اعطای نیابت برای اجرای دستور موقت — ه ب

مواد ۲۹۰ تا ۲۹۴ ق.آ.د.م به مقررات مربوط به نیابت در رسیدگی به دلایل و انجام تحقیقات پرداخته است. اما چون ممکن است انجام تمام یا قسمتی از عملیات اجرای حکم در حوزه قضایی دیگر لازم آید لذا نیابت در اجرا نیز پیش بینی شده است. موافق ماده ق.آ.د.م مدیر اجرا انجام عملیات اجرای حکم را به دایره اجرای دادگاه محل تفویض میکند. با تنظیم مراتب نیابت به دادگاه محل اجرا تفویض می شود. در اعطای نیابت در تمام معاینه محل و یا هر اقدام دیگری که می بایست خارج از مقر دادگاه رسیدگی کننده به دعوا انجام گیرد و قدام لازم معمول و نتیجه را طی صورت مجلس به دادگاه نیابت دهنده ارسال نماید. اقدامات مذکور در صورتی معتبر خواهد بود که مورد و ئوق دادگاه باشد. شقوق خواه در جریان دادرسی و به منظور رسیدگی به دلایل و تحقیقات و خواه در مرحله اجرا برای اجرای حکم یا دستور رعایت شرایط زیر ضروری است: مأموریت مرجع مجری نیابت از سوی مرجع معطی نیابت به نحو روشن و منجز بیان شود. مقام معطی نیابت اختیارات کامل برای اجرای نیابت به مقام مجری نیابت واگذار نماید. موضوع نیابت از اموری باشد که نیابت پذیر باشد. برای مثال در امور کیفری اعطای نیابت برای احراز اتهام ضمن تعقیب و دستگیری متهم به مقام مجری نیابت موجه نیست و در موضوع دستور موقت تشخیص ضرورت و فوریت امر قابل تفویض به نایب نیست. زیرا امور مزبور در حیطه صلاحیت انحصاری قاضی صالح به رسیدگی معطی نیابت قرار داشته و قابل تفویض به مقام دیگر نیست. شأن یا مرتبه قضایی مقام معطی نیابت برابر یا بالاتر از مرتبه قضایی قاضی مجری نیابت باشد. این شرط در مقررات موضوعه ما نیامده اما مراعات آن مغایرتی با روح حاکم بر مقررات شکلی و فلسفه نیابت قضایی ندارد. در حقوق فرانسه این شرط پذیرفته شده و لذا درجه دادگاه نیابت دهنده باید از درجه دادگاه نایب بالاتر و یا با آن مساوی باشد. ه ب. ت. ب. حق نظارت و ریاست اداری رئیس حوزه قضایی بر قضات و محاکم محل نیابت قضایی باید خطاب به این مقام تنظیم شود و مخاطب قرار دادن شعبه خاص یا قاضی مشخص در مقام اعطای نیابت قضایی صحیح نیست.