اصول حقوقی: ویژگی های اصول حقوقی

اصول حقوقی در نظام‌های مختلف حقوقی عموماً دارای ویژگی‌های مشترکی هستند؛ دربردارنده الزامات هنجاری هستند و این الزامات به‌طور قابل توجهی با ارزش‌های اخلاقی یا اجتماعی که بیشتر شهروندان در یک جامعه مشخص به آن‌ها احترام می‌گذارند، مطابقت دارند. اصول در مقابل دیگر هنجارهای حقوقی، نسبتاً مطلق (انتزاعی) هستند. به این معنا که در مقایسه با قواعد حقوقی معمولی، به‌طور بالقوه نسبت به طیف گسترده‌ای از موقعیت‌های واقعی که غالباً دربردارنده الزامات هنجاری نسبتاً خاص هستند، قابل اعمال هستند. پیام هنجاری منتقل‌شده توسط اصل حقوقی در مقایسه با دیگر قواعد حقوقی، غالباً مبهم و نامشخص است. اصول غالباً در نظام حقوقی از موقعیت هنجاری بالایی برخوردار هستند. توصیف یک هنجار یا نهاد حقوقی معین به‌عنوان «اصل»، غالباً منعکس‌کننده این فرض اساسی است که به دلایلی، هنجار مربوطه در مقایسه با دیگر هنجارها در نظام حقوقی جایگاه بهتری داشته است. اصول، در مقابل قواعد حقوقی معمولی ، در طول تاریخ به‌عنوان یک منبع نانوشته، غیر مدون و نامقرر توسعه پیدا کرده‌اند. به این ترتیب آن‌ها معمولاً احکام و فرامین قانون‌گذار نیستند، بلکه به‌عنوان الزامات قانونی توسط قضات و مفسران تدوین و مورد شناسایی قرار گرفته‌اند. اصول از سوی دستگاه قضایی به منظور فهم و ارزیابی اعتبار دیگر هنجارهای حقوقی که کمتر مطلق و انتزاعی هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرند. منبع: «بررسی تحول اصل عدالت در حقوق قراردادها در پرتو تحول ادبیات اقتصادی؛ از مکتب کلاسیک تا مکتب رفتاری»، پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، 1402