انتخاب حافظ از سوی دادگاه

دادگاه مجری حکم اصولاً در فرآیند حفاظت و مراقبت از مال توقیف شده دخالتی ندارد. اما بر پایه درخواست مشترک دو سوی اجرا پشیمانی و انصراف حافظ فوت، حجر یا ناتوانی حافظ در اداره و نگهداری از مال و به طور کلی پیدایی هر نشانه و اماره ای به ضرورت جابجایی حافظ دخالت دادگاه و تغییر حافظ ضرورت می یابد. ماده ۸۶ ق.ا.ا.م مقرر می دارد: «هرگاه حافظ نخواهد یا نتواند اموال توقیف شده را نگاهداری کند و یا اوضاع و احوال تغییر او را ایجاب نماید دادورز مامور اجرا پس از تصویب دادگاه حافظ دیگری معین خواهد کرد. طرفین اجرا در هر زمانی میتوانند پیشنهاد دهند تا حافظ مال تغییر یابد. احترام به خواست مشترک ایشان و عدم پیوند موضوع با منافع عمومی و قواعد امری، پذیرش درخواست مشترک طرفین را برای دادورز اجتناب ناپذیر می سازد. حافظ می تواند در ادامه ماموریت خویش درخواست کناره گیری از حفاظت را تسلیم دایره اجرا نماید. قرارداد دایره اجرا با حافظ و دریافت دستمزد حفاظت تا آن هنگام، چنین اختیاری را از او سلب نمی کند. ماهیت این رابطه حقوقی یک عقد جایز و از نوع ودیعه است. حافظ هم مانند امین می تواند با ارائه حساب ایام تصدی و تسلیم مال توقیف شده از ادامه حفاظت خودداری ورزد. اما تا زمان تصویب دادگاه مجری حکم و واگذاری مسئولیت به حافظ بعدی و تسلیم مال و منافع آن مسئولیت وی برقرار است. گاه در آغاز فرآیند انتخاب حافظ و ماموریت او منع قانونی و نشانه جانبداری از یک طرف اجرا دیده نمی شود. اما در ادامه حافظ مرتکب جرم مالی برای مثال سرقت یا خیانت در امانت میشود یا با دادورز یا یک سوی اجرا رابطه خویشاوندی مشمول بندهای ۱ و ۲ ماده ۷۹ ق.ا.ا.م برقرار می نماید. در این شرایط حتا اگر طرفین درخواست عزل او را ننمایند دادورز تکلیف دارد بر پایه قواعد عمومی و در مقام ناظر بر رفتار حافظ مراتب را مستدل و مستند به منظور تغییر حافظ به دادگاه اعلام دارد. در مواردی نیز جریان طولانی توقیف حافظ را در انجام ماموریت خسته و ناتوان می سازد. یا به سبب سانحه و رخدادی توانایی جسمی حافظ کاهش می یابد و اوضاع و احوال ناتوانی حافظ و مصالح دو سوی اجرا به انتخاب حافظ دیگر را ایجاب می نماید. در این موارد هر یک از دو طرف یا دادورز می تواند مراتب را به دادگاه اعلام داشته و درخواست تغییر حافظ را نمایند. تلف بخشی از اموال توقیف شده یا همکاری حافظ با داد باخته یا ثالث به منظور دخل و دخالت دادگاه در جریان جابجایی حافظ تنها تصویب پیشنهاد دادورز و تایید درخواست با تحمیل اراده خود بر ایشان منافی مصالح ایشان بوده و در مقام واکنش نسبت به این موضوع دیگر اینکه پس از تصویب دادگاه به موجه بودن عزل حافظ و انتخاب حافظ جدید فرآیند انتخاب به ترتیبی است که در آغاز برای پیدایی حافظ و گماردن او بدین امر مقرر شد از اینرو در پی تصویب دادگاه طرفین اجرا می توانند با تراضی شخص امین و مورد وثوق را پیشنهاد دهند و دادورز نیز او را به این مناسبت بر میگزیند. در صورت عدم تراضی، دادورز با رعایت احکام گفته شده شخص امین، قابل اعتماد و دارای ویژگ‌ها و نشانه های مسئولیت و توان در نگهداری و اداره مال و منافع آن را انتخاب مینماید.