشی از فعالیت یک شخص حقیقی یا حقوقی را مصداق عملیات صرافی بدون اخذ مجوز از آن بانک تشخیص دهد اقدامات لازم را به منظور متوقف نمودن فعالیت های آن شخص از طریق نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و نیز طرح دعوی در مراجع قانونی، به مورد اجرا گذارد.
بانک مرکزی باید در صورت امتناع صرافی از توقف فعالیت پس از صدور حکم تعلیق، ابطال یا اتمام مدت اعتبار مجوز صرافی، علاوه بر مطالبه وجه ضمانت نامه بانکی یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی حسب مورد، اقدامات لازم را به منظور متوقف نمودن فعالیت های آن شخص از طریق نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و عنداللزوم طرح دعوی در مراجع قانونی، به مورد اجرا گذارد.
در صورت تحقق هر یک از موارد زیر فرآیند انحلال صرافی به مورد اجرا گذارده می شود:
از تاریخ شروع فرآیند انحلال، صرافی صرفا مجاز به انجام عملیات مربوط به انحلال و تصفیه بوده و انجام عملیات جدید صرافی ممنوع می باشد.
دارایی های صرافی نباید به عنوان وثیقه هرگونه تعهدی برای شخص دیگری مورد استفاده قرار گیرد.
دریافت هرگونه تسهیلات از موسسات اعتباری توسط صرافی ممنوع می باشد.
هرگونه تغییرات ثبتی صرافی از جمله تغییر در مفاد اساسنامه و میزان سرمایه، منوط به موافقت قبلی بانک مرکزی و اخذ اجازه نامه تغییرات ثبتی از این بانک می باشد.
بانک مرکزی مجاز است در انجام برخی از امور نظارت بر صرافی ها از همکاری تشکل های صنفی، در چارچوب تفاهم نامه های منعقده استفاده نماید. همکاری های مزبور نافی مسئولیت های نظارتی بانک مرکزی در قبال صرافی ها نمیباشد.
مواد ۵۱ تا ۱۰۰ 2 ماده
آن دسته از صرافی های موجود که مدت اعتبار اجازه نامه فعالیت آنها بعد از تاریخ لازم الاجراء شدن این دستورالعمل منقضی میشود، حداکثر ظرف 2 سال مهلت دارند، شرایط خود را با مفاد این دستورالعمل تطبیق دهند.
مواردی که در این دستورالعمل پیش بینی نشده است تابع قوانین و مقررات جاری کشور از جمله قانون پولی و بانکی کشور، قانون تجارت و لایحه اصلاحی آن، قانون تنظیم بازار غیرمتشکل پولی و آیین نامه های آن، قوانین مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم و آیین نامه های اجرایی و دستورالعمل های مرتبط با آن، سایر قوانین و مقررات ذی ربط و همچنین مصوبات شورای پول و اعتبار و دستورات و بخشنامه های بانک مرکزی می باشد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
