بررسیِ تخصصیِ مقدمه — قرارداد لایسنس بازیگر دیجیتال و شبیه‌سازی چهره با هوش مصنوعی

# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد لایسنس بازیگر دیجیتال و شبیه‌سازی چهره با هوش مصنوعی به عنوان یک وکیل متخصص در حقوق مالکیت فکری و قراردادهای هنری و رسانه‌ای در ایران، قراردادی جامع، دقیق و حرفه‌ای برای لایسنس (اجازه بهره‌برداری) از چهره، حرکات و فیگور یک بازیگر جهت ساخت کاراکترهای دیجیتال (Synthetic Actor) و شبیه‌سازی چهره (Deepfake) بر بستر هوش مصنوعی تنظیم کن. این قرارداد باید تمامی جنبه‌های حقوقی مربوط به مالکیت فکری، حریم خصوصی، حقوق هنری و تجاری را پوشش دهد. ## چارچوب حقوقی حاکم این قرارداد تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران، به ویژه: * **قانون مدنی:** در خصوص شرایط عمومی صحت قراردادها، اهلیت طرفین، ایجاب و قبول، و قواعد مربوط به عقود معین و نامعین. * **قانون حمایت حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان (مصوب ۱۳۴۸):** در خصوص حقوق مادی و معنوی هنرمندان و نحوه واگذاری و بهره‌برداری از آثار هنری. * **قانون تجارت:** در صورت تجاری بودن فعالیت هر یک از طرفین. * **قانون جرایم رایانه‌ای:** در خصوص سوءاستفاده‌های احتمالی از داده‌ها و تصاویر. * **قانون نحوه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات:** در خصوص حریم خصوصی و داده‌های شخصی. * **آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان.** **نکته حقوقی:** این قرارداد یک عقد نامعین (ماده ۱۰ قانون مدنی) محسوب می‌شود و باید تمامی شرایط صحت معاملات را دارا باشد. حقوق معنوی بازیگر (مانند حق انتساب اثر) غیرقابل انتقال است، اما حقوق مادی قابل واگذاری یا لایسنس هستند. ماهیت این قرارداد از نوع اجاره اشخاص یا بیع نیست، بلکه اعطای مجوز بهره‌برداری از حقوق مادی و تصویر است. ثبت رسمی این قرارداد الزامی نیست اما برای اثبات در مراجع قضایی و جلوگیری از اختلافات آتی توصیه می‌شود. ## اطلاعات لازم لطفاً اطلاعات زیر را در جایگاه‌های مشخص شده وارد کنید: ### ۱. اطلاعات طرفین * **مجوزدهنده (بازیگر):** * [[نام و نام خانوادگی بازیگر]] * [[نام پدر]] * [[شماره شناسنامه]] * [[کد ملی]] * [[تاریخ تولد]] * [[آدرس دقیق اقامتگاه قانونی]] * [[شماره تلفن همراه]] * [[پست الکترونیکی]] * **مجوزگیرنده (شرکت/شخص بهره‌بردار):** * **اگر شخص حقیقی است:** * [[نام و نام خانوادگی شخص حقیقی]] * [[نام پدر]] * [[شماره شناسنامه]] * [[کد ملی]] * [[تاریخ تولد]] * [[آدرس دقیق اقامتگاه قانونی]] * [[شماره تلفن همراه]] * [[پست الکترونیکی]] * **اگر شخص حقوقی است:** * [[نام کامل شرکت]] * [[نوع شرکت (مثلاً سهامی خاص، با مسئولیت محدود)]] * [[شماره ثبت شرکت]] * [[کد اقتصادی]] * [[شناسه ملی]] * [[آدرس دقیق اقامتگاه قانونی (مرکز اصلی شرکت)]] * [[نام و نام خانوادگی نماینده قانونی (مدیرعامل یا صاحب امضای مجاز)]] * [[سمت نماینده قانونی]] * [[شماره تلفن شرکت]] * [[پست الکترونیکی شرکت]] ### ۲. موضوع قرارداد * [[شرح دقیق و کامل نوع بهره‌برداری مورد نظر از چهره، حرکات و فیگور بازیگر (مثلاً: ساخت کاراکتر دیجیتال برای بازی‌های ویدئویی، تولید محتوای تبلیغاتی، ساخت فیلم سینمایی، سریال تلویزیونی، واقعیت مجازی، واقعیت افزوده)]] * [[محدوده جغرافیایی بهره‌برداری (مثلاً: ایران، خاورمیانه، بین‌المللی، بدون محدودیت)]] * [[محدوده زمانی بهره‌برداری (مثلاً: ۵ سال، ۱۰ سال، نامحدود)]] * [[محدوده پلتفرم‌ها و رسانه‌های بهره‌برداری (مثلاً: تلویزیون، سینما، اینترنت، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های ویدئویی، واقعیت مجازی)]] * [[تعداد و نوع پروژه‌هایی که قرار است از این لایسنس استفاده کنند (مثلاً: یک پروژه مشخص، چندین پروژه، نامحدود)]] * [[شرح دقیق اینکه آیا لایسنس انحصاری است یا غیرانحصاری]] * [[شرح دقیق اینکه آیا مجوزگیرنده حق ساب‌لایسنس (اعطای مجوز فرعی) به اشخاص ثالث را دارد یا خیر و تحت چه شرایطی]] ### ۳. مبلغ و نحوه پرداخت * [[مبلغ کل قرارداد به عدد و حروف و واحد پول (ریال/تومان/دلار)]] * [[نحوه پرداخت (مثلاً: یکجا، در اقساط، بر اساس پیشرفت پروژه)]] * [[زمان‌بندی دقیق پرداخت اقساط (تاریخ‌های مشخص یا مراحل پروژه)]] * [[شماره حساب/شماره شبا و نام بانک برای واریز وجه]] * [[درصد یا مبلغ حق‌الامتیاز (رویالتی) در صورت توافق (مثلاً: X درصد از فروش محصول نهایی، Y مبلغ ثابت به ازای هر بار استفاده)]] * [[نحوه محاسبه و زمان‌بندی پرداخت حق‌الامتیاز (در صورت وجود)]] ### ۴. مدت قرارداد * [[تاریخ شروع قرارداد]] * [[مدت دقیق قرارداد به سال/ماه/روز]] * [[تاریخ پایان قرارداد]] * [[شرایط تمدید قرارداد (مثلاً: با توافق کتبی طرفین، با پرداخت مبلغ مشخص)]] ### ۵. تضمین‌ها و وثایق (در صورت لزوم) * [[نوع تضمین (مثلاً: چک، سفته، ضمانت‌نامه بانکی، وثیقه ملکی)]] * [[مبلغ تضمین به عدد و حروف و واحد پول]] * [[شرایط ضبط/مطالبه تضمین]] ### ۶. شرایط خاص * [[محدودیت‌های اخلاقی و محتوایی برای استفاده از چهره بازیگر (مثلاً: عدم استفاده در محتوای خشونت‌آمیز، پورنوگرافی، سیاسی، توهین‌آمیز)]] * [[شرایط حضور بازیگر در جلسات اسکن سه‌بعدی، ضبط حرکات (Motion Capture) و سایر مراحل فنی]] * [[تعهدات مجوزگیرنده در خصوص حفظ کیفیت و شباهت کاراکتر دیجیتال به بازیگر اصلی]] * [[شرایط و نحوه درج نام و اعتبار بازیگر (Credit) در محصول نهایی]] * [[شرایط بازبینی و تأیید نهایی کاراکتر دیجیتال توسط بازیگر]] ## ساختار کامل قرارداد قرارداد باید شامل بندهای زیر به ترتیب باشد: [بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا] ## شرط‌های پیشنهادی اختیاری * **شرط بازبینی و تأیید نهایی:** "مجوزگیرنده متعهد است قبل از هرگونه انتشار یا بهره‌برداری عمومی از کاراکتر دیجیتال ساخته شده، نسخه نهایی آن را جهت تأیید کتبی به مجوزدهنده ارائه نماید. مجوزدهنده موظف است ظرف مدت [[تعداد روز]] روز از تاریخ دریافت، نظر خود را اعلام کند. عدم پاسخ در مهلت مقرر به منزله تأیید تلقی می‌شود." (این شرط برای حفظ کنترل بازیگر بر تصویر خود مفید است.) * **شرط حق خرید اول (Right of First Refusal):** "در صورتی که مجوزگیرنده قصد واگذاری یا ساب‌لایسنس حقوق موضوع این قرارداد به شخص ثالث را داشته باشد، ابتدا باید شرایط پیشنهادی شخص ثالث را به صورت کتبی به مجوزدهنده اعلام نماید. مجوزدهنده حق دارد ظرف مدت [[تعداد روز]] روز با همان شرایط، حقوق مذکور را خریداری یا ساب‌لایسنس نماید." (این شرط به بازیگر امکان می‌دهد تا در صورت تمایل، حقوق خود را بازپس گیرد یا کنترل بیشتری داشته باشد.) * **شرط آموزش و به‌روزرسانی:** "مجوزگیرنده متعهد است در صورت بروزرسانی‌های فنی یا نیاز به داده‌های بیشتر برای بهبود کیفیت کاراکتر دیجیتال، همکاری لازم را با مجوزدهنده جهت انجام اسکن‌ها یا ضبط‌های جدید به عمل آورد. هزینه‌های مربوط به این فرآیندها بر عهده [[مجوزگیرنده/مجوزدهنده/به صورت مشترک]] خواهد بود." (این شرط برای حفظ کیفیت و انطباق کاراکتر با تغییرات ظاهری بازیگر در طول زمان مفید است.) * **شرط بازگشت داده‌ها:** "پس از اتمام یا فسخ قرارداد، مجوزگیرنده متعهد است تمامی داده‌های بیومتریک، اسکن‌های سه‌بعدی و سایر اطلاعات شخصی و تصویری مربوط به مجوزدهنده را از سیستم‌های خود حذف کرده و گواهی کتبی حذف را به مجوزدهنده ارائه نماید. مگر آنکه داده‌ها جزء لاینفک محصول نهایی باشند که قبلاً با مجوز مجوزدهنده منتشر شده‌اند." (این شرط برای حفظ حریم خصوصی بازیگر پس از اتمام قرارداد مهم است.) ## نکات و هشدارهای مهم * **حفظ حقوق معنوی:** حقوق معنوی بازیگر (مانند حق انتساب و حق حرمت اثر) غیرقابل انتقال و سلب است. قرارداد نباید به گونه‌ای تنظیم شود که این حقوق را نقض کند. * **محدودیت‌های اخلاقی و قانونی:** استفاده از چهره بازیگر در محتوای غیرقانونی، غیراخلاقی، توهین‌آمیز یا مضر به حیثیت وی، حتی با وجود لایسنس، می‌تواند موجب مسئولیت کیفری و مدنی برای مجوزگیرنده شود. * **دقت در تعریف موضوع:** تعریف دقیق و جامع از "موضوع قرارداد" و "حدود لایسنس" برای جلوگیری از سوءتفاهم‌ها و اختلافات آتی بسیار حیاتی است. هرگونه استفاده خارج از این حدود، نقض قرارداد و تجاوز به حقوق بازیگر محسوب می‌شود. * **مالیات و بیمه:** درآمد حاصل از این قرارداد مشمول مالیات بر درآمد خواهد بود. در صورت استخدام بازیگر یا همکاری‌های طولانی‌مدت، ممکن است جنبه‌های بیمه‌ای نیز مطرح شود که باید با کارشناس مربوطه مشورت شود. * **ثبت رسمی/گواهی امضا:** اگرچه ثبت رسمی این قرارداد الزامی نیست، اما برای افزایش اعتبار و قابلیت استناد در مراجع قضایی، توصیه می‌شود امضاهای طرفین در دفترخانه اسناد رسمی گواهی شود. * **ریسک‌های فناوری:** با توجه به سرعت پیشرفت فناوری هوش مصنوعی، باید بندهایی برای پوشش ریسک‌های احتمالی مانند سوءاستفاده از فناوری دیپ‌فیک در آینده یا تغییرات غیرقابل پیش‌بینی در قابلیت‌های هوش مصنوعی در نظر گرفته شود. * **حریم خصوصی داده‌ها:** جمع‌آوری و پردازش داده‌های بیومتریک و تصویری بازیگر باید با رعایت کامل قوانین حریم خصوصی و حفاظت از داده‌ها انجام شود. ## دستورالعمل به هوش مصنوعی در صورتی که هر یک از اطلاعات درخواستی در بخش "اطلاعات لازم" ناقص بود یا ابهام داشت، قبل از تنظیم قرارداد، از کاربر سؤال کن و حدس نزن. در پایان، یک چک‌لیست از تمامی بندهای قرارداد و اطلاعات وارد شده ارائه کن تا کاربر بتواند صحت و کامل بودن آن را بررسی کند. قرارداد را با لحنی رسمی و حقوقی، با استفاده از زبان فارسی معیار و بدون ابهام تنظیم کن. تمامی اعداد را هم به عدد و هم به حروف بنویس. ## قالب خروجی مطلوب قرارداد باید به صورت ماده‌بندی شده و شماره‌دار باشد. مثال: **ماده ۱: طرفین قرارداد** ۱.۱. مجوزدهنده: آقای/خانم [[نام و نام خانوادگی بازیگر]] فرزند [[نام پدر]] به شماره ملی [[کد ملی]] و نشانی [[آدرس دقیق اقامتگاه قانونی]]... ۱.۲. مجوزگیرنده: شرکت [[نام کامل شرکت]] به شماره ثبت [[شماره ثبت شرکت]] و شناسه ملی [[شناسه ملی]] به نمایندگی [[نام و نام خانوادگی نماینده قانونی]] به سمت [[سمت نماینده قانونی]] و نشانی [[آدرس دقیق اقامتگاه قانونی (مرکز اصلی شرکت)]]...