آشنایی با سه واژه پرکاربرد

آشنایی با سه واژه پرکاربرد ▪زمین، قطعه ای از خاک ، خواه مالک داشته باشد ، خواه نه،موات باشد یا عامر، مشغول به مستحدثات باشد (عرصه) یا نه (ر.ک. ارض). (واژه ٧٧٩۵ در کتاب مبسوط در ترمینولوژی حقوق) ▪عرصه، قطعه زمینی است که در آن مستحدثات پدید آرند به صورت بنا یا اشجار یا به صورت محوطه که تاسیسات ورزشی در آن باشد. (واژه ٩٣٩١ در کتاب مبسوط در ترمینولوژی حقوق) ▪عین، ضد عرصه است: می گویند: عرصةً و اعیاناً، یعنی عرصه و مستحدثات(=اعیان) به واژه عرصة بنگرید.(واژه ١٠٠٧۴ در کتاب مبسوط در ترمینولوژی حقوق) پی نوشت مجموعه پنج جلدی کتاب مبسوط در ترمینولوژی حقوقی اثر دکتر محمدجعفر جعفری لنگرودی لغتنامه و دایره المعارف کاملی از واژگان و اصطلاحات حقوقی و فقهی می‌باشد. اعیان در لغت عبارت است از بنا و ساختمان، روساخت و روبنا در مقابل عرصه. معنای این اصطلاح در دانش حقوق نزدیک به معنی لغوی آن است و مواردی چون درخت، چاه قنات و نظایر آن را نیز شامل می‌شود که همگی آنها در عرف صرفاً به ساختمان و بنا و اعیانی اطلاق می‌گردد؛ به اين ترتیب. در علم حقوق با ظرایف و دقایق حقوقی, اموال دیگری نظیر درخت و جز آن به اعیانی افزوده شده است. در مادهُ ‎٩۴۷‏ [حذف شده] قانون مدنی «اموال غیرمنقول موجود در زمین مانند خانه. چاه، قنات، درختان» استخر و جز آنها اعیانی به شمار می‌آمدند؛ (جعفری. ترمینولوژی .. ۰ ۶۶). در فانون مدنی ایران تقسیم‌بندی‌ای به نام اعیانی و عرصه نیامده. بلکه در ماده ۱۱ این قانون، اموال به دو قسم منقول و غیرمنقول تقسیم شده است. به نظر می‌رسد موضوع عرصه و اعیان و اصولاً این تقسیم‌بندی به سبب «ارث‌بری» زوجه وارد حقوق و عرف شده است (طبق مادهٌ ‎٩۴۷‏ محذوف قانون مدنی). دیگر علت تاریخی که می‌توان برای ضرورت تقسیم‌بندی عرصه و اعیان ذکر کرد. مربوط به دورانی تاریخی است که در آن از جهت مالکیت عناصر تولید (زمین، آب، گاو آهن و کار) بین ارباب و رعیت تفاوت وجود داشته و یا رعیت وابسته به زمین در عرصه متعلق به ارباب ، اعیانی احداث کرده است.(جعفری، مجموعه، ...، ماده ١٣ مکرر الحاقی ١٣١٣) غیر از این موارد در بهره‌برداری از زمین-اساسی‌ترین وسیله تولید - نهادهایی مانند وقف اجاره و جز آنها به وجود آمده است و چون در میان صاحبان حق مالکیت در عرصه و اعیان، تفاوت پیدا شده، این تقسیم‌بندی ضرورت يافته است. در مورد کشاورزی. آنچه از اعیانی که زارع عرفا در اراضی زراعتی ایجاد کرده است، اعیانی زراعی خوانده می‌شود. مانند خانة مسکونی زارع، انبار, طویله و اشجار و جز آنها («قانون اصلاحات ... » ماد ۳۱؛ جعفری، ترمینولوژی، همانجا). Add a comment بختیار سید نظامی 2