دکترین
احکام ازدواج: عوامل از هم گسستگی ازدواج
عوامل ازهم‌گسستگی ازدواج ۱۴.
۱ - ارتداد ۱. ارتداد: در آیه۲۱۷ سوره بقره از « مرتد » با عنوان « کافر » یاد‌شده است. وقتی آغاز زندگی با مشرک و کافر ممنوع باشد ، ادامه زندگی نیز با افرادی که مرتد، و از جامعه اسلامی جدا شده‌اند، ممنوع خواهد بود؛ به‌ویژه با تعلیلی که درباره کافران در «اُولـئِک یدعونَ اِلَی النّارِ واللّهُ یدعوا اِلَی الجَنَّة» آمده است. فقیهان شیعه و سنّی می‌گویند: اگر شوهر پیش از آمیزش مرتد شود، نکاح بی‌درنگ باطل می‌شود و زن عدّه ندارد و اگر پس از آمیزش، مرتدّ فطری شود، به نظر امامیه ، بلافاصله باطل می‌شود و زن باید عدّه وفات نگه دارد؛ ولی اگر پس از آمیزش، مرد مرتدّ ملّی شود، زن عدّه طلاق نگه می‌دارد و مشهور گفته‌اند: باطل شدن نکاح ، پس از گذشت زمان عدّه است؛ چون امکان دارد مرتد، توبه کند و نکاح به صحّت خود باقی‌بماند. فقیهان اهل سنّت ، در ارتداد پس از آمیزش، اختلاف کرده‌اند که آیا نکاح، بلافاصله فسخ می‌شود یا پس از انقضای عدّه؛ ولی بین اقسام ارتداد، فرق نگذاشته‌اند. ۱۴.
۲ - اسلام ۲. اسلام: اگر مردی به اسلام گرایش یابد و همسر او از اهل‌کتاب باشد، عقد ازدواج آنان فسخ نمی‌شود؛ چه آمیزشی صورت گرفته باشد یا نه؛ ولی اگر همسر او مشرک باشد نکاح فسخ می‌شود. قرآن می‌فرماید: «و‌لا تُمسِکوا بِعِصَمِ الکوافِر». به پیمان‌های ازدواج با زنان کافر پای‌بند نباشید؛ یعنی عقدهای ازدواج که پیش‌تر بسته بودید، قابل تمسّک نیست و اگر زنی به اسلام بگرود و شوهرش مشرک یا اهل‌کتاب باشد، اگر آمیزش انجام نشده نکاح بلافاصله فسخ می‌شود و اگر انجام شده پس از عدّه فسخ می‌شود. خداوند درباره زنانی که مسلمان شده و هجرت کرده‌اند می‌فرماید: آن‌ها را به‌سوی کافران باز‌نگردانید؛ چون رابطه زوجیت بین آنان قطع شده است. بعد می‌فرماید: «...لاهُنَّ حِلٌّ لَهم و لا هم یحِلّونَ لَهُنّ...». زنان مؤمن بر مردان کافر، و مردان کافر هم بر زنان مسلمان حلال نیستند. ۱۴.
۳ - طلاق ۳. طلاق: طلاق یکی از [[|ایقاعات]] است که به‌وسیله آن، پیمان زناشویی گسسته می‌شود و عهده‌دار آن مرد است و اقسام و شرایطی دارد. ۱۴.
۴ - وفات ۴. وفات: از چیزهایی که پیمان زناشویی را به هم می‌زند، مرگ زن یا شوهر است. عدّه زن پس از وفات شوهر، ۴ ماه و ۱۰ روز است؛ چه آمیزشی صورت گرفته باشد یا نه: «والَّذینَ یتَوَفَّونَ مِنکم و یذَرونَ اَزوجًا یتَرَبَّصنَ بِاَنفُسِهِنَّ اَربَعةَ اَشهُر و عَشراً» ، مگر آن‌که آبستن باشد که در این صورت، با وضع حمل ، عدّه او تمام می‌شود: «و‌اُولـتُ الاَحمالِ اَجَلُهُنَّ اَن یضَعنَ حَملَهُنَّ...». ۱۴.
۵ - لعان ۵. لعان : اگر مردی، همسر خویش را به عمل منافی با عفت متّهم کند، باید ۴ بار شهادت دهد که راست گو است و در پنجمین بار بگوید: لعنت خدا بر او اگر از دروغ گویان باشد ؛ سپس زن نیز می‌تواند ۴ بار خدا را به شهادت طلبد که شوهرش دروغ می‌گوید و در مرحله پنجم بگوید: غضب خدا بر او، اگر مرد در این نسبت، راست‌گو باشد. مجموعه این عمل را لعان گویند که ۴ نتیجه را در پی دارد: ۱۴.۵.
۱ - نتایج لعان الف.زوجین بلافاصله پس از لعان، از هم کناره می‌گیرند؛ ب. آنان برای همیشه بر هم حرام می‌شوند؛ ج. حدّ قذف از مرد و حدّ زنا از زن برداشته می‌شود؛ د. فرزندی که در این ماجرا پدید‌آمده، از مرد منتفی می‌شود. ۱۴.
۶ - ظهار و ایلاء ۶ـ۷. ظهار و ایلاء : این دو از کارهای زشت جاهلیت بود. ظهار، یعنی مرد به همسرش می‌گفت: «أنت علی کظهر امّی»؛ تو برای من همچون پشت مادرم هستی و در پی آن، زن برای همیشه بر همسرش حرام می‌شد و حتّی نمی‌توانست همسر دیگری را برگزیند. آیات ۴ـ۲ سوره مجادله ، به بحث ظهار پرداخته‌اند. ایلاء، سوگند یاد‌کردن بر ترک آمیزش جنسی با همسر است آیات ۲۲۶ـ۲۲۷ سوره بقره به آن پرداخته‌اند. بسیاری ظهار و ایلاء را در فهرست روافع نکاح آورده‌اند؛ در‌حالی‌که این دو از نظر اسلام ، نکاح را فسخ نمی‌کنند؛ بلکه فقط حرمت آمیزش را تا زمانی که کفّاره پرداخت نشود، در پی دارند.
منبع: بقره/سوره۲، آیه۲۱۷ · بقره/سوره۲، آیه۲۲۱ · ج۲، ص۲۷۰ · المغنی، ج۷، ص۵۶۴ · تحریرالوسیله، ج۲، ص۲۵۶ · جواهرالکلام، ج۳۰، ص۵۰ · ممتحنه/سوره۶۰، آیه۱۰ · جواهرالکلام، ج۳۰، ص۵۴ · بقره/سوره۲، آیه۲۲۸ · بقره/سوره۲، آیه۲۳۴ · طلاق/سوره۶۵، آیه۴ · نور/سوره۲۴، آیه۷-۶ · نور/سوره۲۴، آیه۹-۸ · فقه‌القرآن، ج۲، ص۲۰۳ · تحریرالوسیله، ج۲، ص۳۲۵ · جواهرالکلام، ج۳۳، ص۹۹ · مجادله/سوره۵۸، آیه۴-۲ · جواهرالکلام، ج۳۳، ص۲۹۷ · بقره/سوره۲، آیه۲۲۸-۲۲۷ · مسالک‌الافهام، ج۴، ص۹۳ · فقه‌القرآن، ج۲، ص۱۹۶
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.