اثبات حق ارتفاق — چشمه ی واقع در زمین کسی محکوم

چشمه ی واقع در زمین کسی محکوم به ملکیت صاحب زمین است. مگر این که دیگری نسبت به آن چشمه عیناً یا انتفاعً حقی داشته باشد. هر گاه کسی از قدیم در خانه یا ملک دیگری مجرای آب به ملک خود یا حق مرور داشته باشد، صاحب خانه یا ملک نمی تواند مانع آب بردن یا عبور او از ملک خود شود و هم چنین است. سایر حقوق از قبیل حق داشتن در و شبکه و ناودان و حق شرب و غیره. اگر کسی حق عبور در ملک غیر ندارد؛ ولی صاحب ملک اذن داده باشد که از ملک او عبور کنند، هر وقت بخواهد می تواند از اذن خود رجوع کرده و مانع عبور او بشود و هم چنین است سایر ارتفاقات هیچ کس حق ندارد ناودان خ. ر. ب. طرف ملک دیگری بگذارد و یا آب باران از بام خود به بام یا ملک همسایه جاری کند و یا برف بریزد. مگر به اذن او. اگر مجرای آب شخصی در خانه ی دیگری باشد و در مجرا خرابی به هم رسد به نحوی که عبور آب موجب خسارت خانه شود، مالک خانه حق ندارد، صاحب مجرا را به تعمیر مجرا اجبار کند؛ بلکه خود او باید دفع ضرر از خود کند. چنان چه اگر خرابی مجرا مانع عبور آب شود، مالک خانه ملزم نیست که مجرا را تعمیر کند؛