ادله در دعوای اثبات نسب — نفی ولد یا نفی نسب یعنی اینکه

- لعان فقط از سوی شوهر امکان پذیر است، اما امروزه از قوانین متروک به شمار می آید و در عمل علی الاصول از آن استفاده نمی شود در ادامه به صورت مفصل توضیح خواهیم داد. نسب همان طور که در بخش اثبات نسب بیان شد، در لغت به معنی نژاد اصل، خاندان و سلسله است. در اصطلاح حقوقی نیز رابطه خونی و خویشاوندی بین دو نفر را نسب می گویند. مثل پدر و فرزند یا مادر و فرزند یا برادر و خواهر یا پدربزرگ و نوه. نفی ولد یا نفی نسب یعنی اینکه پدر، مادر یا دیگر اقوام خونی فرد رابطه خویشاوندی خود را نسبت به فرد مدنظر انکار و نفی کند. انکار نسب از سوی پدر را نفی ولد و انکار از سوی سایرین مثل مادر برادر و یا پدر بزرگ و غیره را نفی نسب گویند. نفی نسب از سوی مادر شاید در فروضات مختلف مطرح شود برای مثال مادر مدعی تغییر یا جابه جا شدن طفل او با طفل دیگر در بیمارستان شود یا ادعا کند طفل از او متولد نشده و وی سابقاً به هر دلیلی به دروغ کودک را ملحق به خود معرفی کرده است. نفی ولد از جانب پدر در حقوق ایران بسیار مشکل و اثبات آن در اکثر موارد امری محال است. درباره نفی ولد از سوی پدر نکات زیر قابل ذکر است: ولاً بر اساس اماره فراش هر طفلی که در زمان زوجیت به دنیا می آید مشروط بر اینکه از زمان ازدواج حداقل ۶ ماه گذشته باشد یا حداقل ۶ ماه و حداکثر ۱۰ ماه پس از طلاق متولد شود وفق قانون ملحق به پدر است مواد ۱۱۵۸ و ۱۱۵۹ قانون مدنی توضیح اینکه وقوع نزدیکی بین زن و شوهر در زمان نکاح مفروض است، مگر آنکه شوهر خلاف آن را اثبات نماید. مثلاً ثابت کند در حبس یا مسافرت بوده است. ثانیاً پدر فقط ۲ ماه از تاریخ تولد طفل فرصت دارد دعوای نفی ولد را مطرح کند ماده ۱۱۶۲ قانون مدنی ثالثاً اگر پدر اقرار به ابوت خود کرده باشد مثلاً برای طفل شناسنامه اخذ نماید دعوای نفی ولد در همین مهلت ۲ ماهه نیز قابلیت استماع ندارد. حتی اگر با آزمایشاتی که انجام داده است ثابت شده باشد وی عقیم بوده و نطفه او فاقد ماده حیاتی است. توضیح اینکه مرور زمان ۲ ماهه نیاز به ایراد از سوی خوانده ندارد و دادگاه باید رأساً آن را رد نماید، زیرا مهلت مذکور یک مهلت سقوط حق است (ماده ۱۱۶۱ قانون مدنی). رابعاً تنها استثنای مهلت ۲ ماهه این است که پدر از تولد طفل آگاه نبوده باشد. برای مثال مادر تولد فرزند را از پدر مخفی نگه داشته باشد و پس از چندین ماه یا چندین سال به وی اطلاع دهد. در این فرض پدر از تاریخ اطلاع ۲ ماه فرصت دارد دعوای نفی ولد مطرح کند ماده ۱۱۶۳ قانون مدنی خامساً مهلت مقرر ۲ ماهه در خصوص نفی ولد از جانب پدر صرفاً مربوط به حقوق ایران نمی شود و حتی در حقوق فرانسه نیز پیش بینی شده است. فلسفه و هدف از آن نیز حمایت از کودک و حفظ نظم عمومی و انتظام جامعه و در راستای منافع اجتماعی و مصلحت عمومی است.