اصطلاحات تجوید: وقف اضطراری یا قبیح

آن است که کلام از حیث لفظ و معنا تمام نشده باشد، و بستگی به ما بعد داشته باشد، و اگر بر اثر تنگی نفس و غیره مانند عطسه و سرفه، پیش از تمام‌شدن مطلب آیه، و کلام، به ناچار وقف شود، اعاده و دوباره خواندن آیه خوانده شده، از جایی که مناسب باشد ضروری است. زیرا در صورت وقف کردن، ممکن است منظور و مقصود از جمله یا آیه معلوم نگردد، و یا معنا تغییر پیدا کند. مانند: وقف بر الحمد و شروع از لله رب العالمین و نیز وقف بر ان الله لا یهدی و شروع از القوم الکافرین موارد وقف اضطراری یا قبیح عبارت از: ۱. وقف میان فعل و فاعل مانند: خلق الله ۲. وقف میان فاعل و مفعول مانند: خلق الله فی السماوات و الارض ۳. وقف میان مبتداء و خبر مانند: هذا صراطی ۴. وقف میان عامل و معمول مانند: اراد شیئا ۵. وقف میان قول و مقول (گفته شده) مانند: قل الذی فطرکم اول مرة، که کلمه اول قول و بقیه جمله مقول آن م. ب.. ۶. وقف میان امر و جواب مانند: کن فیکون ۷. وقف میان شرط و جزا مانند: فاذا مرضت فهو یشفین ۸. وقف میان موصول و صله مانند: هو الذی خلق السماوات و الارض ۹. وقف میان مضاف و مضاف الیه مانند: مالک یوم الدین ۱۰. وقف میان مستثنی منه و مستثنی مانند: فسجد الملائکة کلهم اجمعون الا ابلیس. ۱۱. وقف میان مبدل منه و بدل مانند: اذ نادی ربک موسی ان ائت القوم الظالمین، قوم فرعون ، در این آیه (قوم الظالمین) مبدل منه و (قوم فرعون) بدل است. ۱۲. وقف میان حال و ظرف مانند: ماکثین فیه ابدا. ۱۳. وقف میان قسم و جواب مانند: قال فبعزتک لاغوینهم اجمعین الا عبادک منهم المخلصین. باء حرف قسم است و در (قال فبعزتک) نباید وقف شود، و بقیه آیه جواب قسم است. ۱۴. وقف میان افعال ناقصه و معمول آنها مانند: و کان الله غفورا رحیما. ۱۵. وقف میان لاء نفی جنس و حروف مشبهة بالفعل و معمول آنها مانند: ان الله غفورا رحیما._علائم وقف در بخش مربوطه بیان شده است.) منبع: حجر/سوره۱۵، آیه۳۰ · شعرا/سوره۲۶، آیه۱۱ · کهف/سوره۱۸، آیه۳ · ص/سوره۳۸، آیه۸۳