ادبیات رای

کوتاه به تقنین و تنصیص دست زده است، بنابراین متن قانون می تواند الهام بخش دادرس در شیوه نگارش آراء و تصمیمات قضایی خصوصاً از حیث بکارگیری الفاظ و عباراتی که برخی معتقد به ادبیات روان و متن ساده رای هستند به گونه ای که هر مخاطبی توان دریافت و فهم رای را داشته باشد و برخی هم چنین نظری نداشته و معتقدند که علم حقوق که قضاوت هم به نوعی منبعث از آن است، همانند سایر علوم دارای ادبیات خاص خود بوده و در این حوزه بایستی به همان ادبیات سخن راند، به عبارتی علم حقوق در تشریح و تبیین ماهیت و مقصود خود دارای واژه ها اصطلاحات و عباراتی است که عمدتاً تخصصی بوده و شاید بین عموم مردم کارایی چندانی نداشته باشد بنابراین نمی توان انتظار داشت که ادبیات علم حقوقی اصلاحاً «همه فهم باشد و البته لزومی هم ندارد که چنین باشد، ای بسا دادرس صادر کننده رای، آنقدر خود را گرفتار سادگی رای نماید که بیان مقصود و مدلول رای با مشکل مواجه شود. البته تلاش برای ساده نویسی ارجح است چرا که شالوده ی کلام در ادبیات فارسی بر سادگی استوار است بنابراین بکارگیری واژه های ساده بر واژه های دشوار و مرکب اولویت دارد ولی افراط در ساده نویسی انتقال مطالب را با مشکل مواجه خواهد ساخت. در رای نویسی باید جانب اعتدال را رعایت نمود، رای دادگاه نه نسخه ی پزشک است که صرفاً توسط داروساز (متخصص) قابل فهم باشد و نه صفحه حوادث روزنامه است که هر کسی بتواند به راحتی و آسانی آنرا درک نماید. از یک طرف نصوص قانونی مملو از عبارات و واژه های عربی و در مواردی ثقیل و دشوار است که فاقد هر گونه معادلی در زبان فارسی است که با این وصف نباید انتظار داشت که رای دادگاه برای همه ی اشخاص قابل درک و فهم باشد و سختی و دشواری در فهم آن اجتناب ناپذیر است و از طرف دیگر مخاطب رای علاوه بر اصحاب دعوی به عنوان عموم مردم، وکلا و کلاً جامعه حقوقی هستند که با زبان حقوق به عنوان رشته های تخصصی، آشنا هستند بنابراین بکارگیری عبارات و اصطلاحات حقوقی هم بلاشکال نکته دیگری که حین رای نویسی باید مطمح نظر باشد این است که در رای دادگاه، به مثابه ممل» دوری جست. بهترین مثال برای چنین شیوه ای، متن قانون است که مقنن با الفاظ و عبارات نگارش رای باشد. ناگفته پیداست که نمی توان در متن رای از الفاظ و عبارات آهنگین و ادیبانه و عاشقانه استفاده کرد، رای دادگاه متنی رسمی است و نباید با نصوص غیر اداری و ادبی اشتباه انگاشته شود. آنچه در رای نویسی ضروری است انتخاب شیوه ای واحد در نگارش است سبک و سیاق در رای نویسی انتقال مطالب را دقیق و آسان می کند چرا که وقتی دادرس دارای سبک خاص خود در رای نویسی است حین انشا رای صرفاً وقت خود را صرف تبیین موضوع و انتقال مطالب می کند چرا که نحوه و چگونگی انشا رای برای وی اصلاحاً موضوعی حل شده محسوب می گردد. شاید بتوان گفته که سبک و سیاق رای، امری شخصی و به ذائقه دادرس بستگی دارد و قاعدتاً دامنه ی واژگان و محفوظات افراد با یکدیگر متفاوت است و همین امر منشا تفاوت در انشاء آرای صادره از محاکم است.