قانون مربوط به موافقت نامه همکاری بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت ایالات متحده آمریکا راجع باستفاده‌های غیر‌نظامی از انرژی اتمی

) موافقت نامه همکاری بین دولت ایالات متحده و دولت ایران راجع به استفاده‌های غیر نظامی از انرژی اتمی که مشتمل بر یک مقدمه و یازده ماده م. ب. و در تاریخ چهاردهم اسفند ماه 1335 بامضا نمایندگان مختار شاهنشاهی و ایالات متحده در واشنگتن رسیده است تصویب و به دولت اجازه داده میشود که اسناد تصویب آن را مبادله نمایند. قانون فوق که مشتمل بر ماده واحده و متن موافقت نامه ضمیمه است پس از تصویب مجلس سنا در جلسه یکشنبه دوازدهم بهمن ماه یکهزار و سیصد‌و سی و هفت به تصویب مجلس شورای ملی رسید. رئیس مجلس شورای ملی. رضا حکمت موافقت نامه همکاری بین دولت ایالات متحده امریکا و دولت ایران راجع باستفاده‌های غیر نظامی از انرژی اتمی از آن جائی که استفاده‌های از انرژی اتمی نوید بزرگی برای کلیه ابناء بشر در بر دارد و از آن جائیکه دولت ایالات متحده آمریکا و دولت ایران مایل بهمکاری با یکدیگر در توسعه چنین استفاده‌های صلح‌جویانه از نیروی اتمی میباشند و ن. ب. ا. طرح توسعه چندین نوع از راکتورهای تحقیقاتی بخوبی پیشرفت نموده و ن. ب. ا. راکتورهای تحقیقاتی فنی در تهیه مقادیر تحقیقی رادیوایزتوپها و معالجات رادیوتراپی و فعالیت های‌تحقیقاتی متعدد دیگر مفید بوده و در عین حال وسیله‌ای است برای تمرینات و آزمایش های ذیقیمت در علم خواص هسته ذرات و مهندسی که در‌پیشرفت سایر استفاده‌های صلح‌جویانه از نیروی اتم منجمله از قدرت غیر نظامی هسته ذرات مفید م. ب. و ن. ب. ا. دولت ایران مایل است یک برنامه تحقیقاتی و توسعه‌ای به منظور درک استفاده‌های صلح جویانه و نوع پروانه از نیروی اتمی تعقیب نماید و مایل است که جلب کمک دولت ایالات متحده آمریکا و کارخانجات صنعتی آن درباره این برنامه بنماید و از آن جائیکه دولت ایالات متحده امریکا مایل است از طریق کمیسیون نیروی‌اتمی ایالات متحده به دولت ایران در اجرای چنین برنامه‌ای کمک نماید. طرفین با مراتب زیر توافق مینمایند:

از لحاظ این موافقت نامه: الف - کلمه ( کمیسیون) عبارتست از کمیسیون نیروی اتمی ایالات متحده یا نمایندگان مجاز آن. ب - اصطلاح ( تجهیزات و ادوات) عبارت است از هر گونه آلت یا دستگاه وسایل راکتورهای تحقیقاتی که در این موافقت نامه تعریف شده و اجزای متشکله آن میباشد. ج - اصطلاح ( راکتور تحقیقاتی) عبارتست از راکتوریکه برای تولید نیوپترونها و سایر تشعشعات بمنظور تحقیقات کلی و پیشرفت معالجات رادیوتراپی یا تمرینات علمی و مهندسی ذرات طرح شده است. این اصطلاح شامل راکتورهای نیروی - راکتورهای نمایش نیرو یا راکتورهائیکه بالاخص برای تولید مواد هسته ای بخصوص شناخته شده است نمی گردد. د ) اصطلاحات ( اطلاعات محرمانه) و ( سلاح اتمی) ( مواد هسته ای مخصوص) که در این موافقت نامه بکار برده شده بهمان معنی میباشد که در قانون نیروی اتمی ایالات متحده مصوب 1954 تعریف شده است.

درباره اطلاعات محرمانه در صورتیکه انتقال این گونه مواد با تجهیزات و آلات و ادوات یا مهیا نمودن این قبیل خدمات منتهی بمبادله اطلاعات محرمانه شود بموجب این موافقت نامه اطلاعی داده نخواهد شد و هیچگونه مواد و تجهیزات و آلات و ادوات انتقال داده نخواهد شد. و هیچگونه خدماتی بموجب این موافقت نامه بدولت ایران یا اشخاص تحت اختیار قانونی آن انجام نخواهد یافت.

1 - با رعایت مقررات مذکور در ماده 2- طرفین این موافقت نامه اطلاعات مربوط به امور زیر را مبادله خواهند نمود: الف – طرح. ساختمان. کار کردن راکتورهای تحقیقاتی و بکار بردن آن ها بشکل وسایل تحقیقاتی توسعه و مهندسی و در معالجات رادیوتراپی. ب - مسائل بهداشتی و استحفاظی مربوط بکار کردن و استفاده از راکتورهای تحقیقاتی. ج - استفاده از ایزوتوپهای رادیوآکتیو در تحقیقات فیزیکی و زیست شناسی معالجات رادیوتراپی - کشاورزی و صنعتی. 2 ) بکار بردن یا استفاده از هر گونه اطلاعات یا معلومات بهر نوع و شکل به انضمام نقشه ها و مشخصاتیکه بموجب این موافقت نامه مبادله میشود بمسئولیت طرفی خواهد بود که چنین اطلاعات یا معلومات را دریافت و استفاده مینماید و بدیهی است که طرف دیگر صحت کامل بودن و ثبات این گونه اطلاعات یا معلومات را جهت استفاده یا استعمال خاص تضمین نمی نماید.

- مواد مورد توجه مربوط به طرحهای تحقیقاتی معینی که دولت ایران در زمینه استفاده های صلحجویانه از انرژی اتمی بعهده میگیرد از جمله ماده چشمه ای - ماده هسته ای مخصوص - ماده محصول فرعی - سایر رادیو ایزوتوپها و ایزوتوپهای پایدار در صورتیکه از طریق تجاری در دسترس نباشد به مقادیر و تحت قیود و شرایطی که ممکن است مورد توافق قرار گیرد برای مقاصد تحقیقاتی مبادله خواهد شد.

کمیسیون مواد مورد لروم [لزوم] ساختمان و کار کردن راکتورهای تحقیقاتی در ایرانرا باستثنای مواد هسته ای مخصوص چنانچه در دسترس داشته باشد و تهیه آن در بازار میسر نباشد با توافق طرفین بوسایلی که مقتضی بداند بدولت ایران یا باشخاص تحت اختیار قانونی آن فروخته باجاره واگذار خواهد شد. فروش و اجاره اینمواد با شرایطی که توافق شود صورت خواهد گرفت

- 1 - در مورد استفاده از انرژی اتمی در راههای صلح جویانه تفاهم حاصل است که - بین هر یک از طرفین یا اشخاص مجاز تابع قوانین هر یک از آنان و اشخاص مجاز تابع قوانین طرف دیگر ممکنست برای انتقال تجهیزات ادوات و موادی غیر از مواد هسته ای ویژه و بمنظور انجام خدمات مربوطه ترتیباتی اتخاذ گردد. 2 - در مورد استفاده از انرژی اتمی در راههای صلح جویانه تفاهم حاصل است که - بین هر یک از طرفین یا اشخاص مجاز تابع قوانین هر یک از آنان و اشخاص مجاز تابع قوانین طرف دیگر ممکن است راجع بانتقال مواد هسته ای ویژه و بمنظور انجام خدمات مربوطه برای استفاده های مشخص در مواد چهار و پنج و با رعایت محدودیتهای مذکور در بند 2 ماده 4 ترتیباتی اتخاذ گردد. 3 - طرفین توافق دارند که فعالیتهای مذکور در بندهای 1 و 2 این ماده مشروط برعایت محدودیتهای مذکور در ماده 2 و قوانین رایج بمقررات و شرایط صدور جواز طرفین و روشهای طرفین در خصوص معاملات مربوط باشخاص مجاز مذکور در بندهای 1 و2 خواهد بود.

1 - دولت ایران و دولت ممالک متحده آمریکا علاقه مشترک خود را باینکه کلیه مواد و تجهیزات یا ادواتی که به موجب موافقتنامه حاضر بدولت ایران یا اشخاص مجاز تابع قوانین آن تحویل میگردد منحصرا در موارد غیر نظامی استعمال شود تایید و تاکید مینمایند. 2 - باستثنای موارد و تا حدودی که اقدامات تامینی مقرر در این موافقتنامه بسبب اجرای اقدامات تامینی آژانس بین المللی انرژی اتمی ( بنحو مقرر در قسمت الف ماده 9) تعلیق می یابد - دولت ممالک متحده آمریکا صرفنظر از مفاد سایر مواد موافقتنامه حاضر - از حقوق زیر برخوردار خواهد بود: الف - حق تجدید نظر در موارد زیر - بمنظور اطمینان از طرح و بهره برداری غیر نظامی و امکان کاربرد موثر اقدامات تامینی: 1 - طرح هر یک از رآکتورها - و 2 - طرح دیگر تجهیزات و ادواتی که به تعیین کمیسیون طرح آن مرتبط باجرای موثر اقدامات تامینی باشد. که بموجب این موافقتنامه بدولت ایران یا اشخاص مجاز تابع قوانین این دولت بوسیله ممالک متحده آمریکا یا اشخاص مجاز تابع قوانین آن دولت تحویل گردد و یا تجهیزات و وسائلی که هر یک از مواد تحویل شده باین طریق را بکار برد یا بسازد یا روی آن عملی انجام بدهد: مواد اولیه - مواد هسته ای ویژه - مواد تعدیل کننده یا مواد دیگری که بوسیله کمیسیون تعیین شده باشد. ب - در مورد کلیه مواد اولیه اتمی یا مواد هسته ای ویژه که بموجب این موافقتنامه از طرف دولت ممالک متحده آمریکا یا اشخاص مجاز تابع قوانین این دولت به دولت ایران یا اشخاص مجاز تابع قوانین دولت اخیر تحویل میگردد و کلیه مواد اولیه و یا مواد هسته ای ویژه ای که در مورد مواد و تجهیزات و ادوات زیر که باین طریق تحویل شده است بکار رفته یا از آن استخراج شده و یا در نتیجه استفاده از آن تولید گردیده باشد. (1) مواد اولیه اتمی و مواد هسته ای ویژه و مواد تعدیل کننده یا دیگر موادی که توسط کمیسیون تعیین میشود - و (2) رآکتورها - و ( 3) کلیه تجهیزات و یا وسائل دیگری که از طرف کمیسیون بعنوان قسمتی از آنچه باید در اختیار گذارده شود مشروط باینکه مقررات مندرج در بند 2 قسمت ب در این خصوص قابل اجراء باشد (اولا) نگاهداری و تهیه گزارشهای عملیاتی را از دولت ایران بخواهد و بمنظور کمک به تامین رسیدگی به حساب این مواد گزارشهای مربوطه را خواستار گردد و دریافت نماید ( ثانیا ) خواستار شود کلیه این قبیل مواد که در اختیار دولت ایران یا اشخاص مجاز تابع قوانین آن دولت قرار میگیرد مشمول کلیه اقدامات تامینی پیش بینی شده در این ماده و تضمینات مندرج آن دولت قرار میگیرد مشمول کلیه اقدامات تامینی پیش بینی شده در این ماده و تضمینات مندرج در ماده9 گردد (ج) خواستار شود که کلیه مواد هسته ای ویژه مذکور در بند 2 (ب) این ماده را که عادتا در مقاصد غیر نظامی در ایران بکار نمیرود و بموجب ماده 4 انتقال نیافته و یا بنحو دیگری مورد توافق طرفین قرار نگرفته باشد - در مخازن تاسیساتی که از طرف کمیسیون تعیین میشود نگهداری گردد ( د) پس از مشاوره با دولت ایران اشخاصی را تعیین نماید که در صورت تقاضای هر یک از طرفین بهمراه اشخاص تعیین شده از طرف دولت ایران به همه جا و به همه اطلاعات لازم برای رسیدگی به حساب مواد اولیه و مواد هسته ای ویژه که مشمول مقررات بند 2 (ب) این ماده میباشد در ایران دسترسی داشته باشند تا رعایت مواد موافقتنامه را معلوم نموده و اندازه گیریهای جداگانه ای که ضروری تشخیص دهند - اقدام کنند. (ھ) در صورت عدم رعایت مفاد این ماده یا تضمینات مندرج در ماده 9 و در صورت عدم اجرای مفاد این ماده توسط دولت ایران و در مدت زمان معقول- این موافقتنامه را معلق ساخته یا به آن خاتمه دهد و استرداد کلیه مواد و تجهیزات و ادواتی را که در بند (2) (ب) این ماده به آن اشاره شده - خواستار شود. 3 - دولت ایران و دولت ممالک متحده آمریکا حق دارند در موضوعات بهداشتی و ایمنی با یکدیگر مشورت کنند. 4 - دولت ایران متعهد میشود که در اجرای اقدامات تامینی پیش بینی شده در این ماده تسهیلات لازم را بعمل آورد.

1 - دولت ایران و دولت ممالک متحده آمریکا توجه دارند که طبق موافقتنامه ای که بین آنها و آژانس بین المللی انرژی اتمی در چهارم دسامبر 1964 به امضاء رسیده آژانس مذکور اقدامات تامینی را درباره مواد و تجهیزات و وسائل تسهیلاتی انتقال یافته به ایران - طبق موافقتنامه همکاری حاضر اجرا مینماید. طرفین موافقت دارند که اقدامات تامینی آژانس را بنحو مندرج در موافقتنامه سه جانبه طبق آخرین اصلاحی که در آن بعمل آید و یا بموجب موافقتنامه سه جانبه جدیدی که جایگزین آن باشد - همچنان نسبت به مواد و تجهیزات و وسائل تسهیلاتی انتقال یافته طبق این موافقتنامه مجری خواهد بود و وقوف دارند که حق اعمال اقدامات تامینی که طبق ماده 8 این موافقتنامه بدولت ممالک متحده داده شده - در مدت و تا حدودی که اقدامات تامینی آژانس در مورد چنین مواد و تجهیزات و وسائل تسهیلاتی اجرا میشود - معلق خواهد ماند. 2 - چنانچه موافقتنامه سه جانبه جاری - که در بند اول ماده حاضر بدان اشاره شده - قبل از انقضای مدت موافقتنامه حاضر خاتمه یابد و طرفین نتوانند بفوریت در قبول اقدامات تامینی آژانس موافقت نمایند هر یک از طرفین میتواند خاتمه این موافقتنامه را کتبا اعلام نماید. چنانچه موافقتنامه حاضر از طرف هر یک از طرفین خاتمه یابد دولت ایران بنا به تقاضای دولت ممالک متحده آمریکا کلیه مواد هسته ای ویژه را که بموجب موافقتنامه حاضر دریافت نموده و در آن تاریخ در اختیار این دولت یا اشخاص تابع قوانین آن میباشد بدولت آمریکا مسترد خواهد داشت. دولت ایالات متحده آمریکا خسارت دولت ایران یا اشخاص تابع قوانین این دولت را نسبت به منافع آنها درباره موادی که بدین ترتیب مسترد میگردد طبق جدول قیمت های کمیسیون که در آن زمان در ممالک متحده آمریکا رایج باشد - جبران خواهد نمود.

طرفین امید و انتظار دارند که این موافقتنامه بدوی برای همکاری منتهی بجلب همکاری بیشتری درراه توسعه ایجاد طرح و ساختن و بکار انداختن راکتورهای مولد نیرو گردد بدین مناسبت طرفین راجع بامکان انعقاد موافقت نامه دیگر بمنظور همکاری در مورد تولید نیرو از انرژی اتم در ایران گاه بگاه با یکدیگر مشورت خواهند نمود.

این موافقتنامه از تاریخی لازم الاجراء خواهد بود که هر یک از دو دولت اعلام کتبی دائر به انجام تشریفات قانونی تصویب را که بموجب قوانین اساسی برای لازم الاجراء شدن چنین موافقتنامه ای مقرر است از دولت دیگر دریافت نموده باشد و برای مدت بیست سال معتبر خواهد بود . 2 ) پس از انقضای این موافقتنامه یا پس از انقضای هر تمدید دولت ایران کلیه عناصر سوختی محتوی سوخت های رآکتور و هر گونه مواد سوختی دیگر را که بوسیله کمیسیون به اجاره واگذار شده است به ایالات متحده تحویل خواهد داد. این قبیل مواد و عناصر سوختی در محلی در ایالات متحده که توسط کمیسیون معین میشود به هزینه دولت ایران بکمیسیون تحویل داده خواهد شد و عمل تحویل و تحول با تدابیر استحفاظی مقتضی در مقابل تشعشعات احتمالی در حین ترانزیت صورت خواهد گرفت. بنا بمراتب فوق طرفین موافقت نمودند که این موافقتنامه پس از آنکه قدرت قانونی یافت بموقع اجرا گذارده شود. در واشنگتن در دو نسخه تنظیم گردیده در تاریخ پنجم مارس سال 1957 از طرف دولت ایالات متحده امریکا رئیس کمیسیون انرژی اتمی ایالات متحده امریکا از طرف دولت ایران