ب سوگند تکمیلی یا متمم دلیل — (۲) در سوگند استظهاری دلیل و شاهد

۳۹۲. مفهوم این سوگند: این سوگند با آنچه استظهاری نامیدیم و در بخش نخست این گفتار مطالعه کردیم شباهت زیاد دارد و در حقوق فرانسه هر دو نوع سوگند را تکمیلی یا متمم می نامند و آن را در برابر سوگند قاطع دعوا می نامند. ولی در حقوق ما، سوگند استظهاری به مواردی گفته میشود که (۱) دعوا بر متوفی است که به طرفیت وارثان رسیدگی می شود (۲) دلیل کافی برای اثبات آن به دادگاه تقدیم شده است و سوگند به منظور تأمین اعتقاد دادرس بر بر آن افزوده می شود. به بیان دیگر سوگند استظهاری از نظر اجرای قواعد اثبات اضافی و از جهت تأمین اعتقاد دادرس، متمم است. ولی سوگند تکمیلی که در این بخش مطالعه میشود اختصاص به دعوای بر متوفی ندارد و در هر جا که مدعی نقص دلیل یا شهادت را با آن جبران کند به کار می رود به عنوان مثال اگر در دعوای مالی بر شخص زنده و حاضر مدعی تنها یک شاهد داشته باشد و بتواند نقص شاهد دیگر را با سوگند جبران کند از سوگند متمم استفاده کرده است. پس دو تفاوت اساسی میان استظهاری و تکمیلی وجود دارد، بدین شرح (۱) قلمرو سوگند تکمیلی گسترده تر از استظهاری است و اختصاص به دعوای بر متوفی ندارد؛ (۲) در سوگند استظهاری دلیل و شاهد از نظر کمیت کامل و از دیدگاه کیفی نقص دارد ولی در سوگند تکمیلی دلیل بینه از نظر کمی نیز ناقص است و دعوا را اثبات نمی کند. این دو تفاوت جوهری است ولی از حیث اثر نیز خودداری از اداء سوگند استظهاری باعث سقوط حق می شود ماده ۲۷۸ ق.آ.د.م ولی در سوگند تکمیلی دعوا اثبات نمی شود و با ضمیمه شدن شاهد یا دلیل دیگر می توان آن را جبران کرد و در مرحله تجدید نظر مدعی با مشکلی روبرو نمی شود.