ایرادات وارد بر تعریف اماره — ماده ۱۳۲۱ ق

الف) این تعریف حاوی جوهر اصلی و وجه تمییز اماره از دلیل نیست. ب این تعریف در مورد سند و اقرار نیز قابل استفاده است. زیرا در مورد سند و اقرار هم اوضاع و احوالی است که به حکم قانون یا به دلالت عقل دلیل بر امری و پی بردن به مجهولی است. ج) فهم این تعریف مستلزم استدراک دو ماده دیگر در تعریف اماره قانونی و اماره قضایی است. د مصادیق هر یک از امارات قانونی و قضایی مبهم و گاه با اصطلاح های دیگر مشتبه شده است. ماده ۱۳۲۱ ق.م. ایران از ماده ۱۳۴۹ ق.م فرانسه اقتباس گردیده است. برخی از نویسندگان به منظور رفع ایرادات تعاریف دیگری در خصوص اماره ارائه کرده اند که خالی از اشکال نیست. از آن جمله است اماره عبارت از تنظیم و ملاحظه داده های تجربی به منظور دست یافتن یا دست کم ۱ - دکتر کاتوزیان ناصر اثبات و دلیل اثبات ج ۲ ص ۱۴۷. دکتر کاتوزیان ناصر اثبات و دلیل اثبات ج ۲ ص ۱۴۷. دکتر شمس عبدالله آیین دادرسی مدنی ج ۳ ص ۳۶۸. ظن بر آنچه دلیل مستقیم ناممکن یا دشوار است. اماره عبارت از نتیجه ای است که ذهن بر مبنای غلبه و سیر طبیعی امور از نشانه ها و اوضاع و احوال میگیرد تا ظن معقولی بر وجود مجهول خود بیابد چندان که به این قناعت وجدان رسد که به احتمال قوی به واقع دست یافته است. ماده ۱۳۴۹ ق.م. فرانسه مقرر میدارد اماره عبارت از امر معلومی است که به وسیله آن امر مجهول ثابت می گردد و آن امر معلوم اوضاع و احوالی است در خارج که دادرس را به موضوع ادعا هدایت می کند. ماده ۱۳۵۳ ق.م فرانسه نیز مقرر میدارد قرائنی که نصی در قانون ندارد باید از نظر و تقدیر قاضی ترک شود و جائز نیست تمسک به این قرائن مگر قرائنی که دلالت قوی و مطابق با ظاهر باشد. اگر اثبات به وسیله دلیل دیگری ممکن باشد استفاده از قرائن و امارات جائز نیست.