ایمان به معاد و حیات اخروی آثار شگرفی در زندگی فردی و اجتماعی انسان ـ به ویژه از جنبه روانی و تربیتی ـ دارد. در این درس برخی از آنها را یادآور میشویم: ۴.
۱ - آرامش دل و تسکین خاطر افرادی که به جهان آخرت ایمان راسخ ندارند و فقط به لذایذ و کامیابیهای دنیوی اهمیت میدهند؛ از جهات مختلف گرفتار تشویش خاطر و اضطراب میگردند:
۱. در اثر احساس شکست در برابر موانع طبیعی، قانونی و اجتماعی که سد راه آنان در رسیدن به کامیابیهای مطلوب و دلخواهشان م. ب..
۲. به خاطر مصایب و ناملایمات طبیعی و غیرطبیعی که از زندگی دنیوی انفکاکپذیر نیست.
۳. اندیشه و تصور مرگ که در نظر آنان به منزله پایان مطلق حیات م. ب.. برعکس، ایمان راسخ به جهان پس از مرگ همه عوامل یاد شده را خنثی میکند، زیرا: اولا: زندگی دنیوی جز مزرعه و کشتزاری برای حیات اخروی نیست، و تمتعات مادی تا آنجا مجاز م. ب. که مانع رسیدن انسان به سعادت ابدی نگردد: «ما هذه الحیاة الدنیا الا لهو و لعب و ان الدار الآخرة لهی الحیوان لو کانوا یعلمون». ثانیا: تحمل شداید و ناگواریها به انگیزه بهدستآوردن رضای الهی ، پاداشهای اخروی بزرگی را به دنبال دارد: «و بشر الصابرین الذین اذا اصابتهم مصیبة قالوا انا لله و انا الیه راجعون اولئک علیهم صلوات من ربهم و رحمة و اولئک هم المهتدون».
قرآن کریم در جای دیگر پس از بیان اینکه انسان طبیعتا در برابر ناملایمات بیقراری و بیتابی میکند، از اقامه نماز ، کمک به محرومان، ایمان به جهان آخرت، و ترس از عذاب الهی ، به عنوان عوامل آرامشبخش یاد کرده و میفرماید: «ان الانسان خلق هلوعا. اذا مسه الشر جزوعا. و اذا مسه الخیر منوعا. الا المصلین الذین هم علی صلاتهم دائمون. و الذین فی اموالهم حق معلوم للسائل و المحروم. و الذین یصدقون بیوم الدین و الذین هم من عذاب ربهم مشفقون». ای مردم، ما و شما برای بقاء و پایداری آفریده شدهایم نه برای فناء و نابودی، لیکن شما از سرایی به سرای دیگر منتقل میشوید. ۴.
۲ - تقوی و پاکدامنی فرد و جامعهای که به جهان آخرت و پاداشها و کیفرهای الهی در سرای دیگر ایمان دارد، و بر این عقیده است که: فمن یعمل مثقال ذرة خیرا یره و من یعمل مثقال ذرة شرا یره. از گناه و پلیدی دوری گزیده و به فضیلت و پاکی روی میآورد، و اگر احیانا به گناهی آلوده گردد، ابراز ندامت کرده و به درگاه الهی استغفار میکند. از اینرو، قرآن کریم یکی از صفات پرهیزکاران و هدایتیافتگان را، ایمان راسخ به عالم آخرت دانسته و میفرماید: «و بالآخرة هم یوقنون». و در جای دیگر، پس از آن که مؤمنان را به پرهیزکاری فرا میخواند، آنانرا به توجه و تامل در آنچه برای سرای دیگر تدارک میبینند سفارش نموده، و بار دیگر آنان را به پرهیزکاری دعوت میکند.
آنجا که میفرماید: «یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و لتنظر نفس ما قدمت لغد و اتقوا الله ان الله خبیر بما تعملون». آنگاه وضعیت بهشتیان و دوزخیان را یادآور میشود که آنان یکسان نبوده و فقط بهشتیان رستگار خواهند بود: «لا یستوی اصحاب النار و اصحاب الجنة اصحاب الجنة هم الفائزون». ۴.
۳ - تعهد و احساس مسؤولیت فردی که به روز بازپسین اعتقاد دارد، در برابر خدا و خلق احساس مسؤولیت نموده و در برخورد با تباهیها و نابسامانیها بیتفاوت نمیباشد. قرآن کریم یکی از صفات منکران معاد را بیتفاوتی نسبت به تهیدستان، و بیمهری نسبت به یتیمان دانسته و میفرماید: «ارایت الذی یکذب بالدین فذلک الذی یدع الیتیم و لا یحض علی طعام المسکین». ایمان به معاد، یعنی اعتقاد به اینکه انسان در جهان آخرت در برابر اعمالی که انجام داده مورد بازخواست قرار خواهد گرفت.
«و لتسئلن عما کنتم تعملون». بالاتر از آن، اعمال خود را حاضر مییابد: «و وجدوا ما عملوا حاضرا». بدون شک، چنین ایمان و اعتقادی با هوسرانی و بیبندوباریها سازگار نیست، بدین جهت انسانهای هوسران و بیبندوبار، عالم قیامت را زیر سؤال برده و در وجود آن ابراز شک مینمایند. قرآن کریم در اینباره میفرماید: «بل یرید الانسان لیفجر امامه یسئل ایان یوم القیامة». انسان با ایمان، دنیا را گذرگاه و سرای آخرت را قرارگاه ابدی میداند.
این باور دینی مایه بلند همتی و تلاش فزاینده برای نیل به آیندهای سرنوشتساز و تابناک میگردد؛ چرا که از نظر روانی، آیندهنگری و داشتن امید به فردایی روشن و تعیین کننده در خودباوری، از خود مایه گذاشتن، پشتکار و پایداری انسان، نقش بسیار مؤثر دارد. آنان جهانهای دیگر را نمیبینند، اما انسان بصیر و روشنبین آینده را هم میبیند و میداند که سرای ابدی در پس دنیا است. انسان بصیر از طریق دنیا به آخرت مینگرد (به دنیا با دید ابزاری مینگرد)، ولی انسان فاقد بصیرت به خود دنیا مینگرد (به دنیا با دید غایی نگاهی میکند). انسان بصیر از دنیا برای آینده خویش زاد و توشه برمی گیرد، و انسان فاقد بصیرت برای دنیا توشه و زاد آماده میکند.
منبع: عنکبوت/سوره۲۹، آیه۶۴ · بقره/سوره۲، آیه۱۵۷۱۵۶ · معارج/سوره۷۰، آیه۱۹۲۷ · شیخ مفید، الارشاد، ص۲۳۸ · زلزله/سوره۹۹، آیه۸۷ · بقره/سوره۲، آیه۴ · حشر/سوره۵۹، آیه۱۸ · حشر/سوره۵۹، آیه۲۰ · ماعون/سوره۱۰۷، آیه۱۰۳ · نحل/سوره۱۶، آیه۹۳ · کهف/سوره۱۸، آیه۴۹ · قیامت/سوره۷۵، آیه۶۵ · خطبه ۱۹۰، ص۱۸۹ · خطبه ۱۳۳، ص۱۲۵
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
