اوصاف نظر کارشناسی

در ماده ۲۶۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) قانونگذار با بیان اینکه در هر حال اظهار نظر کارشناس باید صریح و موجه باشد، در واقع به ذکر اوصاف نظر کارشناسی پرداخته است. همین اوصاف در ماده ۱۹ قانون کارشناسان رسمی دادگستری با بیان اینکه اظهارنظر کارشناسی باید مستدل و صریح باشد و کارشناسان رسمی مکلفند نکات و توضیحات که برای تبیین نظریه ضروری است و یا توسط شورای عالی کارشناسان مشخص می گردد، به طور کامل در آن منعکس نمایند مطرح شده است. با امعان نظر به فحوای کلام ماده های بالا می توان شاخص های مهمی همچون دلالت صراحت قطعیت و جزمیت، وجاهت نظریات کارشناسی را استنباط کرد بنابراین با عنایت به دو مقرره قانونی یاد شده بالا نظر کارشناسی نمی تواند غیر مستدل مبهم مردد، دو پهلو، مجمل و غیر موجه باشد. چرا که فلسفه رجوع به کارشناس در واقع رجوع ناآگاه و و غیر متخصص به عالم و متخصص است و نظر متخصص باید قاطع، جازم، مستدل، صریح و موجه باشد تا جهلی را رفع نماید، موجبات اطاله دادرسی را فراهم نکند و نیز، سودمند باشد. چندان که مورد استفاده قرار بگیرد و مشکل و ابهام را از موضوع مورد اختلاف برطرف نماید. در غیر این صورت رجوع به کارشناس عملاً امری عبث و بیهوده خواهد بود. به بیان دیگر نظر کارشناسی باید مبتنی بر رویه های باشد که آن را تأیید میکند. این رویه ها، اصطلاحاً اصول کارشناسی» نامیده میشوند. پس، براساس اصول کارشناسی، کارشناس باید ضمن رفع شبهه و ابهام و اجتناب از کلی گویی، جهت و مبانی استدلالی خود را بیان کند تا از جهت انطباق با اوضاع و احوال محقق و معلوم مورد کارشناسی قابل سنجش و ارزیابی باشد. لازمه صراحت نظر کارشناسی آن است که مجموعه اسناد و مدارک و دلایلی که مورد استناد کارشناس قرار گرفته، به انضمام استدلالهای وی که ناشی از بررسی، تحقیق، مطالعه، آزمایش و معاینه محلی است، با چنان نگارش و کلماتی انشا کند که ضمن دارا بودن صراحت و شفافیت، نوعاً برای افراد غیر متخصص نیز قابل فهم و درک باشد. موجه بودن یعنی این که میزان مطابقت نظریه با اصول و قواعد کارشناسی و قوانین و مقررات فنی مربوط و ارتباط تنگاتنگ کلیه بخشهای نظریه در تجزیه و تحلیل و استدلال کارشناسی برای رسیدن به یک نظر به هم پیوست را معین میکند و هر چه در تهیه نظر از حواشی دوری و به اصل مطلب توجه بیشتر شود، به همان نسبت زمینه برای ارائه نظری مقبول و موجه فراهم تر می گردد.