انقلاب در قرآن: رابطه انقلاب و اصلاح در قرآن

همان طور که در بخش پیشین گذشت، گاهی رفع موانع فساد از جامعه از طریق برخوردهای عملی و بعضا خشن صورت می‌گیرد و قرآن کریم نیز آن را در مواردی خاص توصیه و تجویز می‌کند؛ برای مثال، مبارزه قهرآمیز با ستمکاران و مستکبران توصیه شده است. دقت در دو آیه ذیل، این امر را به درستی بیان می‌کند: «وما لکم لا تقاتلون فی سبیل الله والمستضعفین من الرجال والنساء والولدان الذین یقولون ربنا اخرجنا من هذه القریة الظالم اهلها واجعل لنا من لدنک ولیا واجعل لنا من لدنک نصیرا». «اذن للذین یقاتلون بانهم ظلموا وان الله علی نصرهم لقدیر». در آیه اول نه تنها مبارزه قهرآمیز با مستکبران توصیه و تجویز شده، بلکه کسانی که از این مبارزه روی بر می‌تابند باعبارت «مالکم...» توبیخ و سرزنش شده‌اند. از این نکته استفاده می‌شود که وظیفه همه موحدان، مبارزه و بسیج امکانات مادی و معنوی در مقابله با ستمکاران و روند استکباری در جوامع انسانی در سطوح داخلی و بین المللی است. در آیه دوم ضمن اجازه به مظلومان برای مبارزه با ستمکاران و ظالمان، بر پشتیبانی خداوند از این حرکت‌های قهرآمیز علیه ستم و بی عدالتی تاکید شده است. خواری و خذلان مفسدان و تبهکاران را خداوند به خود نسبت می‌دهد، اما آن را از طریق مردمی پاکباز، انقلابی ممدوح و مطلوب می‌داند. منبع: نساء/سوره۴، آیه۷۵ · حج/سوره۲۲، آیه۳۹ · توبه/سوره۹، آیه۱۴ · تهران: اسلامیه، ص۱۶۱ · هود/سوره۱۱، آیه۸۸ · هود/سوره۱۱، آیه۱۱۷ · علی اصغر حلبی، تاریخ نهضت‌های دینی سیاسی معاصر، (تهران: بهبهانی) ص۱- ۲ · نهج البلاغه، ترجمه و شرح فیض الاسلام خطبه ۱۳۱، ص۴۰۶- ۴۰۷