اسم تجارتی

اسم تجارتی عبارت است از عنوانی که نشانگر شهرت تاجر تحت آن عنوان است. این عنوان ممکن است نام خانوادگی تاجر باشد یا هر عنوان دیگر. لازم است تجار برای شناساندن خود تحت اسم و عنوانی معین فعالیت کنند. اسم تجارتی می تواند هر چیزی باشد. گاه این نام بر اساس فعالیت های تاجر یا شرکت تجارتی انتخاب می شود. گاه ممکن است بر گرفته از نام حقیقی تجار باشد. لازم به ذکر است که اسم تجارتی را نباید با اسم شرکت اشتباه گرفت. اما چون شرکت غالباً تحت همین عنوان فعالیت می کند، اسم شرکت نام تجارتی او نیز م. ب.. اسم تجاری امری متفاوت از عنوان تجاری است. اسم تجاری در فعالیت های تجاری تاجر به کار برده می شود و در برخی موارد اسم خود تاجر از عناصر تشکیل دهنده نام تجاری است. اما عنوان تجاری یک نام گذاری ابتکاری برای اطلاق موسسه تجاری تاجر است. همچنین اسم تجارتی امری متفاوت از ثبت تجارتی است. ثبت تجارتی امری است مرتبط با شناسایی تاجر و وضعیت تجارتی او. اما اسم تجارتی صرفاً مربوط به شهرت تاجر است. ثبت نام تجارتی جز در مواردی که وزارت دادگستری الزامی بداند، الزامی نیست. البته قانون در صورتی از اسامی تجارتی حمایت می کند که به ثبت داده شده باشند. اگرچه ثبت اسم تجارتی امری اختیاری است، اما در مواردی که این امر را قانونگذار الزامی دانسته باشد چنانچه تاجر در موعد مقرر اقدام به ثبت ننماید، اداره ثبت رأساً مبادرت به ثبت اسم تجارتی کرده و سه برابر حق الثبت را دریافت خواهد کرد. چرا که اسم تجارتی باید تمایز دهنده فعالیت های تاجر، مشخص کننده تاجر و در راستای حمایت از منافع مصرف کننده باشد. گروهی معتقدند اگرچه نام واحد برای دو شرکت قابل ثبت نیست، اما هنگامی که این دو شرکت از اقسام متفاوتی باشند، به عنوان مثال یکی از این دو شرکت سهامی عام بوده و دیگری سهامی خاص، از آنجایی که نام شرکت عبارت است از مجموع کلمات «شرکت سهامی عام...» و «شرکت سهامی خاص...» لذا بکار بردن واژگان واحد در ادامه نام مانعی ندارد. این تفاوت به ویژه اگر دو شرکت به طور کلی متفاوت از هم باشند (مثلا یکی از دو شرکت از شرکت های سرمایه و دیگری از شرکت های اشخاص باشد) بارز تر است. لذا لازم است متصدی ثبت اسم تجارتی به عوامل مختلف توجه نموده و بدون جهت نامگزاری را با مانع روبرو نکند. اسم تجارتی قابل انتقال است. لذا تاجری که اسم تجارتی خ. ر. ب. دیگری منتقل می کند، حق استفاده از آن را نداشته و نمی تواند تجارتخانه ای دیگر به همان نام ولو در محلی دیگر تأسیس کند. اسم تجارتی شرکت را دارای ارزش اقتصادی دانسته اند که قسمتی از دارایی شرکت را تشکیل می دهد.از همین روی نیز قابل انتقال است. به همین دلیل بجز در مورد شرکت تضامنی، در صورتی که اسم شرکت اسم یکی از شرکا باشد، با خروج او از شرکت نمی تواند بدون عوض مطالبه تغییر نام شرکت را بنماید. چرا که این اسم متعلق به شرکت بوده و بخشی از دارایی آن محسوب می شود. گروهی معتقدند از بیان قانون محرز است که اسم تجارتی ثبت نشده نیز قابل انتقال است. این انتقال ممکن است اختیاری و از طریق قرارداد باشد، یا قهری و به موجب ارث. اگر از تاریخ ثبت اسم شرکت پنج سال زمان بگذرد، اعتبار ثبت اسم شرکت از بین رفته حمایت های قانونی از آن مبنی بر ممنوعیت دیگران از ثبت همان نام برای خود نیز منتفی می شود. معذلک در خصوص اینکه تجار دیگر در چه زمانی می توانند پس از انقضاء اعتبار اسم تجارتی از آن استفاده کنند، مقرراتی وجود ندارد. البته با وجود سکوت قانون عده ای معتقدند تاجر می تواند مکرراً و به دفعات همان اسم را برای خود انتخاب کند. منبع: مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد دوم)، گنج دانش، 1388 · حقوق تجارت (جلد اول) (شرکت های تجاری) (کلیات، شرکت های اشخاص و شرکت با مسئولیت محدود)، سمت، 1389 · دانشنامه حقوق خصوصی (جلد اول)، محراب فکر، 1386 · قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی، دادستان، 1390 · حقوق تجارت (مشتمل بر کلیه مباحث)، میزان، 1385 · حقوق تجارت (جلد اول) (تاجر-اعمال تجاری-مایه تجاری)، میزان، 1378 · مالکیت معنوی، جنگل، 1390 · مبانی حقوقی نام تجارتی، میزان، 1393