بازداشت (حقوق)

بازداشت (حقوق) بازداشت، اصطلاح حقوق کیفری به معنای حبس متهم در جریان تحقیقات مقدماتی است که گاهی تا پایان رسیدگی ماهوی و صدور حکم و شروع به اجرای آن، ادامه می‌یابد. ▪ کاربرد‌های دیگر واژه بازداشت ۱) این اصطلاح درباره اموالی نیز که در اجرای مفاد احکام دادگاه‌ها یا تعهدات مندرج در سند رسمی، توقیف می شوند، کاربرد دارد. ۲) واژه بازداشت، همچنین در وثیقه‌ای که دادسرا به عنوان تأمین، از متهم اخذ می‌کند، به کار می رود. دراین صورت، بازداشت وصفی است که مرجع ذی صلاح، به مال معین می‌دهد و آثاری مانند عدم امکان نقل و انتقال، و ضبط وثیقه در صورت عدم حضور متهم، بر آن مترتب می‌شود. [۱][۲][۳] ▪ وجه تمایز کاربرد‌های بازداشت وجه تمایز بازداشت در مفهوم جزایی آن، از سایر مواردی که به حبس متهم می‌انجامد، این است که عنوان مجازات بر آن صادق نیست و با صدور حکم برائت متهم، منافات ندارد. ▪ماهیّت بازداشت درواقع، بازداشت، یکی از اقسام قرارهای تأمین است که قاضی به منظور امکان دسترسی به متهم، جلوگیری از فرار، اختفا و تبانی او و دیگر مصالح، در شرایط خاصی، صادر می‌کند. ▪ حکم شرعی و حقوقی بازداشت قبل از اثبات جرم محدود شدن آزادی متهم، پیش از اثبات جرم در دادگاه صالح، هم با «اصل برائت» و هم با اصول حقوقی مذکور در قوانین اساسی کشورهای جهان، منشور ملل متحد و میثاق‌های بین المللی مغایر است. [۴][۵][۶] با این‌ همه، مصالحی مانند ضرورت انجام تحقیقات و حفظ امنیت جامعه از خطر تبهکاران، وضع مقررات راجع به بازداشت را توجیه می‌کند. به ویژه آن‌که در بیشتر کشورها، این اقدام، یک استثنا تلقی می‌شود و اختیار قضات در این خصوص، محدود است. ▪کاربرد بازداشت در قانون اصطلاح «بازداشت موقت»، که در عرف حقوق‌دانان، استثنایی بودن و محدودیت اعمال آن را القا می‌کند، در برخی از قوانین خاص، مانند قانون تشدید مجازات مرتکبان ارتشا و اختلاس [٧] به کار برده شده است. علاوه بر کلیات مقررات بازداشت موقت به شرح مواد مذکور، بعضی از قوانین خاص نیز موارد آن را افزوده‌اند. [٨] ▪ضوابط قبل از صدور قرار بازداشت از آنجا که صدور قرار بازداشت، آزادی اشخاص را قبل از صدور حکم، سلب می کند، قانون‌گذاران راجع به قبل و بعد از صدور آن، دقت نظرهایی فنّی به کار برده‌اند. در بیشتر قوانین، برای بازداشت، شرایطی منظور شده که از آن جمله، دو شرط قبل از صدور قرار بازداشت است: ۱) بازداشت، جز در مواردی که قانون احصا کرده، مجاز نیست. ازاین‌رو با آن‌که در بند ۵ ماده ۱۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری [٩] توقیف احتیاطی، یکی از قرارهای تأمین، ذکر شده، صدور آن به حصول شرایط مذکور در ماده ۱۳۰ مکرر منوط شده است. ۲) بازداشت باید مستدل و متناسب با جرم مورد اتهام باشد. هر چند صدور قرار بازداشت، اصولاً اختیاری و موکول به نظر قاضی است، علت بازداشت، باید درآن ذکر شود و با اهمیت جرم مورد اتهام، دلایل اتهام و نیز وضع متهم، متناسب باشد. ▪موارد الزام صدور قرار بازداشت البته در مواردی، با توجه به اهمیت جرم یا سوابق بزهکار، تنها راه تأمین کیفری، از نظر قانون‌گذار، بازداشت است و در این صورت، قاضی رسیدگی کننده، مکلف به صدور قرار بازداشت است. برای نمونه همه موارد ذیل، از موارد الزام صدور قرار بازداشت: ۱) نسبت به اتهام سرقت، کلاه‌برداری، جعل سند و استفاده از سند مجعول، در صورت وجود یک فقره سابقه محکومیت قطعی یا دو فقره و بیشتر، سابقه محکومیت غیر قطعی، صدور قرار بازداشت، الزامی است. [١٠] ۲) ماده واحده قانون لغو مجازات شلاق، در مورد اتهام جرح یا قتل با چاقو و آلات دیگر [١١] ۳) ماده ۱۷ قانون راجع به اصلاح قانون منع کشت خشخاش [١٢] ۴) تبصره ۳ از بند ح ماده ۱۸ قانون مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی (مصوب ۱۳۳۴ ش. ) ۵) تبصره ۴ ذیل ماده ۳ قانون تشدید مجازات مرتکبان ارتشا و اختلاس و کلاه‌ برداری [١٣] ▪ضوابط بعد از صدور قرار بازداشت تمهیدات بعد از صدور قرار بازداشت نیز بدین قرار است: ۱- لزوم توافق یک مقام قضایی با قاضی علاوه بر قاضی رسیدگی کننده، مقام قضایی دیگری نیز نسبت به قرار بازداشت، اظهار نظر کند و با آن موافق باشد. در مواردی که بازپرس، رأساً قرار بازداشت متهم را صادر کند، باید ظرف ۲۴ ساعت، مفاد قرار را کتباً به دادستان اطلاع دهد. اگر دادستان با قرار موافق نباشد (یا دادستان، تقاضای صدور قرار کند و بازپرس با آن موافق نباشد) دادگاه کیفری دو محل صدور قرار، به اختلاف، رسیدگی می‌کند. - اعتراض متهم نسبت به قرار بازداشت درمواردی که بازپرس، رأساً قرار بازداشت متهم را صادر کند اگر دادستان با قرار، موافق باشد، متهم حق اعتراض نسبت به قرار را دارد. [١۴][١۵] ادامه مطلب را در بخش comment مطالعه فرمایید. 1 comment بختیار سید نظامی 3 بازداشت در لغت: اسیر، بندی، توقیف، حبس، دستگیر، زندانی، گرفتار، محبوس ، منع، جلوگیری، نهی. بازداشت را در حقوق: در الفاظ حقوقی مشخصا بازداشت را، جلوگیری از آزادی شخص یا مال معین دانسته‌اند.[۱] و حسب رشته به کار رفته دارای معانی مرتبط با خود می باشد. در آیین دادرسی کیفری، مقصود از بازداشت، سلب آزادی متهم است.[۲] در حقوق اساسی و حقوق جزا، منظور سلب آزادی اشخاص می باشد که ممکن است که قانونی یا غیر قانونی باشد. در اصطلاحات اجرایی ثبتی، " توقیف کردن اموال جهت اجرای مفاد سند" را بازداشت گویند.[۳] ▪منابع ١↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد دوم). چاپ ۴. گنج دانش، ١٣٨٨. ٢↑ علی خالقی. نکته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری. چاپ ١. موسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، ١٣٩٣. ٣ ↑ بند خ ماده یک آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب ١٣٨٧ پی نوشت مطالعه این مطلب پیشنهاد می شود. Add a comment بختیار سید نظامی