اصول بودجه — و اصل تخصیص و عدم تخصیص دولت

نکته . علاوه بر بودجه سالانه بودجه ادورای نیز در چارچوب برنامه های عمرانی بلند یا میان مدت و در قالب بودجه سالانه تهیه و تصویب میشود که در ایران این بودجه ادواری به عنوان برنامه توسعه پنج ساله تنظیم می گردد. برنامه توسعه پنج ساله تنظیم می گردد. فلسفه اساسی اصل وحدت بودجه در این است که هر دستگاه برای خود بودجه ای نداشته باشد و دولت از کارهای پراکنده و جزئی و روزانه خودداری نموده و قوه مقننه نیز امکان رسیدگی و تجزیه و تحلیل بودجه را داشته باشد. هزینه ها و در نتیجه بودجه تمام دستگاهها و سازمانهای دولتی باید در یک جا نوشته شده و برای رسیدگی و تصویب ارائه گردد. لذا وحدت بودجه امکان کنترل و تجزیه و تحلیل مجلس را - اصل کاملیت جامعیت: در این اصل به موازات اصل وحدت بودجه، توصیه می شود تمام یک دستگاه دولتی درآمدزا باید این درآمد را کلاً به خزانه واریز و مجدداً هزینه های خود را در بودجه درخواست نماید. د - اصل تعادل طبق این اصل درصد رشد هزینه ها نباید بیشتر از درصد رشد درآمد باشد. یعنی دولت کسری نداشته و منابع درآمدی با جمع هزینه های آن برابر باشد. معمولاً دولتها از نظر حسابداری برای حفظ تراز درآمدها و هزینه ها در شرایطی که با کسر بودجه مواجه هستند این مورد غالبا از عدم تعادل بودجه است قرضه دولت از مردم یا بانک مرکزی را منظور مینمایند و عمدتاً از سیاست کسر بودجه برای ایجاد رشد اقتصادی استفاده می کنند. در بسیاری از نوشته های صاحب نظران بودجه متأثر از اصل تعادل بودجه اصل دیگری تحت عنوان «اصل تقدم درآمدها بر هزینه مطرح می نمایند. به این مفهوم که ابتدا درآمدها باید مشخص و محاسبه گردند، سپس بر بر اساس پیش گویی درآمد، هزینه را پیش گویی نمایند تا از حد درآمد تجاوز ننموده و تعادل بودجه به هم نخورد. امروزه ب. ت. ب. اصل تعادل بودجه و استثناهایی که نقش جدید دولت ها ایجاد نموده به نظر میرسد تعادل بودجه اصل تعادل از نظر اقتصادی باشد. ه اصل شاملیت (تفصیل): دولت موظف است بودجه را به صورت مشروح و با جزئیات آن تهیه و تنظیم و به مجلس پیشنهاد نماید و نمیتواند هیچ بخشی از آن را مجمل در نظر بگیرد. به عبارت دیگر باید بودجه دستگاهها و سازمانهای مختلف به تفصیل و تفکیک درآمد و هزینه و در قالب گزارشهای مفصل توجیهی و مستدل طبقه بندی شده و در قالب برنامه ها و طرحها به صورت استانی و ملی در لایحه منعکس شوند. در واقع عدم رعایت اصل شاملیت یا تفصیل بودجه، امکان تجزیه و تحلیل مجلس و تشخیص ضرورت اقلام بودجه را از بین می برد. و اصل تخصیص و عدم تخصیص دولت موظف است هر اعتباری را صرفاً به همان جایی اختصاص دهد که در بودجه مصوب شده است و نباید بودجه تخصیصی برای یک امر، خرج موضوع دیگری گردد. بر اساس اصل عدم تخصیص نیز دولت حق ندارد اگر به موقع یا جایی بخش غیر دولتی ( خصوصی و تعاونی ) متعلق باشد در صورتی که اساسنامه آنها با هر یک از مواد این قانون مغایر باشد با اصل ۵۳ ق. از کلیه دریافتهای دولت در حسابهای خزانه داری کل متمرکز میشود و همه پرداختها در حدود اعتبارات . ماده ۱۳ ق م ع: در صورتیکه بر اساس گواهی خلاف واقع ذیحساب نسبت به تأمین اعتبار و یا اقدام یا دستور وزیر یا بودجه اختصاص نداده اند بودجه اختصاص دهد. ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. و اصل تخصیص و عدم تخصیص دولت موظف است هر اعتباری را صرفاً به همان جایی اختصاص دهد که در بودجه مصوب شده است و نباید بودجه تخصیصی برای یک امر، خرج موضوع دیگری گردد. بر اساس اصل عدم تخصیص نیز دولت حق ندارد اگر به موقع یا جایی بخش غیر دولتی ( خصوصی و تعاونی ) متعلق باشد در صورتی که اساسنامه آنها با هر یک از مواد این قانون مغایر باشد با اصل ۵۳ ق. از کلیه دریافتهای دولت در حسابهای خزانه داری کل متمرکز میشود و همه پرداختها در حدود اعتبارات . ماده ۱۳ ق م ع: در صورتیکه بر اساس گواهی خلاف واقع ذیحساب نسبت به تأمین اعتبار و یا اقدام یا دستور وزیر یا بودجه اختصاص نداده اند بودجه اختصاص دهد. بودجه اختصاص نداده اند بودجه اختصاص دهد. اصل انعطاف پذیری: ب. ت. ب. اینکه شرایط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جامعه پویا ستند، ممکن است تغییرات ناشی از اوضاع جامعه پس از تصویب بودجه، ایجاب نماید که محل درآمدها و یا هزینه ها تغییر نماید. بر اساس این اصل اگر دولت در پیش بینی بودجه اعم از درآمدها یا هزینه هایش در طول سال با مشکلی مواجه شود، می تواند از طریق متمم بودجه و انه آن به مجلس بودجه خود را ترمیم کند. ضمناً در داخل هر دستگاه به وزیریا مسئول مربوطه تا حدی اجازه داده میشود که نسبت به جابجایی اعتبارات اقدام کند. روشهای مختلف انعطاف پذیری در بودجه: ۱ - اصلاح بودجه منظور اصلاحی است که دولت با جابجایی اعتبارات مصوب در سطح مواد ودجه، برنامه یا طرح های عمرانی به عمل می آورد و بدین وسیله بسیاری از مشکلات اجرایی سازمانها را از بین می برد. ۲- متمم بودجه بودجه ای است که طی آن تغییرات سقف اعتبارات دستگاههای اجرایی به قوه مقننه تقدیم میشود تا مورد بررسی و تصویب قرار گیرد. - اعتبار هزینه های پیش بینی نشده اعتباری است که در قانون بودجه کل کشور منظور میشود و بنا به پیشنهاد وزرای ذی ربط و تأیید سازمان مدیریت و برنامه ریزی و تصویب هیات اصل تحدیدی بودن هزینه ها: اعتبارات مصوب برای هر نوع هزینه تا حد همان اعتبار مصوب قابل خرج است نه کمتر و نه بیشتر منظور از تحدیدی بودن هزینه ها این است که اولاً وقتی عتباری به مبلغ ۱۰۰۰ واحد برای خرید کالایی تصویب می شود نمی توان ۱۱۰۰ واحد هزینه کرد (مگر در حدی که جابجایی اعتبار به موجب قانون مجاز باشد. ثانیاً منظور شدن اعتبار در بودجه یک دستگاه دولتی از نظر حقوقی تکلیفی برای هزینه کردن آن توسط دستگاه مزبور اصل تخمینی بودن در آمدها: این اصل بیان می دارد که درآمدهای پیش بینی شده در بودجه ارزش قانونی به آن به قوه مجربه اجازه می دهد که درآمدهای پیش بینی شده را وصول و وجوه مورد نیاز خود را هزینه کند. این اجازه یک جواز مشروط است و کسب درآمدهای لازم، بدون وجود قانون جداگانه عملی نیست. هیچ مالیاتی را بدون وجود قانون نظام مالیاتی نمی توان از دولت امضاء شود هر یک از این تخلفات در حکم تصرف غیر قانونی در وجوه و اموال دولتی محسوب خواهد شد. ۱. ماده ۵۰ ق.م.ع وجود اعتبار در بودجه کل کشور به خودی خود برای اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی ایجاد حق نمی کند و استفاده از اعتبارات باید ب. ر. م. مربوط به خود به عمل آید. اصول حرفه ای و مسائل حقوقی و فنی امور پیمان از قرارداد تا صورت وضعیت ارند. یعنی تا زمانی که با قانون جدیدی نسخ نشده اند قابل اجرا هستند و تصویب بودجه در ضوابط تعیین شده در قانون از افراد حقیقی و حقوقی خلاف است. حتی وصول درآمدهایی که در بودجه منظور نشده اند طبق مقررات مجاز و به همین ترتیب وصول درآمد به میزانی کمتر از آنچه پیش بینی شده است نیز بلامانع است.