ارث زوجه از اموال منقول و غیر منقول
تا پیش از اصلاح قانون مدنی در سال ۱۳۸۷ و براساس نظر مشهور فقهای امامیه، زن تنها از اموال منقول و قیمت ابنیه و اشجار ارث میبرد، لیکن با اصلاح مقررات موادی از قانون مدنی در سال مذکور، علاوه بر اموال منقول، سهم زن به قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان افزایش پیدا کرد. صرفنظر از مبانی فقهی تحول مذکور و علل عدم بهرهمندی زن از اموال شوهر بیشتر از فرض یکچهارم در صورت عدم وجود ورثه دیگر با این اصلاح، زن از کلیه اموال شوهر ارث میبرد. حکومت نظر مشهور فقهای امامیه در مجموعه قانون مدنی در طول هشتاد سال با اظهار نظر صریح یکی از فقهای معاصر و به دنبال آن اصلاح ماده ۹۴۶ قانون مدنی و ماده ۹۴۸ قانون مدنی و حذف ماده ۹۴۷ قانون مدنی در سال ۱۳۸۷، پایان پذیرفت.
ماده ٩۴۶ قانون مدنی قبل از اصلاح: زوج از تمام اموال زوجه ارث می برد،لیکن زوجه از این اموال ارث می برد: ١-از اموال منقوله از هر قبیل که باشد؛ ٢-از ابنیه و اشجار
ماده ٩۴٧ (منسوخه ١٣٨٧/١١/٠۶)- زوجه از قيمت ابنيه و اشجار ارث ميبرد و نه از عين آنها و طريقه تقويم آنست كه ابنيه و اشجار با فرض استحقاق بقاء در زمين بدون اجرت تقويم ميگردد
بر اساس مواد سابق قانون مدنی، زن از اموال منقول به طور کلی ارث میبرد، ولی در مورد اموال غیر منقول سهم او بسیار محدود است. زیرا نه تنها از زمین و عرصه محروم است، عین ابنیه و اشجار را نیز نمیتواند به عنوان وراثت تملک کند و باید قیمت ثُمن یا ربع اعیان و اشجار را از سایر وارثان مطالبه کند؛ منتها تا زمانی که این قیمت پرداخت نشده است، زن حق عینی تبعی بر آن اموال دارد و برسایر طلبکاران مقدم است.
و اما بعد از اصلاح ماده ٩۴۶ قانون مدنی، نص آن بدین شکل شد:
ماده ۹۴۶ قانون مدنی اصلاحی ۱۳۸۷/۱۱/۶ و تبصره الحاقی ۱۳۸۹/۵/۲۶: زوج از تمام اموال زوجه ارث میبرد و زوجه در صورت فرزنددار بودن زوج، یکهشتم از عین اموال منقول و یکهشتم از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان ارث میبرد و در صورتی که زوج هیچ فرزندی نداشته باشد سهم زوجه یک چهارم از همه اموال به ترتیب یاد شده خواهد بود.
تبصره- مفاد این ماده در خصوص وراث متوفایی که قبل از تصویب آن فوت کرده ولی هنوز ترکه او تقسیم نشدهاست نیز لازمالاجراء است.
ماده ۹۴۸ قانون مدنی اصلاحی ۱۳۸۷/۱۱/۶: هرگاه ورثه از ادای قیمت امتناع کنند؛ زن میتواند حق خود را از عین اموال، استیفاء کند.
مطالعه مقالات زیر پیشنهاد می شود:
-تحوّل درحقوق ارث زن از اموال غیر منقول شوهر
-بررسی تحلیلی میراث زوجه از اموال شوهر در فقه امامیه و حقوق ایران
-بررسی فقهی و حقوقی ارث رد و اجازه در معاملات غیر نافذ
پی نوشت
این مطلب جهت آشنایی کارشناسان رسمی دادگستری با مفاهیم پایه ارث زوجه بر اساس قانون مدنی است، قبل از اصلاح مواد مرتبط و بعد از آن.
مطالعه این مطلب با عنوان «نقش کارشناس رسمی دادگستری در تعیین قیمت عادله ربع یا ثُمن اعیانی سهم زوجه متوفی» پیشنهاد می شود.
▪ثُمن ترکه
ثُمن عبارت است از یکهشتم ترکه، که سهم زوج میباشد؛ در فرض وجود فرزند برای متوفی.[۱] ثُمن، فریضه زوجه یا زوجهها است در صورت فوت شوهر با داشتن اولاد،[۲] بنابراین در صورتی که متوفی، حتی از همسر دیگری، دارای فرزند یا نوه باشد؛ سهم زوجه وی، ثمن ترکه است.[۳][۴]
منابع
١ ↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد دوم). چاپ ۴. گنج دانش، ١٣٨٨.
٢↑ ماده ٩٠١ قانون مدنی
٣ ↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. دوره حقوق مدنی (جلد دوم) (ارث). چاپ ٢. گنج دانش، ١٣٨۴.
۴↑ ابوالقاسم گرجی. مبانی حقوق اسلامی. چاپ ١. مجمع علمی و فرهنگی مجد، ١٣٨٧
▪ثُمْنیهِ
ثُمن فرضيه زوجه يا زوجهها است در صورت فوت شوهر با داشتن اولاد. (ماده ٩٠١ قانون مدني) که در اصطلاح ثبت بدان ثُمْنیهِ گفته می شود
▪ربعیه
فرض دو وارث ربع تركه است: ١- شوهر در صورت فوت زن با داشتن اولاد. ٢- زوجه يا زوجهها در صورت فوت شوهر بدون اولاد. (ماده ٩٠٠ قانون مدنی)
سهم زوجه در صورتی که متوفی، فاقد اولاد باشد؛ ربع ترکه است، همچنین چنانچه، زنی فوت کند، و به هنگام وفات، دارای فرزند باشد؛ سهم الارث شوهر وی، یک چهارم ماترک میباشدکه در اصطلاح ثبت بدان ربیعه گفته می شود.
Add a comment
بختیار سید نظامی
2
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 5
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
