ادله در دعوای اثبات نسب — مواد ۱۱۵۸ الی ۱۱۶۷ و ۸۸۲

نفی نسب از سوی مادر شاید در فروضات مختلف مطرح شود برای مثال مادر مدعی تغییر یا جابه جا شدن طفل او با طفل دیگر در بیمارستان شود یا ادعا کند طفل از او متولد نشده و وی سابقاً به هر دلیلی به دروغ کودک را ملحق به خود معرفی کرده است. نفی ولد از جانب پدر در حقوق ایران بسیار مشکل و اثبات آن در اکثر موارد امری محال است. درباره نفی ولد از سوی پدر نکات زیر قابل ذکر است: ولاً بر اساس اماره فراش هر طفلی که در زمان زوجیت به دنیا می آید مشروط بر اینکه از زمان ازدواج حداقل ۶ ماه گذشته باشد یا حداقل ۶ ماه و حداکثر ۱۰ ماه پس از طلاق متولد شود وفق قانون ملحق به پدر است مواد ۱۱۵۸ و ۱۱۵۹ قانون مدنی توضیح اینکه وقوع نزدیکی بین زن و شوهر در زمان نکاح مفروض است، مگر آنکه شوهر خلاف آن را اثبات نماید. مثلاً ثابت کند در حبس یا مسافرت بوده است. ثانیاً پدر فقط ۲ ماه از تاریخ تولد طفل فرصت دارد دعوای نفی ولد را مطرح کند ماده ۱۱۶۲ قانون مدنی ثالثاً اگر پدر اقرار به ابوت خود کرده باشد مثلاً برای طفل شناسنامه اخذ نماید دعوای نفی ولد در همین مهلت ۲ ماهه نیز قابلیت استماع ندارد. حتی اگر با آزمایشاتی که انجام داده است ثابت شده باشد وی عقیم بوده و نطفه او فاقد ماده حیاتی است. توضیح اینکه مرور زمان ۲ ماهه نیاز به ایراد از سوی خوانده ندارد و دادگاه باید رأساً آن را رد نماید، زیرا مهلت مذکور یک مهلت سقوط حق است (ماده ۱۱۶۱ قانون مدنی). رابعاً تنها استثنای مهلت ۲ ماهه این است که پدر از تولد طفل آگاه نبوده باشد. برای مثال مادر تولد فرزند را از پدر مخفی نگه داشته باشد و پس از چندین ماه یا چندین سال به وی اطلاع دهد. در این فرض پدر از تاریخ اطلاع ۲ ماه فرصت دارد دعوای نفی ولد مطرح کند ماده ۱۱۶۳ قانون مدنی خامساً مهلت مقرر ۲ ماهه در خصوص نفی ولد از جانب پدر صرفاً مربوط به حقوق ایران نمی شود و حتی در حقوق فرانسه نیز پیش بینی شده است. فلسفه و هدف از آن نیز حمایت از کودک و حفظ نظم عمومی و انتظام جامعه و در راستای منافع اجتماعی و مصلحت عمومی است. مواد ۱۱۵۸ الی ۱۱۶۷ و ۸۸۲ ، ۸۸۳، ۱۰۵۲ و ۱۲۷۳ قانون مدنی دستورالعمل اجرای مراسم لعان در محاکم مصوب ۱۳۸۳/۴/۲۸ رئیس محترم قوه قضائیة وقت - دعوای نفی ولد و نفی نسب از دعاوی غیر مالی محسوب میشود. مرجع صالح دادگاه صالح جهت رسیدگی به دعوا بر طبق بند ۱۱ ماده ۴ قانون حمایت خانواده دادگاه خانواده محل اقامت خوانده است. به دلالت ماده ۸ قانون حمایت خانواده رسیدگی در دادگاه خانواده با تقدیم دادخواست و بدون رعایت سایر تشریفات آیین دادرسی مدنی انجام می شود.