دکترین
ارتداد در قرآن: زمینهها و ریشه های ارتداد در قرآن
۱.
۱ - عدم ولایتپذیری ولایتپذیری و تسلیم در برابر انسانهای کامل و معصومین، شرط درستی و تمامیت اعتقاد توحید ی انسان و رسیدن او به کمال ایمان است؛ از این رو انسان، با سرپیچی از فرامین و دستورهای امام به عنوان ولی کامل خداوند، نه تنها ایمان خود را از دست میدهد، بلکه خذلان و بدبختیهایی که در زندگی او ظهور مییابد، ناشی از همین عدم ولایتپذیری اوست. سپس شما گوساله را بعد از او (معبود خود) انتخاب نمودید، درحالىکه ستمکار بودید.» پس از هلاکت فرعون و قومش به وسیلهی عذاب الهی و نجات بنی اسرائیل ، قوم موسی از پیامبرشان درخواست کتاب نمودند؛ در پی این درخواست، خداوند از موسی خواست تا به کوه طور برود و به عبادت او بپردازد.
وی به دنبال این دستور، برادر خود هارون را جانشین خود برای رهبری قوم قرار داد و خود به اجراء امر خداوند شتافت. در غیاب حضرت موسی(علیه السلام) فردی به نام "سامری" نزد بنی اسرائیل رفت و با استفاده از علم کیمیاگری، گوساله ای از طلا درست کرده و مردم را به پرستش آن دعوت نمود؛ قوم موسی نیز علیرغم هشدارهای هارون که از ناحیهی موسی ولایت داشت و وصی ایشان بود، به گوساله پرستی پرداختند. هنگامی که در جنگ احد ، خبر قتل و کشته شدن پیامبر اسلام شایع گردید، گروهی از منافقان که اسلام خود را در گرو بهره بردن از منافع دنیایی آن میدیدند، با شنیدن شایعه ی قتل پیامبر ، تصمیم به بهره گیری از این اتفاق گرفته و با روی آوردن به آیین بت پرستی، به طور کلی مرتد شده و از اسلام روی برگرداندند؛ از سویی دیگر با تبلیغات سوء خود، به اعتقادات مسلمانان سست ایمان، هجوم برده و با تهدید به شکست، آنان را از صحنهی مبارزه با طاغوت دور کردند؛ چنانکه خدای متعال در توبیخ مسلمانان بر پذیرش شکست میفرماید: «وَ مَا محَُمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْخَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِین مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلىَ أَعْقَابِکُمْ وَ مَن ینقَلِبْ عَلىَ عَقِبَیهِ فَلَن یضرَُّاللَّهَ شَیاً...» «محمد(ص) فقط فرستادهی خداست و پیش از او، فرستادگان دیگرى نیز بودند؛ آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمى گردید؟
(و اسلام را رها کرده، به دوران جاهلیت و کفر بازگشت خواهید نمود؟) و هر کس به عقب بازگردد، هرگز به خدا ضررى نمى زند...» مبارزه با کفار و دفاع از حریم اسلامی، جزء واجبات دین به شمار میآید که به دستور خداوند و ولی امر مسلمین صورت میپذیرد؛ لذا سرپیچی از اذن ولی فقیه و عقب نشینی از صحنه ی مبارزه، به دلیل پیروی از نصایح منافقین، تمرد از امر عظیم ولایت محسوب گردیده و ارتداد مسلمین از دین مبین اسلام را در پی دارد؛ چراکه اصل کلی در مکتب اسلام پیروی از مقام والای رسالت و نبوت است و این در تمام صحنههای تاریخ برای بقاء دین مبین اسلام جریان دارد و با مرگ انبیا و اولیای الهی، دین خدا زوال نمیپذیرد؛ با اینکه شخصیت جسمانی رهبران دینی، همانند دیگر افراد جامعه محکوم به فنا و نابودی است. ۱.
۲ - دنیا طلبی خداوند در مجید از افرادی سخن میگوید که در ابتدا به پیامبر اسلام ایمان آوردند، اما وقتی در پی آن منافع دنیایی خود را از دست دادند؛ بدین ترتیب بر ایمان خود پایبند نمانده و به سوی کفر بازگشتند: «مَن کَفَرَ بِاللَّهِ مِن بَعْدِ إِیمَانِهِ... لَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ ذَلِکَ بِأَنَّهُمُ اسْتَحَبُّواْ الْحَیوةَ الدُّنْیا عَلىَ الاَْخِرَةِ...» «کسانى که بعد از ایمان کافر شوند... عذاب عظیمى در انتظارشان است!این به خاطر آن است که زندگى دنیا (و پست را) بر آخرت ترجیح دادند...» دنیاپرستی و حب به دنیا ، در هر صورتی که باشد، (عشق به مال، مقام، شهوت و...) مانند طوفانی است که به جان انسان میوزد و تعادل و ترازوی عقل را برهم میزند؛ بنابراین اجازهی تفکر سالم و قضاوت صحیح از عقل گرفته شده و موجب میشود که درهای معرفت به روی انسان بسته شود و در غفلت کامل فرو رود؛ در نتیجه، بدون اینکه انسان چیزی بر خلاف حق ببیند، زندگی دنیا را بر آخرت ترجیح داده و از اسلام کناره میگیرد.
منبع: سبحانی، جعفر؛ منشور جاوید ج۴، ص۴۲۶ · بقره/سوره۲، آیه۵۱ · بقره/سوره۲، آیه۹۲ · بقره/سوره۲، آیه۴۹-۵۰ · روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن ج۱، ص۲۸۵ · التبیان فی تفسیر القرآن ج۴، ص۵۵۱ · تفسیر تسنیم ج۱۵، ص۶۵۷ · آل عمران/سوره۳، آیه۱۴۴ · تفسیر نمونه ج۱۱، ص۴۲۰ · نحل/سوره۱۶، آیه۱۰۶-۱۰۷ · پیام قرآن ج۱، ص۳۲۲
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
