ب جلوه های عدم استماع با استدلال ماهوی — ولی با تجدید نظر خواهی زوجه شعبه

... با عنایت به اختلاف حاصله در مالکیت ... و نیز ب. ت. ب. اینکه حسب مفاد ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی در دعوای تصرف عدوانی خواهان می بایست متصرف سابق مال غیر منقول باشد و خوانده بدون رضایت وی مال غیر منقول را از تصرف وی خارج کرده باشد؛ این در حالی است که در موضوع پرونده خواهان صریحاً در صفحه ۱۹ پرونده اظهار داشته است که هیچ گونه تصرفی در ملک موضوع دعوا نداشته است و از طرفی دادگاه محترم بدوی نیز عدم تصرفات خواهان را احراز نموده است ... لذا ضمن نقض دادنامه معترض عنه، قرار عدم استماع دعوا صادر و اعلام می گردد. ... همان طور که ملاحظه می گردد استدلال دادگاه محترم تجدیدنظر، ماهوی و به عنوان دومین نمونه در رویه قضایی به پرونده کلاسه ۹۷۰۹۹۸۳۸۱۹۷۰۰۰۴۲ شعبه سوم دادگاه عمومی حقوقی بروجن میتوان اشاره کرد. در این پرونده آقای خ. د. ب. ط. آقای … به خواسته رفع تصرف عدوانی از راه عبور بین زمین های کشاورزی تقدیم دادگاه نموده و در توضیح گفته بود که خوانده مانع ورود آب به زمین کشاورزی و رفت و آمد به آن می شود. دادگاه با این استدلال که، ادعای خواهان منطبق با ارکان دعوای رفع تصرف نمیباشد، بلکه منطبق با دعوای رفع ممانعت از حق می باشد، به استناد مواد ۲ ۱۵۸ و ۱۵۹ ق.آ.د.م قرار عدم استماع دعوا طی دادنامه شماره ۹۷۰۹۹۷۳۸۱۹۷۰۰۶۹۲ مورخ ۱۳۹۷/۷/۲ صادر نمود. همانطور که ملاحظه می شود استدلال دادگاه محترم ماهوی و همراه با ورود در ماهیت و توجه به ارکان دعوا و مبتنی بر انطباق موضوع با قوانین ماهوی، ولی ای آن شکلی است؛ امری که موجه به نظر نمیرسد. لذا با تجدیدنظر خواهی خواهان، شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان چهارمحال و بختیاری طی دادنامه شماره ۹۷۰۹۹۷۳۸۱۴۱۰۰۸۱۹ مورخ ۱۳۹۷/۱۸/۲۷ این رأی را نقض کرد و پرونده را جهت رسیدگی ماهوی به دادگاه بدوی بازگردانید. اول دادگاه عمومی حقوقی شهرستان بن است. در این پرونده خوانده ضمن اقرار به عدم تمکین علت آن را عدم تهیه منزل مناسب برای زندگی مشترک عنوان نمود. دادگاه با عنایت به احراز زوجیت طرفین و اینکه خواهان یک باب منزل را (به آدرس بن ... جهت سکونت طی اجاره نامه مورخ هشتم شهریور ۱۳۹۸ اجاره نموده و مدیر محترم دفتر این دادگاه به عنوان عضو مجری قرار معاینه محل، ضمن بازدید از محل آن را متعارف عنوان نموده و عکس سالن پذیرایی و آشپزخانه آن را پیوست نموده بود، دعوای خ. ر. و. دانست و مستنداً به مواد ۱۱۰۳ و ۱۱۰۲ قانون مدنی طی دادنامه شماره ۹۸۰۹۹۷۳۸۳۴۴۰۰۶۸۴ مورخ ۱۳۹۸۸/۸ حکم بر محکومیت خوانده به تمکین صادر و اعلام نمود. ولی با تجدید نظر خواهی زوجه شعبه نهم دادگاه تجدید نظر استان چهارمحال و بختیاری طی دادنامه شماره ۹۸۰۹۹۷۳۸۴۳۸۰۱۴۸۹ مورخ ۱۳۹۸/۱۱/۱۶ با استدلال ماهوی، حکم بدوی را نقض و قرار عدم استماع دعوای خواهان بدوی را صادر نمود. تجدید نظر از این قرار است در خصوص تجدیدنظر خواهی خانم زن با وکالت خانم سغ. ب. ت. ب. محتویات پرونده، لایحه اعتراضیه وکیل ت. ن. خ. و مراتب مندرج در قرار معاینه از محل منزل موضوع بازگشت زوجه جهت تمکین از همسرش، صرف نظر از آنکه ادعای وکیل ت. ن. خ. دائر بر صوری بودن اجارنامه منزل تهیه شده جهت تمکین زوجه به اثبات نرسیده و اصل صحت اجاره نامه است، کما آنکه بنگاه دار در حین اجرای قرار در محل اجرا بر اصل صحت تأکید و آن را صحیح اعلام کرده است، لیکن منزل دارای امکانات لازم برای بازگشت زوجه نبوده و وسایل رفاهی و گرمایشی و آشپزی ناقص بوده و نمی توان زوجه را تکلیف کرد به آوردن وسایل مورد لزوم زندگی در منزلی که زوج تهیه کرده است. لذا رأی صادره مخدوش است و دعوای خواهان در حال حاضر غیرقابل استماع م. ب.. ... بنابراین دادنامه تجدید نظر خواسته مستندا به مواد ۲ و ۳۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی، صادر و اعلام می گردد. رای صادره قطعی است.» همان طور که ملاحظه میشود، استدلال دادگاه محترم تجدیدنظر، ماهوی و همراه با ورود در ماهیت و توجه به ماهیت دعوای اقامه شده و دفاعیات ماهوی خوانده است، ولی رأی آن شکلی است؛ امری که موجه جلوه نمی کند. ۲ صدور قرار عدم استماع دعوا به جهت عدم ارائه دلایل اثباتی صادر می نمایند و بدین نحو به مدعی فرصت می دهند که با جمع آوری دلایل جدید دعوا را مجدداً مطرح نماید و از مانع قاعده اعتبار امر مختوم بگریزد. در ادامه به بررسی و نقد چند نمونه رأی در رویه قضایی پرداخته می شود اولین نمونه منوط کردن دعوای الزام به تمکین به ارائه دلیل کافی برای تهیه منزل مناسب در دادنامه شماره ۹۷۰۹۹۷۳۸۱۴۱۰۰۹۰۸ شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان چهارمحال و بختیاری با فرض عدم وجود دلیل برای احراز ارکان دعوا است. شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی شهرستان بن در خصوص دعوای آقای مق به طرفیت همسرش به خواسته الزام به تمکین در ماهیت دعوا وارد شد و طی دادنامه شماره ۹۷۰۹۹۷۳۸۳۴۴۰۰۴۰۲ مورخ ۱۳۹۷/۴/۳۰ با احراز شرایط تمکین او رد دفاعیات خوانده، حکم بر بطلان دعوا صادر کرد. ولی با تجدیدنظر خواهی خواهان، شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان چهارمحال و بختیاری، طی دادنامه شماره ۹۷۰۹۹۷۳۸۱۴۱۰۰۹۰۸ رأی بدوی را نقض و با استدلالات ماهوی، قرار عدم استماع صادر و اعلام نمود. استدلال این دادگاه بدین شرح است: در خصوص تجدیدنظر خواهی آقای حق از دادنامه شماره ۹۷۰۹۹۷۳۸۳۴۴۰۰۴۰۲ مورخ ۹۷/۴/۳۰ شعبه اول دادگاه حقوقی شهرستان بن که متضمن صدور حکم به بطلان دعوای الزام به تمکین زوجه می باشد، ب. ت. ب. اینکه در زمان ادعایی عدم تمکین از آذر ماه ۹۶ به بعد، زوجه مدعی گردید مسکن مناسب با امکانات لازم جهت تمکین فراهم نشده است و جهت بررسی صحت ادعای مطروحه مراتب