. اتلاف منافع

مرحوم طباطبایی یزدی می می گوید: هرگاه شخصی اجیر خاص دیگری اجیر دیگری سازد، بدین نحو که جمیع منافع او در مدت معین متعلق به مستاجر باشد، اجیر نمی تواند در آن مدت برای خود یا دیگری خواه تبرعاً و خواه در مقابل عوض عملی انجام دهد که منافی با حق مستأجر باشد و چنانچه عمل منافی انجام دهد و از این رهگذر به منافع مستاجر خسارت وارد آید، مستأجر حق دارد اجاره خود را فسخ و اجرت المسمی را مطالبه کند و یا فسخ نکند و عوض منفعت فوت شده خویش را کلاً یا جزئاً از اجیر مطالبه کند. حال سؤال این است که آیا مستأجر می تواند از شخصی که اجیر برای او کار کرده عوض منافع خویش را مطالبه کند؟ به نظر ایشان خیر؛ اعم از آن که آن خوانساری، احمد، جامع المدارک، ج ۵، ص ۱۹۲. خوانساری، احمد، جامع المدارک، ج ۵، ص ۱۹۲. رک همین کتاب، ص ۱۵۰. شخص عالم به حال باشد یا جاهل دلیل این است که شخص اجیر موجب «اتلاف» منافع مستاجر شده است، نه آن شخص ثالث. به نظر محقق یزدی، موردی که عمل شخص اجیر به درخواست شخص ثالث صورت گرفته باشد نیز همین حکم را دارد، زیرا در این فرض نیز مباشر اتلاف، شخص اجیر نظر مخالف در فرض اخیر این است که هر چند مباشر اتلاف اجیر است، ولی ب. ت. ب. استیفای عمل توسط شخص ثالث و تحقق ضمان استیفا می توان وی را در مقابل مستأجر مسئول دانست. طباطبایی یزدی در یک مورد مسئولیت شخص ثالث را می پذیرد و آن موردی است که غرور واقع شده باشد. مثالی که می توان برای فرض ایشان تصور کرد این است که شخص ثالث به طور دروغین به اجیر گفته باشد که مستأجر راضی به این عمل است و یا وی در آینده رضایت او را جلب خواهد کرد و یا اصولاً این کار نیز بخشی از کار مستأجر است و از این رهگذر اجیر را فریب داده باشد که در این صورت مستأجر می تواند به شخص ثالث مراجعه کند.