استانداردسازی قرارنامه داوری در حقوق ایران؛ رویکردی برای ارتقای آرای داوری (مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

استانداردسازی قرارنامه داوری در حقوق ایران؛ رویکردی برای ارتقای آرای داوری (مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد) نویسندگان: فرشید عارفی سید مهدی علامه علیرضا مظلوم رهنی حسین منوری منبع: دستاوردهای نوین در حقوق عمومی سال 4 پاییز 1404 شماره 15 چکیده در نظام داوری « قرارنامه داوری» به عنوان سند آغازین و بنیادین فرآیند داوری، نقشی محوری در تعیین صلاحیت، اختیارات و تشریفات رسیدگی ایفا می کند. در داوری داخلی، فقدان الگو و فرم استاندارد برای این سند موجب بروز چالش های فراوانی از جمله ابهام در صلاحیت داور، بی نظمی در روند رسیدگی، صدور آرای غیرمستند و افزایش دعاوی اعتراض و ابطال آرای داوری شده است. مقاله حاضر بر مبنای فلسفه عملگرایی و با رویکردی نظری–تحلیلی، ضمن بررسی آسیب های ناشی از فقدان قرارنامه استاندارد، به ارائه یک قالب جامع، منسجم و قابل استفاده عملی برای تنظیم این سند می پردازد. فرم پیشنهادی با تکیه بر مبانی قانونی و رویه های داوری، شامل بندهایی درخصوص معرفی طرفین، موضوع داوری، صلاحیت داور، نحوه رسیدگی، تشریفات دعوت، محل داوری، مهلت رسیدگی، نحوه ابلاغ رأی، حق الزحمه داور و سایر شروط تکمیلی است. هدف از تدوین این قالب، کاهش خطاهای شکلی و ماهوی در آرای داوری، افزایش انسجام و اعتبار رأی، و حمایت از جایگاه نهاد داوری در نظام حقوقی کشور است. در پایان، پیشنهاد می شود این فرم به عنوان الگویی در قراردادهای داوری توسط قانون گذار و مراکز داوری به رسمیت شناخته شود تا گامی مؤثر در جهت افزایش کارآمدی و اتقان فرآیند داوری برداشته شود. Standardizing the Arbitration Clause in Iranian Law: An Approach to Enhancing the Quality of Arbitral Awards In the arbitration system, the arbitration clause serves as the foundational and initiating document of the arbitration process, playing a central role in defining the arbitrator’s jurisdiction, powers, and procedural rules. In domestic arbitration, the absence of a standardized template for this document has led to numerous challenges, including ambiguity regarding the arbitrator’s authority, procedural disorder, issuance of unsubstantiated awards, and an increase in annulment and objection claims. This article, grounded in the philosophy of pragmatism and employing a theoretical-analytical approach, examines the harms caused by the lack of a standardized arbitration clause and proposes a comprehensive, coherent, and practically applicable model for drafting this document. The proposed template, based on legal principles and arbitration practices, includes provisions concerning party identification, subject matter of arbitration, arbitrator’s jurisdiction, procedural rules, notice requirements, venue, time limits, award notification, arbitrator’s fees, and other supplementary terms. The objective of developing this model is to reduce formal and substantive errors in arbitral awards, enhance the coherence and legitimacy of decisions, and support the institutional status of arbitration within the Iranian legal system. Finally, it is recommended that this template be officially recognized by legislators and arbitration centers as a standard form in arbitration agreements, thereby contributing effectively to the efficiency and integrity of the arbitration process.