احراز مالکیت مشاعی مال بین دو یا چند نفر — شرکت به استناد ماده ۵۷۱ قانون مدنی

-۲ درخواست یک یا چند نفر از مالکین مشاعی مبنی بر تقسیم مال ماده ۵۷۸ قانون مدنی). مال مشاع غیر منقول ثبتی نباشد زیرا در اموال غیر منقول ثبتی متقاضی باید درخواست افراز ملک مشاع را به اداره ثبت اسناد و املاک محل تقدیم کند، مگر آنکه: الف) بر اساس تصمیم اداره ثبت مال غیر قابل افراز باشد؛ ب) در بین شرکاء محجور یا غایب باشد؛ ( ج) افراز بابت تقسیم ترکه باشد. در این سه حالت اداره ثبت صلاحیت ندارد. تقسیم باعث ضرر نشود و اگر موجب ضرر گردد متضرر راضی به تقسیم باشد. تقسیم باعث از مالیت افتادن مال مشترک نشود. همان طور که سابقاً بیان شد، مشاعی بودن اموال را می توان یکی از عیوب حق مالکیت محسوب کرد. در تقسیم بندی کلی معمولاً شرکت را به دو نوع تقسیم می کنند: شرکت تجاری و شرکت مدنی شرکت تجاری از موضوع بحث ما در این بخش خارج است. شرکت به استناد ماده ۵۷۱ قانون مدنی عبارت است از اجتماع حقوق مالکین متعدد در شیء واحد به نحو اشاعه. اشاعه یا اشتراک در مال مشاع معمولاً به دو صورت ایجاد می شود به عبارتی، شرکت مدنی دو گونه است ۱- به صورت قهری اجباری یا غیر قراردادی در این حالت پس از فوت مورث کلیه اموال متوفی که ترکه نام دارد، پس از ادای دیون به صورت مشاعی به وراث به ارث می رسد و همه وراث در اموال متوفی شریک اند. مثلاً پدر خانواده فوت میکند و فرزندان در اموال به جای مانده از پدر شریک میشوند. در بخش تقسیم ترکه بیشتر در این باره توضیح خواهیم داد. شرکت ارادی یا اختیاری: در این حالت دو یا چند نفر با توافق و تراضی یکدیگر در مال یا کاری شریک میشوند که این نوع شرکت خود به دو دسته تقسیم میشود: اول توافقی که باعث ایجاد اشاعه در مال میشود، بدون اینکه شرکا به دنبال کسب سود و جنبه اقتصادی آن باشند، مثلاً مشاعاً زمینی خریداری میکنند تا در آن خانه ای احداث کنند و ساکن شوند. دوم در حالت دوم دو یا چند نفر توافق میکنند هر کدام آورده ای بیاورند تا فعالیتی را آغاز کنند و به دنبال سودآوری و جنبه اقتصادی کار هستند. برای مثال دو نفر کارگاه تعمیرات خودرو تأسیس میکنند و با هم شریک میشوند یا سه نفر در کارگاه تولید لباس با یکدیگر شریک میشوند. این نوع شرکتها چون در اداره ثبت شرکتها ثبت نمیشوند و دارای شناسه ملی یا شماره ثبت نیستند، شرکت تجاری محسوب نشده و به آنها به دلالت ماده ۲۲۰ قانون تجارت شرکتهای عملی می گویند که فاقد شخصیت حقوقی اند، اما همه شرکا مسئولیت تضامنی دارند. در این رابطه در بخش اثبات عقد شراکت مفصل توضیح داده شد. در شرکت مدنی چه به صورت قهری و چه به صورت ارادی هر شریکی میتواند بر طبق ماده ۵۸۹ قانون مدنی هر زمان که بخواهد درخواست تقسیم مال مشترک یا مشاعی را از دادگاه یا اداره ثبت حسب مورد تقاضا نماید مثلاً زمینی بین دو نفر مشاع باشد یا اتوبوسی بین ۳ نفر مشترک باشد مگر آنکه به مدت معینی ملتزم شده باشند که حق بر هم زدن اشاعه یا اشتراک را ندارند. برای مثال یک کارگاه پوشاک که بین سه نفر مشترک است، طبق قرارداد منعقده تا ۱۰ سال قابل انحلال و تقسیم نباشد. به این نوع تقسیم که از دادگاه خواسته میشود تقسیم به اجبار میگویند ولی هرگاه شرکاء با تراضی هم نسبت به تقسیم مال مشاع اقدام کنند به آن تقسیم به تراضی می گویند که در این صورت وفق تقسیم نامه عمل میشود و کار به دادگاه نمیکشد. نکته در خصوص ماهیت شرکت و مباحث مربوط به آن در بخش اثبات شراکت به طور کامل توضیح داده شده است. سؤال: ماهیت تقسیم چیست؟ از نظر دکتر کاتوزیان تقسیم» تعیین و تمیز حق یا حصه درخواست کننده از تمام مال معین انطباق نداشته بلکه خود عقدی است مستقل بنابراین عمل حقوقی محسوب میشود کاتوزیان عقود معین، ج ۲، ش ۲۶).