انواع قانون — روش تمییز و تشخیص قوانین امری از

قوانین شکلی به نسبت قوانین ماهوی با تغییر و تبدیل بیشتری روبرو هستند. به علاوه قوانین شکلی برخلاف قوانین ماهوی عطف بما سبق میشوند. مگر اینکه خلاف آن تصریح شده باشد. ب قوانین امری و تکمیلی تفسیری تخییری قانون امری قانونی است که اراده افراد برخلاف آن مؤثر نیست. به عبارت دیگر اشخاص نمی توانند برخلاف آنها تراضی و توافق نمایند. در مقابل قوانین تخییری تکمیلی و تفسیری قوانینی است که افراد می توانند برخلاف آن تراضی نمایند. طرفین مخیر در انتخاب آن هستند و در مواقع سکوت این قسم قوانین جانشین اراده افراد میشوند و آثار حقوقی مترتب به عقد یا ایقاعی را که خود افراد به هر دلیلی به هنگام عقد یا ایقاع توجهی به آن نداشته اند را معین و مشخص می کند. قوانین تخییری را قوانین مفسر (lo interpretative) یا مکمل نیز می گویند. قانونگذار بنابر شرایط و اوضاع و احوال در طول مدت قانونگذاری در ایران همواره با قبض و بسط فراوانی در خصوص تصویب قوانین امری و تکمیلی مواجه بوده است. در سالهای ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۳ رویکرد قانونگذاری در ایران به حاکمیت اراده و آزادی طرفین قرارداد متمایل بود. به همین جهت مبانی قانون مدنی منصرف به ارزش و اهمیت دادن به اراده طرفین است. لیکن در سالهای بعد از آن به خصوص ۱۳۳۰ تا ۱۳۸۷ با اندک فراز و نشیب علیرغم شعارهای مبنی بر ترجیح آزادی و حاکمیت اراده و عدم مداخله دولت به مفهوم عام در امور اقتصادی تجاری و ... عملاً شاهد و ناظر دخالت روزافزون دولت در تمامی ابعاد زندگی مردم بوده ایم. قانونگذار نیز همواره به این سمت و سو رفته و بیشتر متمایل بر وضع قوانین امری بوده است. از آن جمله است قانون کار مصوب ۱۳۳۷ با اصلاحات بعدی قانون بیمه اجباری مصوب ۱۳۳۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۶۵ با اصلاحات بعدی قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۵۶ ۱۳۶۲، ۱۳۷۶ ق.ث اسناد و املاک ۱۳۱۰ و اصلاحات بعدی آن قانون تملک آپارتمانها مصوب ۱۳۴۳ و ... روش تمییز و تشخیص قوانین امری از تخییری تکمیلی) هرگاه قانون مربوط به نظم عمومی باشد امری است و اگر منظور از آن حفظ منافع خصوصی افراد باشد تکمیلی است ماده ۹۷۶ ق.م. قوانینی که تخلف نسبت به آن مستلزم عقوبت و کیفر باشد امری است در غیر این صورت تکمیلی است. قوانینی که توأم با ادات امر و نهی مانند باید نباید مکلف موظف باشد امری است در مقابل قوانینی که همراه با ادات تخییر مانند می تواند مجاز است و ... باشد تخییری و تکمیلی محسوب می شود.