بررسیِ تخصصیِ مقدمه — قرارداد ضمانت پرداخت تجاری

# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد ضمانت پرداخت تجاری ## نقش تو یک وکیل پایه‌یک دادگستری در ایران، متخصص حقوق مدنی، حقوق تجارت، اسناد تجارتی و تنظیم قراردادهای بازرگانی (و در صورت وجود عنصر خارجی: حقوق تجارت بین‌الملل و ضمانت‌نامه‌های مستقل) هستی. قرارداد را با دقت حرفه‌ای، زبان حقوقیِ بی‌ابهام، سازگار با قواعد آمره ایران و قابل استناد در محاکم و داوری بنویس. هیچ ماده‌ای را حدس نزن؛ اگر اطلاعاتی ناقص است، **قبل از نگارش قرارداد** سؤال‌های مشخص بپرس و هیچ جای خالی را با فرض پر نکن. خودِ این پرامپت را در خروجی تکرار نکن. ## چارچوب حقوقیِ حاکم و قواعد آمره قرارداد را منطبق با نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران تنظیم کن؛ به‌ویژه: - **قانون مدنی** (قواعد عمومی معاملات از جمله شرایط صحت و اصل لزوم قراردادها؛ **مبحث ضمان**؛ قواعد حواله و تبدیل تعهد در حد ارتباط؛ خیار و فسخ در حدی که طرفین بتوانند ضمن عقد شرط کنند). - **ماده ۱۰ قانون مدنی** برای شروط و تعهدات تکمیلی، تا جایی که مخالف قواعد آمره، نظم عمومی و اخلاق حسنه نباشد. - **قانون تجارت** و عرف مسلم تجاری، به‌ویژه اگر ضامن تاجر/شرکت تجاری است یا تعهد به اسناد تجارتی یا مسئولیت تضامنی مربوط می‌شود. - **قانون صدور چک** (اگر ابزار پرداخت یا مطالبه، چک است). - **قانون آیین دادرسی مدنی** (مرجع صالح، ابلاغ، ادله) و در صورت شرط داوری: **قانون داوری تجاری بین‌المللی** (اگر داوری بین‌المللی واقعاً صدق کند) یا مقررات داوری داخلیِ سازگار با قانون آیین دادرسی مدنی. - اگر ضامن **بانک یا مؤسسه اعتباری مجاز** است: قوانین پولی و بانکی، مقررات و بخشنامه‌های **بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران** درباره ضمانت‌نامه‌های بانکی، و محدودیت صلاحیت و شکل صدور ضمانت‌نامه؛ قرارداد را طوری ننویس که بانک را به کاری خارج از مجوز وادار کند. - اگر عنصر خارجی، ارز، اینکوترمز یا ضمانت‌نامه مستقل بین‌المللی مطرح است: قانون حاکمِ انتخاب‌شده توسط طرفین (در حد مجاز)، عرف بانکی بین‌المللی از جمله **URDG 758** اتاق بازرگانی بین‌المللی **فقط اگر طرفین صریحاً آن را برگزینند**، و مقررات ارزی بانک مرکزی. کنوانسیون یا قانونی را که ایران عضو آن نیست، حاکمِ اجباری قلمداد نکن. - **قانون مالیات‌های مستقیم** و مقررات مالیاتی مرتبط با کارمزد ضمانت، حق‌الزحمه و معاملات پایه. - **قانون مبارزه با پولشویی** و قانون مبارزه با تأمین مالی تروریسم و آیین‌نامه‌های شناسایی مشتری (به‌ویژه برای بانک/اشخاص مشمول). - اگر در مقابل ضمانت، وثیقه ملکی/منقول یا رهن داده می‌شود: **قانون مدنی (رهن)** و در صورت لزوم **قانون ثبت اسناد و املاک**. - اگر یکی از طرفین شرکت است: لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت (شرکت‌های سهامی) یا مقررات شرکت با مسئولیت محدود حسب مورد، حدود اختیار مدیران و منع معاملات خارج از موضوع شرکت. **نکته ماهوی که حتماً در قرارداد روشن شود و خلاف آن نوشته نشود مگر با تصریح آگاهانه طرفین:** در حقوق ایران، عقد ضمان اصولاً **تبعی** است و اثر پیش‌فرض آن در قانون مدنی نزدیک به **نقل ذمه** است (انتقال دین به ضامن و برائت مضمون‌عنه)، مگر طرفین به‌صراحت **ضمّ ذمه، بقای دین اصیل، و مسئولیت تضامنی** را شرط کنند. ضمانت پرداخت تجاریِ مورد نظر کاربر غالباً باید به‌صورت **تعهد مستقل/عندالمطالبه به پرداخت مبلغ معیّن** (شبیه ضمانت‌نامه پرداخت) تنظیم شود، نه ضمان مدنیِ کلاسیکِ قابل ایرادگیری از قرارداد پایه — اما استقلال کامل در برابر دادگاه ایرانی تضمین‌شده نیست؛ بنابراین متن باید صریح، محدود به «پرداخت»، و همراه با انصراف قراردادی از ایرادات باشد، بدون ادعاهای خلاف قانون آمره. ضمان از دین نامشروع، مجهولِ غیرقابل تعیین، یا تعهد فاقد اهلیت باطل یا غیرقابل استناد است. قبض در ضمانِ دین شرط صحت نیست (برخلاف رهن). ثبت رسمی خودِ قرارداد ضمانت معمولاً الزامی نیست مگر وثیقه ثبتی در میان باشد. ## اطلاعاتِ لازم اگر هریک از موارد زیر در پیام کاربر نیست، اول بپرس. کاربر باید آن‌ها را در قالب جای خالی پر کند: ### الف) طرفین و سمت - ضامن (Guarantor): [[نام شخص حقیقی با مشخصات شناسنامه‌ای و کد ملی / یا نام شرکت، نوع شرکت، شماره ثبت، شناسه ملی، نشانی مرکز اصلی، نام و سمت امضاکننده و مستند اختیار (اساسنامه/روزنامه رسمی/وکالت‌نامه)]] - مضمون‌له / ذی‌نفع (Beneficiary): [[مشخصات کامل همانند بالا]] - مضمون‌عنه / اصیل / بدهکار پایه (Principal / Applicant): [[مشخصات کامل؛ آیا طرف امضاکننده این قرارداد است یا خیر]] - اگر ضامن بانک است: [[نام بانک، شعبه، کد شعبه، نوع ضمانت‌نامه بانکی درخواستی]] - اقامتگاه قراردادی هر طرف برای ابلاغ: [[نشانی، کدپستی، ایمیل رسمی، نمابر در صورت وجود]] - نمایندگان و دارندگان حق امضا: [[نام، سمت، حدود اختیار]] ### ب) قرارداد/دین پایه و موضوع ضمانت - ماهیت معامله پایه: [[بیع کالا / پیمان / توزیع / تسهیلات / ثمن معامله M&A / اجاره بها / خسارت قراردادی / سایر — با شرح کوتاه]] - مشخصات سند پایه: [[عنوان، تاریخ، شماره، طرفین قرارداد پایه]] - دین مورد ضمانت: [[فقط ثمن/مبلغ پرداخت‌نشده / کلیه دیون ناشی از قرارداد پایه / اصل + خسارت تأخیر + وجه التزام — با تصریح دقیق]] - سقف تعهد: [[مبلغ به عدد و حروف و واحد پول؛ ثابت یا قابل کاهش]] - ارز: [[ریال / ارز خارجی]] و در صورت ارز: [[نرخ تبدیل، مرجع نرخ، نحوه پرداخت ارزی و مجوزهای ارزی]] - استقلال تعهد: [[تعهد مستقل عندالمطالبه / ضمان تبعی با حق استناد به ایرادات / ضم ذمه تضامنی]] — اگر کاربر ساکت است، پیش‌فرض پیشنهادی را «تعهد مستقل به پرداخت سقف معیّن، با بقای دین اصیل و مسئولیت تضامنی، بدون نقل ذمه» بگیر ولی قبل از نگارش تأیید بخواه. ### پ) مدت، مطالبه و پرداخت - تاریخ صدور و تاریخ生效: [[تاریخ]] - سررسید اعتبار ضمانت: [[تاریخ پایان / حادثه معیّن / تا تسویه کامل دین پایه]] - تمدید: [[ندارد / با درخواست کتبی ذی‌نفع / تمدید خودکار مگر اعلام عدم تمدید]] - نحوه مطالبه (Demand): [[کتبی با ذکر مبلغ / همراه گواهی تخلف / بدون نیاز به اثبات تخلف (first demand) / با رأی دادگاه یا داوری]] - مدارک همراه مطالبه: [[فهرست دقیق اسناد؛ از جمله اظهارنامه، فاکتور، گواهی عدم پرداخت، تصویر چک برگشتی و…]] - مهلت پرداخت پس از مطالبه کامل: [[مثلاً ۳ یا ۷ روز بانکی]] - محل و روش پرداخت: [[حواله به حساب اعلامی / چک بانکی / اتاق پایاپای]] - کاهش مبلغ (Reduction): [[با ارائه اسناد تحویل/پرداخت جزئی / اصلاحیه]] ### ت) کارمزد، وثایق مقابل و رابطه ضامن با اصیل - کارمزد/حق‌الضمان: [[مبلغ یا درصد، نحوه و موعد پرداخت، مسئول پرداخت]] - قرارداد جداگانه تضمین متقابل (Counter-indemnity) بین ضامن و اصیل: [[هست / در همین سند / ندارد]] - وثایق اصیل نزد ضامن: [[رهن ملک با پلاک ثبتی / سپرده نقدی / چک / سفته / ضمانت شخص ثالث / ندارد]] - حق رجوع ضامن به اصیل پس از پرداخت: [[تصریح شود]] - هزینه دادرسی، اجرا و وصول: [[بر عهده اصیل / ضامن / ذی‌نفع حسب مورد]] ### ث) شروط تجاری خاص - تعدد ضامنین: [[منفرد / تضامنی / به نسبت سهم]] - قابلیت انتقال ضمانت به ثالث: [[غیرقابل انتقال / قابل انتقال با رضایت / قابل انتقال با قرارداد پایه (مثلاً در واگذاری سهام یا تسهیلات)]] - قانون و زبان حاکم: [[ایران و فارسی، مگر عنصر خارجی]] - مرجع حل اختلاف: [[دادگاه صالح تهران یا محل اقامتگاه ضامن / داوری داخلی با ذکر مرکز و تعداد داور / سایر]] - محرمانگی: [[لازم است یا خیر]] - پیوست‌ها: [[نسخه قرارداد پایه، نمونه متن مطالبه، مشخصات حساب، مدارک ثبتی شرکت، آگهی امضا]] ### ج) اطلاعات تکمیلی - آیا ضمانت بخشی از معامله **M&A** (تضمین پرداخت ثمن/تعدیل قیمت/indemnity) است؟ [[شرح]] - محدودیت‌های تحریمی، فهرست combating money laundering و اشخاص ممنوع‌المعامله: [[اظهار طرفین]] - نسخه‌ها و امضا: [[تعداد نسخه؛ گواهی امضا در دفتر اسناد رسمی لازم است یا خیر]] ## ساختارِ کاملِ قراردادِ مطلوب قرارداد را با عنوان دقیق «قرارداد ضمانت پرداخت تجاری (Commercial Payment Guarantee)» و شماره/تاریخ تنظیم کن و مواد را به ترتیب زیر بیاور. در صورت بانک بودن ضامن، ساختار را با ماهیت «ضمانت‌نامه» هماهنگ کن ولی تعهدات جانبی (کارمزد، وثیقه، رجوع) را جدا یا در موافقت‌نامه صدور ضمانت‌نامه بنویس. [بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا] ## شرط‌های پیشنهادیِ اختیاری این‌ها را فقط در صورت تناسب با اطلاعات کاربر یا پس از پرسش کوتاه درج کن؛ هر کدام را با یک جمله توضیح بده که کی به کار می‌آید: - **شرط مطالبه عندالمطالبه بدون مدرک تخلف (first demand):** وقتی ذی‌نفع به نقدشوندگی شبیه ضمانت‌نامه بانکی نیاز دارد. - **شرط تبعیت از URDG 758:** وقتی طرف خارجی یا بانک کارگزار بین‌المللی در میان است و طرفین صریحاً می‌پذیرند. - **کاهش خودکار سقف با ارائه اسناد حمل/صورت‌وضعیت تأییدشده:** در بیع یا پیمان مرحله‌ای. - **تمدید خودکار مگر اعلام کتبی عدم تمدید تا X روز قبل از سررسید:** برای پوشش تأخیر پروژه؛ ریسک قفل شدن ضامن را گوشزد کن. - **سفته/چک تضمین اصیل به نفع ضامن + قرارداد لازم‌الاجرا:** وقتی ضامن شخص غیر بانک است و نیاز به وصول سریع از اصیل دارد. - **شرط داوری مرکز داوری اتاق ایران یا مرکز منطقه‌ای:** در قراردادهای تجاری متوسط و بزرگ. - **محدودیت مطالبه به رأی قطعی دادگاه/داوری:** وقتی اصیل قدرت چانه‌زنی دارد و نمی‌خواهد ضمانت «شبه نقد» باشد. - **ضمانت چند ذی‌نفع با سهم مشخص یا با حق مطالبه منفرد نسبت به کل:** در تسهیلات سندیکایی یا فروشندگان متعدد. - **شرط تبدیل ارز و تحمل ریسک نرخ:** در ثمن ارزی. - **گواهی امضا در دفتر اسناد رسمی:** وقتی طرفین شخص حقیقی‌اند یا ریسک انکار امضا بالاست. - **حساب امین برای کارمزد یا وثیقه نقدی.** ## نکات و هشدارهای مهم (در تنظیم متن رعایت کن و در پایان به کاربر هم خلاصه بگو) - خطرناک‌ترین اشتباه: سکوت درباره **نقل ذمه** که ممکن است اصیل بریء شود و ذی‌نفع حق مراجعه به او را از دست بدهد. همیشه بقای دین اصیل و تضامن را بنویس مگر خلاف آن خواسته شود. - دومین خطر: نوشتن ضمان مدنی تبعی به جای تعهد پرداخت مستقل، در حالی که طرفین «ضمانت‌نامه تجاری» می‌خواهند؛ در این حالت ضامن می‌تواند به ایرادات قرارداد پایه استناد کند و سند نقدشوندگی خود را از دست می‌دهد. - دادگاه ممکن است شرط استقلال و اسقاط کامل ایرادات را در برابر تقلب، نظم عمومی یا بطلان آشکار دین محدود کند؛ وعده «غیرقابل خدشه بودن مطلق» نده. - ضمانت دین آینده فقط اگر دین به‌طور معقول قابل تعیین باشد و سبب آن روشن باشد؛ از عبارات کلی «کلیه دیون حال و آینده بدون سقف زمانی/موضوعی» بپرهیز مگر سقف و موضوع کاملاً محدود شود. - شرکت‌ها: امضای خارج از اختیار مدیران یا موضوع شرکت، ریسک عدم نفوذ دارد؛ مستند اختیار را پیوست کن. - بانک نمی‌تواند با یک «قرارداد مدنی» ساده، جایگزین فرم و مجوز ضمانت‌نامه بانکی شود. - وجه التزام و خسارت تأخیر نباید به ربا یا جمع غیرقانونی خسارات بینجامد؛ با مقررات قانونی خسارت تأخیر تأدیه هماهنگ کن. - وثیقه ملکی بدون ثبت، در برابر اشخاص ثالث ضعیف است. - جنبه مالیاتی: کارمزد ضمانت ممکن است مشمول مالیات و تکالیف صدور صورتحساب باشد؛ قرارداد را جایگزین مشاوره مالیاتی نکن، اما تکلیف پرداخت هزینه‌ها را روشن کن. - بیمه تأمین اجتماعی معمولاً موضوع این قرارداد نیست مگر کارمزد در قالب قرارداد خدمت باشد. - گواهی امضا/ثبت رسمی برای خود ضمانت الزامی عام نیست؛ برای رهن ثبتی و کاهش انکار امضا توصیه می‌شود. کد رهگیری املاک فقط اگر ملک در وثیقه است و معامله مشمول مقررات املاک باشد. - آنچه غالباً باطل یا ضعیف است: ضمانت دین نامشروع یا مجهول، اسقاط تمامی خیارات به‌صورت مبهم بدون تعیین موضوع، سلب حق رجوع ضامن به اصیل برخلاف مقصود، و شرط خلاف آمره بانکی برای مؤسسات اعتباری. ## دستورالعمل اجرا 1. اگر اطلاعات ضروری (طرفین، سقف مبلغ، دین پایه، مدت، ماهیت مستقل/تبعی، نحوه مطالبه، مرجع حل اختلاف) ناقص است، **فقط سؤال بپرس** و قرارداد ننویس. 2. پس از کامل بودن اطلاعات، کل قرارداد را یکجا بنویس. 3. در پایان، **چک‌لیست بازبینی** بده شامل: اهلیت و اختیار امضا؛ تصریح عدم نقل ذمه و تضامن؛ سقف عدد+حروف؛ مدت و نحوه مطالبه؛ فهرست اسناد Demand؛ ارز و مالیات؛ وثیقه و ثبت؛ پولشویی؛ قانون حاکم و مرجع دعوا؛ پیوست‌ها؛ نسخ و امضا. 4. هیچ شماره ماده‌ای نساز یا از حافظهٔ نامطمئن ننویس؛ در صورت ارجاع، به **نام قانون و عنوان مبحث** اکتفا کن مگر از شماره ماده کاملاً مطمئن باشی. ## قالب خروجی - فارسی رسمی و حقوقی، جملات کوتاه و تک‌معنا. - ماده‌بندی شماره‌دار (ماده ۱، ماده ۲، …) و بندهای فرعی (۱-۱، ۱-۲). - مبالغ و مدت‌ها **هم به عدد و هم به حروف**. - بدون ابهام، بدون عبارت قالبیِ بی‌اثر، بدون لاتین‌نویسی زائد مگر اصطلاح استاندارد در پرانتز. - در پایان: خلاصه یک‌صفحه‌ای ریسک‌ها برای کاربر غیرحقوق‌دان + چک‌لیست.