دکترین
79- قاعده درا
79- قاعده درا .
متن : الحدود تدرا بالشبهات .
يعني : اجراي حدود با حصول شبهه متوقف مي شود .( الا شباه و النظائر ، صص122 و 123- مواد66 و67 قانون مجازات اسلامي )
80- قاعده دم المسلم لا يذهب هدرا .
يعني : خون مسلمان نبايد پايمال شود .
( مواد 312 و313 قانون مجازات اسلامي )
81- قاعده الضرورات تتقدر بقدرها .
يعني : در موارد ضروري بايد به حداقل اکتفا کرد .( ماده 55 قانون مجازات اسلامي )
82- قاعده الضرورات تبيح المحظورات . (حقوق رم metnacessitas non babet legem)
يعني : ضرورتها باعث مباح شدن امور ممنوعه مي شود .( سوره مائده /3-سبوطي ، الشباه و النظاير ، ص60- ماده 55 قانون مجازات اسلامي )
83- قاعده ارش .
متن :کل جنايه لا مقدر لها ففيها ارش .
يعني :بر هر جنايتي که ديه اش معين نشده ، ارش تعلق مي گيرد .( ماده 367 قانون مجازات اسلامي )
84- قاعده کل عضو تقتص منه مع وجوده توخذ الديه مع فقده .
يعني : هر عضوي که موجود است بايد قصاص شود و در صورت فقدان ، به جايش ديه گرفته مي شود .
( ماده 293 قانون مجازات اسلامي )
85- قاعده اضطرار
متن : کل محرم اضطر ، اليه فهو حلال .
يعني : در حال اضطرار ،هر حرامي حلال مي شود .( ماده 55 قانون مجازات اسلامي )
86- قاعده کل من لم يباشر بالقتل لم يقتص منه
يعني: هر فردي که مباشر قتل نباشد قصاص نمي شود.( تبصره 1 ماده 269 و ماده 207 قانون مجازات اسلامي )
87- قاعده لا ديه لمن قتله الحد
يعني: ديه به کسي که بر اثر اجراي حد کشته شده باشد ، تعلق نمي گيرد.( ملاک ماده 332 قانون مجازات اسلامي )
88- قاعده لا ربا الا فيما يکال او يزون
يعني: ربا جز در اموال مکيل و موزون جاري نيست .( ماده 595 قانون مجازات اسلامي )
**
قواعد اصولي و مشترک
89- قاعده اذن .
متن : الاذن في الشيئي اذن في لوازمه .
يعني : اذن دادن در چيزي ،اذن در لوازم آن نيز هست .( القواعد و الفوائد ،ج 2، ص70، قاعده 167 )
90- قاعده اشتراک
متن : همه مسلمانان در همه عصرها و زمانها نسبت به تکليف شرعيه یکسانند .
91- قاعده تساقط
متن: الدلیلان اذا تعارضا تساقطا
یعنی : اگر دو دليل با هم معارض بودند هر دو از درجه اعتبار ساقطند.
92- قاعده و ان الظن لا يغني عن الحق شيئا ً ( سوره نجم /28)
يعني: وگمان ، هيچ گاهچيزي از حق را بر ما روشن نمي سازد.
93- قاعده الولد يلحق باشرف الوالدين
يعني: فرزند به والد شريف تر (مسلمان) تعلق مي گيرد.( از حيث مسلمان بودن )
94- قاعده عدل و انصاف
متن: اگر در تعلق مالي به يکي از دو نفر مردد باشيم بين آن دو بالمناصفه تقسيم مي گردد
95- قاعده فحوا
رعايت مفهوم موافق در جمله يا دستور و سرايت دادن حکم از فرد ضعيف به فرد قوي.
مثل آيه ( لا تقل لهمااف ) که به طريق اولي ، ضرب و شتم والدين را هم نهي مي کند .
96- قاعده مقدمه واجب ، واجب است ولي مقدمه حرام ، حرام نيست مگر موصل به حرام باشد.
97- قاعده تلازم
متن: کلما حکم به العقل حکم به الشرع و کلما حکم به الشرع حکم به العقل
يعني: بر هر چه که عقل حکم کند ، شرع هم حکم می کند و بر هر چه که شرع حکم مي کند ، عقل هم حکم مي نمايد .
98- قاعده الممنوع شرعا کالممتنع عقلا
يعني: چيزي که شرعاً ممنوع است گويا عقلاً هم قابل انجام نيست.
( تحرير الجمله ، ص 34)
99- قاعده اجتهاد در مقابل نص جايز نيست.
( تحرير الجمله ، ج 1، ص21- اصل 167 قانون اساسي )
100- قاعده الميسور لا يسقط بالمعسور
يعني: کار قابل انجام دادن به واسطه حدوث کار غير ممکن ، از گردن ساقط نمي شود .
(القواعد الفقهيه ج4، ص 121)
101- قاعده اعمال الکلام اولي من اهماله
براي کلام و عبارت به کار رفته ، معني و مفهوم قايل شدن ، بهتر از بيهوده پنداشتن آن است.
102- قاعده الاصل دليل حيث لا دليل
اصل در جايي قابل استناد است که دليل قانوني موجود نباشد .( عوائد الايام ، ص 73- مواد 197و 198 قانون آيين دادرسي مدني )
103- قاعده المطلق ينصرف الي فرد شائع
معني و مفهوم موضوع مطلق ، به فرد شايع و رايج آن منصرف است .
104- قاعده قبح تأخر بيان در وقت حاجت
بيان نکردن مراد ومقصود در موقع نياز بدان ناپسند است ،ولي سکوت در وقت بيان خود نوعي بيان است .
105- قاعده ما من عام الاو قد خص
هيچ عامي نيست که تخصيص نخورده باشد .
106- قاعده وصف به موصوف نزديک تر بر مي گردد.اگر چند موصوف با يک وصف بيان شده باشند آن وصف ، متعلق به موصوف آخر خواهد بود .
107- قاعده مورد ، مخصص نيست .
اگر چيزي براي مورد خاصي ذکر شده باشد ، دليل بر آن نيست که فقط به آن مورد خاص تعلق دارد.
108 - قاعده الاجتهاد لا ينقض بمثله
اجتهاد را اجتهاد ديگر نقض نمي کند .
( الاشبا ه و النظاير ، ص 41- تحرير الجماه ، ج 1 ، ص22 )
109- قاعده اذا جاء الاحتمال بطل الاستدلال
اگر احتمال به جايي وارد شود استدلال فايده اي ندارد
( دکتر محمدي ، قواعد فقه ، ص 161 )
#قوه_مجریه
#قوائد_فقهی
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.