اجیر (حقوق): شرایط انعقاد عقد اجاره‌ اشخاص

شرایط انعقاد عقد اجاره‌ اشخاص به شرح زیر است: ۳. ۱ - اهلیت اجیر در اجاره‌ اشخاص نیز مانند سایر انواع اجاره، طرفین عقد باید بالغ ، عاقل و رشید (کسی که تصرفاتش در امور مالی خود عاقلانه باشد.) باشند. اجاره‌ اشخاص از لحاظ شرایط انعقاد و درستی عقد، تابع قواعد عمومی عقد اجاره است. ۳.۱. ۱ - اجیر شدن سفیه ممکن است در مورد اجیر شدن سفیه (کسی که تصرفاتش در اموال و امور مالی خود عاقلانه نباشد.) تردید ایجاد شود. در این مورد باید گفت که اجیر شدن شخص سفیه درست نیست. همچنین سفیه حق ندارد بدون اجازه سرپرست خود، طرف عقد اجاره قرار گیرد. در اجاره اشخاص آن‌چه موجر اجاره می‌دهد نیروی کارش است که در برابر این کار مستاجر به او اجرت پرداخت می‌کند، زیرا کار انسان دارای ارزش اقتصادی است. ۳.۱. ۲ - ماده ۱۲۱۴ قانون مدنی طبق ماده ۱۲۱۴ قانون مدنی اگر به دلیل حمایت از سفیه سایر قراردادهای مالی سفیه نافذ نباشد، در اجاره نیز همین وضع وجود دارد و نباید به کسی که در امور مالی خود عاقلانه رفتار نمی‌کند، اجازه داد که نیروی کارش را هدر بدهد. بنابراین در صورتی که سرپرست سفیه به او اجازه بدهد، اجیر شدن او صحیح است. ۳. ۲ - تعیین منفعت در اجاره اشخاص منفعت باید تعیین شده باشد چون اجاره از عقود معوض است و منفعت که یکی از عوضین آن است، باید معلوم باشد. تعیین منافع به دو صورت امکان‌پذیر است: ۳.۲. ۱ - تعیین مدتی که اجیر باید کار کند جایی که معیار تعیین منفعت، زمان کار است، مدت اجاره باید معلوم باشد. (قانون مدنی ایران، ماده ۵۱۴) در غیر این صورت اجاره به علت مجهول بودن یکی از عوضین (منفعت) باطل خواهد بود. ۳.۲.۱. ۱ - ، ماده ۹۰۶ قانون مدنی اجیر شدن به صورت دائمی نیز نوعی سلب آزادی و ممنوع است. (قانون مدنی ایران، ماده ۹۰۶) ۳.۲.۱. ۲ - ماده ۵۱۵ قانون مدنی ماده ۵۱۵ در مورد اجاره‌ اشخاصی است که مدت آن تعیین نشده است، می‌گوید: «اگر کسی بدون تعیین انتهای مدت اجیر شود، مدت اجاره محدود خواهد بود به مدتی که مزد از قرار آن معین شده است، بنابراین اگر مزد اجیر از قرار روز یا هفته یا ماه یا سالی فلان مبلغ معین شده باشد، مدت اجاره محدود به یک روز یا یک هفته یا یک ماه یا یک سال خواهد بود و پس از انقضاء مدت مذبور اجاره برطرف می‌شود ولی اگر پس از انقضاء مدت اجیر به خدمت خود ادامه دهد و موجر او را نگه دارد، اجیر نیز با رضایت به همان شرایطی که در زمان اجاره بین او و موجر معین بود مستحق اجرت خواهد بود.» ۳.۲. ۲ - تعیین کاری که اجیر باید انجام دهد در این مورد چون زمانی که اجیر باید کار را در طی آن انجام دهد مهم است، ممکن است در عقد اجاره شرط شود که اگر موضوع قرارداد اجاره در زمان معین انجام نشود، مقدار معینی از اجرت کم می‌شود. (قانون مدنی ایران، مواد ۵۰۹-۵۱۷) مثلا شخصی از خیاط می‌خواهد لباسی را ظرف یک هفته برایش بدوزد و اجرت آن ۲۰ هزار تومان باشد و شرط می‌کند که اگر دوختن لباس بیش از یک هفته طول کشید، اجرت نصف شود. البته این ماده در مورد متصدیان حمل و نقل است اما می‌توان در مورد همه اقسام اجاره اشخاص از آن استفاده کرد. ۳. ۳ - تعیین اجرت اجرت مالی است که مستاجر در عوض استفاده از مورد اجاره به موجر (اجیر) می‌پردازد. در عقد اجاره اجرت نیز باید معین باشد. هرگاه کاری که اجیر عهده‌دار آن می‌شود خدمت عمومی باشد (مانند حمل مسافر به وسیله تاکسی یا اتوبوس) که مقام‌های عمومی اجازه یا امتیاز آن را به اجیر داده‌اند، میزان اجرت آنان را نظام نامه‌های دولتی معین می‌کند. منبع: درس‌هایی از عقود معین یک، ج۱، ص۲۴۵، تهران، انتشارات کتابخانه گنج دانش، ۱۳۸۴، چاپ هشتم، ش ۲۵۹ · مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج۱، ص۱۱۸، تهران، انتشارات کتابخانه گنج دانش، ۱۳۷۸، چاپ اول، ش۴۱۹ · درس‌هایی از عقود معین یک، ج۱، ص۲۴۷، تهران، انتشارات کتابخانه گنج دانش، ۱۳۸۴، چاپ هشتم، ش ۲۶۰ · عقد اجاره کاربردی، ص۷۹، تهران، انتشارات بهنامی، ۱۳۸۱، چاپ اول · قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، ص۳۵۹، تهران، نشر میزان، ۱۳۸۷، چاپ هفدهم