ارزیابی قراردادهای اداری در پرتو اصول حقوق خصوصی (مقاله علمی وزارت علوم)

ارزیابی قراردادهای اداری در پرتو اصول حقوق خصوصی (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: مرتضی حاجی پور روشنک صابری منبع: پژوهش های نوین حقوق اداری سال 7 زمستان 1404 شماره 25 چکیده روابط قراردادی بین اشخاص از اعصار گذشته برمبنای قواعد حقوق خصوصی تنسیق گردیده است؛ دراین میان دولت نیز به عنوان مهم ترین مصداق شخصیت حقوق عمومی، جهت برآوردن نیازهای مربوط به امور عمومی اقدام به انعقاد قرارداد اداری می نماید لیکن با تمسک به اصولی نظیر منفعت عمومی و تقدم حقوق عمومی، بعضاً قواعد حقوق خصوصی را بر هم زده و چارچوب حقوقی خاصی مبتنی بر قواعد ترجیحی، امتیازی، حمایتی و اقتداری را تعریف و تنظیم می کند؛ فلذا با عنایت به اهمیت قواعد حقوق خصوصی در روابط قراردادی، پژوهش حاضر به ارزیابی میزان انطباق قراردادهای اداری با سه اصل مهم حاکم بر قراردادهای خصوصی پرداخته است؛ نخست، اصل آزادی قراردادها که در قراردادهای اداری به دلیل تبعیت از اصل حاکمیت قانون به جای حاکمیت اراده، با پیش بینی برخی تشریفات، محدودیت ها و ممنوعیت ها، مورد تحدید واقع شده است. دوم، اصل لزوم قراردادها که در جهت انطباق قرارداد اداری با تغییر اوضاع و احوال و ضرورت های مستحدثه مورد تعدیل قرار گرفته است. و در نهایت، اصل نسبی بودن قراردادها که در قراردادهای اداری به منظور اداره امور عمومی بعضاً تعهداتی بر له یا علیه اشخاص ثالث ایجاد گردیده و منجر به تضییق اصل پیش گفته می گردد. با این حال به صورت کلی نمی توان حاکمیت مقررات حاکم بر قراردادها در حقوق خصوصی را نسبت به قراردادهای اداری نفی نمود. بدین وصف، بررسی و شناسایی میزان انطباق، به شناسایی نظام حقوقی حاکم بر قراردادهای اداری، کمک شایانی نموده و گامی به سوی بهبود این نظام قلمداد می گردد. Evaluation of Administrative Contracts in the Light of Private Law Principles Contractual relationships between individuals have been governed by private law rules since ancient times. Among these, the government, as the most significant example of a public legal entity, enters into administrative contracts to meet the needs related to public affairs. However, by invoking principles such as public interest and the primacy of public law, it sometimes disrupts private law rules and defines a unique legal framework based on preferential, privileged, protective, and authoritative rules. Therefore, considering the importance of private law rules in contractual relationships, this research evaluates the extent to which administrative contracts align with three major principles governing private contracts. First, the principle of freedom of contract, which in administrative contracts is restricted due to adherence to the rule of law over the autonomy of will, with certain formalities, limitations, and prohibitions. Second, the principle of the necessity of contracts, which is adjusted in administrative contracts to align with changing circumstances and emerging necessities. Finally, the principle of the relativity of contracts, where administrative contracts sometimes create obligations for or against third parties to manage public affairs, thereby narrowing the aforementioned principle. However, overall, the dominance of private law rules over administrative contracts cannot be entirely negated. Thus, examining and identifying the degree of conformity helps in recognizing the legal system governing administrative contracts and is considered a step towards improving this system.