اثبات حق ارتفاق — (۲) حق ارتفاق ممکن است در مورد

از آن جا که حق ارتفاق محدود کننده ی استفاده ی مالک است به طور معمول در سند رسمی ملک درج میشود؛ اما اگر حقوق ارتفاقی به هر دلیل ثبت نشده باشد کسی که مدعی داشتن حق ارتفاق در ملک مجاور است و قرارداد مکتوبی ندارد برای اثبات حق خود باید در مراجع قضایی اقامه ی دعوا کند. هم چنین برای این که حق مزبور در پرونده ی ثبتی ملک درج شود، الزام مالک به ثبت آن نیز قابل مطالبه است. خواهان، کسی است که مدعی وجود حق ارتفاق به نفع خود است و خوانده مالک ملک مجاور است. در صورتی که حق ارتفاق با قراردادی که مالک پیشین ملک مجاور منعقد کرده ایجاد شده است دعوا باید به طرفیت منتقل کننده ابادی بعدی او تا مالک کنونی طرح شود. دعاوی مربوط به املاک و حقوق راجع به آنها در دادگاه محل وقوع ملک مطرح میشود. حکم به اثبات حق ارتفاق در ملک مجاور جنبه ی اعلامی دارد و تعلق حق مذکور را برای خواهان مستحکم میکند. به این ترتیب اثبات حق ارتفاق، مرحلهی اجرا ندارد؛ اما صاحب حق ارتفاق که آن را در دادگاه ثابت کرده است، می تواند به استناد این حکم دادخواست ثبت حق ارتفاق را تقدیم کند و یا دعوای رفع مزاحمت و ممانعت از حق یا دعاوی دیگر مطرح کند. (۱) حقوق ارتفاقی در آپارتمانها به حکم قانون تملک آپارتمانها ایجاد شده است. چون حقوق ارتفاقی در این گونه موارد از وضعیت ساخت بنا ناشی شده وجود آن مسلم است به طور معمول در اسناد مالکیت درج نمی شود و نیازی به طرح دعوا برای اثبات این حقوق نیست. (۲) حق ارتفاق ممکن است در مورد دو ملک مجاور وجود داشته باشد قاعدتاً باید در سند هر دو ملک بیاید. با این حال امکان دارد این حق، تنها در یکی از دو سند آمده باشد. در این موارد نیازی به طرح دعوا در مراجع قضایی نیست و اصلاح سند از طریق اداره ی ثبت انجام میشود. (۳) در صورتی که حق عبور در ملک به همسایه ی مجاور داده نشده باشد؛ اما صاحب ملک به وی اجازه داده باشد که از ملک او عبور کند مالک هر وقت بخواهد میتواند از اذن خود رجوع کند و مانع عبور او بشود.