دکترین
اشتباه ثبتی
اشتباه ثبتی
اشتباه، با وجود آنکه یکی از پرکاربردترین ترکیبات در مقررات ثبت املاک ایران است، هیچگاه به طور صریح از جانب قانونگذار تعریف نشده است؛ موضوعی که تنها مختص نظام ثبت املاک ایران نیست.
در حقوق ثبت اسناد و املاک ایران به نظر می رسد از جمع بندهای یک تا شش ماده ٢۵ ق.ث. و مواد ١٢ و ١٣ قانون حدنگار میتوان به یک تعریف از اشتباه دست یافت. بر این اساس به خطایی که در جریان ثبت مقدماتی-اعم از آنکه قبل از ثبت ملک یا بعد آن به این خطا پی ببریم-یا ثبت نقل و انتقالات ملک یا عملیات تفکیکی یا تطبیق نقشه کاداستر با سند مالکیت صورت می پذیرد و رسیدگی به آن در صلاحیت هیات نظارت یا دادگستری یا اداره ثبت است، اشتباه گفته می شود. این جامع ترین تعریف از اشتباه در نظام ثبت املاک است و اعم از اشتباهات مغایر با حقوق اشخاص ثالث، اشتباهات مؤثر و اشتباهات غیرمؤثر است.
در نظریات دکترین ثبتی، اشتباه به صورتی مضیق تر تعریف شده است. در یکی از نظریات ماده ٢۵ قانون ثبت به سه بخش تقسیم شده است: اشتباهات، اختلافات، اشکالات. بر این اساس اشتباه به خطایی گفته می شود که در مرحلة قبول تقاضای ثبت یا در اثنای عملیات مقدماتی ثبت یا در جریان تفکیک املاک رخ می دهد و در صلاحیت هیات نظارت است (شهری ١٣٨٩: ٩٩- ١٠٠؛ ابهری و فلاح خاریکی ٢٢٣:١٣٩٨) در نظری دیگر اشتباه اقداماتی تعریف شده است که در جریان عملیات مقدماتی رخ می دهد و موجب خللی در حق دیگران یا تعدی و تجاوز به اموال خصوصی یا عمومی نمی شود (رستمی بوکانی ١٣٩٣: ١١٣).
پی نوشت
اشتباه بی ضرر اشتباهی است که حقوق مالک ثبت یا اشخاص ثالث را تحت تأثیر قرار نمی دهد؛ درحالیکه اشتباه زیان آور به نحوی مؤثر حقوق این افراد را تحت تأثیر قرار میدهد و آن را متزلزل می سازد (بهرامی ١٣٩۴: ٨۴٩). مثلاً در صورتی که در نگارش نام و نام خانوادگی مالک اشتباه نگارشی رخ دهد، این اشتباه بی ضرر است؛ اما اگر نام «ب» به جای «الف» به عنوان مالک یک ملک درج شود، این اشتباه از نوع اشتباه زیان آور است. اشتباهات بی ضرر، همانطور که از اسمشان پیداست، تأثیر حقوقی چندانی ندارند؛ درحالیکه اشتباهات زیان آور به واسطة تحقق ضرر می توانند حتی موضوع طرح دعوای خسارت هم باشند. (بهرامی ١٣٩۴: ٨۴٩)
Add a comment
بختیار سید نظامی
1
اعاده حیثیت (حقوق جزا)
اعاده حیثیت یا ادعای شرف از اصطلاحات علم حقوق بوده و به این معناست که هرکس به هرنحو امور غیر واقع را به دیگری نسبت دهد به شکلی که این کار باعث پایمال شدن حقوق وی (اعم از مادی یا معنوی) بشود، به موجب قانون برای وی حقی در جهت اعاده حقوق ازدست رفته ایجاد شده تا به واسطه آن بتواند آثار جرم‌انگاری یا احتمالا محکومیت بلاوجه خود را زایل کند.
اعاده حیثیت به دو قسم اعاده حیثیت قضایی و اعاده حیثیت قانونی تقسیم می‌شود. اعاده حیثیت قضایی اعاده حقوق اجتماعی سلب شده مجرم بخاطر رعایت شرایط قانونی و مقرر در حکم دادگاه از سوی بزهکار به موجب حکم دادگاه است و اعاده حیثیت قانونی زمانی است که به موجب قانون مدتی معین از محکومیت بزهکار گذشته باشد و در طی این مدت مرتکب جرم جدیدی نشود یا دستورات دادگاه را نقض ننماید به حکم قانون اهلیت و حقوق سلب شده به وی بازگردانده می‌شود.
▪تعریف
اعاده در لغت به معنای، اعطاء، بازگرداندن، رجعت، جبران کردن و برگرداندن است. اما حیثیت در لغت به معنای آبرو، اعتبار، حقوق، اهل‌بیت و شخصیت می‌باشد. اعاده حیثیت نیز اعطاء و بازگرداندن حقوق و اعتباراتی که به موجب حکم دادگاه یا قانون از مجرم به جهت ارتکاب جرم سلب گردیده است. [۱]
▪انواع
اعاده حیثیت به دو صورت اعاده حیثیت قضایی و اعاده حیثیت قانونی است.
١- اعاده قضایی
اعاده حیثیت و حقوق اجتماعی سلب شده مجرم بخاطر رعایت شرایط قانونی و مقرر در حکم دادگاه از سوی بزهکار به موجب حکم دادگاه را گویند پس به حکمی که دادگاه در مورد اعاده حیثیت بدهد آن اعاده را اعاده قضایی حیثیت نامند.
۲- اعاده قانونی
هرگاه به موجب قانون مدتی معین از محکومیت بزهکار گذشته باشد و در طی این مدت مرتکب جرم جدیدی نشود یا دستورات دادگاه را نقض ننماید به حکم قانون اهلیت و حقوق سلب شده به وی بازگردانده می‌شود. پس اگر قانون حکم اعاده را بدهد، آن را اعاده قانونی حیثیت خوانند. [۲][۳][۴]
▪بیان موضوع
انسان‌ها از حیث شخصی و شهروندی و از آن جهت که انسان هستند عموماً دارای حیثیت فردی و اجتماعی می‌باشند. از آنجایی که تعقیب کیفری و به طریق اولی محکومیت کیفری، حیثیت افراد را شدیداً خدشه‌دار کرده و از اعتبارات و امکانات حضور در اجتماع و مشارکت اجتماعی محروم می‌کند، لذا مجرمی که حیثیت او به واسطۀ ارتکاب جرم از دست رفته، مطابق شرایط قانونی و رعایت تشریفات ویژه می‌تواند حیثیت از دست داده را دوباره به دست آورد و این امر در حقوق جزائی اصطلاحاً اعاده حیثیت گفته می‌شود، حیثیت مجرم معمولاً با عنوان سوء پیشینه کیفری و ثبت آن در سجل کیفری مخدوش گردیده و تا اعاده آن همچنان بسیاری از حقوق اجتماعی وی مسلوب می‌ماند. بنابراین اعاده حیثیت عبارتست از:
رفع اثر محکومیت جزایی محکوم علیه از طریق حذف پیشینه سوء قضایی از سجل کیفری به منظور باز آوری و اعطاء مجدد زندگی مدنی به محکوم با هدف پیشگیری از تکرار جرم و تثبیت آرامش فردی و اجتماعی در سطح جامعه. [۵]
▪منابع قانونی در قوانین ایران
۱-لزوم اعاده حیثیت افراد از دیدگاه قانون اساسی اصل ۱۷۱.
۲- اعاده حیثیت در قوانین مصوّب مجلس شورای اسلامی:
اول: جبران ضرر معنوی قربانی تقصیر یا اشتباه قاضی موضوع ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی.
دوم: طرق جبران زیان‌های مادی و معنوی موضوع ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی مصوب ۱۳۳۹.
سوم: اعاده حیثیت قربانی نشر اکاذیب موضوع ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی.
چهارم: برقراری اعاده حیثیت با انقضای مدت محرومیت از حقوق اجتماعی و یا اجرای حکم موضوع ماده ۶۲ مکرر قانون مجازات اسلامی. [۶]
در مورد اعاده حیثیت همانند مرور زمان ماده‌ای وجود نداشت زیرا طبق مقررات جزایی اسلام، علی الاصول فردی که مجازات خود را تحمل کند می‌تواند فوراً به جامعه برگردد و مساله باز اجتماعی شدن یا اعاده حیثیت به شکل مطرح شده در حقوق جزای عرفی در قواعد شرعی مطرح نمی‌شود. تا اینکه در قانون اصلاح دو ماده و الحاق یک ماده و تبصره به قانون مجازات اسلامی در سال ۱۳۷۷ به این امر اشاره شده است. [۷]
اکنون اعاده حیثیت را در دو بخش مورد بررسی قرار می‌دهیم:
▪ اعاده حیثیت قضایی
اعاده حیثیت قضایی شامل دو بحث شرایط ماهوی اعاده حیثیت و شرایط شکلی اعاده حیثیت است.
١- شرایط ماهوی
۱- محکومیت‌های قابل اعاده حیثیت: هر شخصی اعم از ایرانی یا تبعه بیگانه نسبت به حکم مجازات صادره حق دارد از مقامات صالحه درخواست کند تا از وی اعاده حیثیت بعمل آید.
۲- کیفیت و نوع مجازات: که در ماده ۶۲ مکرر قانون مجازات اسلامی بیان شده است مراجعه شود.
۳- وصف هویتی محکوم علیه: اشخاصی که به مناسبت محکومیت‌های کیفری و مجازات‌های تبعی از حقوق اجتماعی محروم گردیده و یا قربانی اشتباه قضایی باشند حق دارند متقاضی اعاده حیثیت گردند.
ادامه مطلب را در بخش comment مطالعه فرمایید.
1 comment
بختیار سید نظامی
3
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.