بازداشت وجه چک مسافرتی — تحولات تقنینی در مسیر تضمین مناسبات مبتنی

برابر بند ۴ ماده ۱ قانون یاد شده چک مسافرتی چکی است که توسط بانک صادر و وجه آن در هر یک از شعب آن بانک توسط نمایندگان و کارگزاران آن پرداخت می شود. چک مسافرتی هم مشمول مقررات و آثار مترتب بر اوراق بهادار است. از اینرو امکان توقیف وجه آن و تصور بی حقی دارنده اصولا منتفی است. مگر آنکه بانک صادر کننده یا هر ذی نفع دیگری ادعای جعل این سند را بنماید و در جهت تثبیت حقوق خود بتواند دستور قضایی ضبط چک و عدم پرداخت وجه آن را دریافت دارد تبصره ۲ ماده ۱۴ قانون صدور چک). در غیر این صورت داد برده می تواند برای استیفای محکوم به سند مزبور را به عنوان مال با ارزش دارای شاخصه های توقیف به دادورز معرفی سازد و دادورز متناسب با میزان محکوم به و حقوق اجرا وجه آن را ضمن دستور به بانک صادر کننده بازداشت نماید. -۳-۳ تحولات تقنینی در مسیر تضمین مناسبات مبتنی بر چک قانونگذار در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۴۰۰ قانون صدور چک را مورد بازنگری گسترده قرار داده و روند صدور، پرداخت و دریافت وجه این سند را دگرگون ساخته است. دگرگونی های تازه با هدف جلوگیری از سوء استفاده گسترده از این سند، ثبت و ضبط هویت صادر کنندگان و دارندگان این سند پرکاربرد مراقبت از حقوق اشخاص ثالث و واکنش در برابر رخدادهای کیفری چون پولشویی در نظر گرفته شد. از سویی قانونگذار خواسته در بهره برداری از تکنولوژی و ابزار ارتباطی جدید، سند مزبور را هم با فن آوری الکترونیکی همراه سازد. برقراری سامانه یکپارچه بانک مرکزی برای ثبت چک و دریافت کد رهگیری و ذکر مراتب عدم پرداخت به موجب مواد ۴ و ۵ الحاقی ۱۳۹۷ به قانون صدور چک جزئی از این تحول بوده است. اعمال محدودیت های تجاری و اقتصادی برای صادر کننده چک غیر قابل پرداخت تدبیر دیگری بوده که در ماده ۵ مکرر الحاقی ۱ - ماده ۵ مکرر الحاقی قانون صدور چک: «بعد از ثبت غیر قابل پرداخت بودن یا کسری مبلغ چک در سامانه برقراری سامانه صدور یکپارچه چک صیادی در بانک مرکزی برای ارائه دسته چک به مشتری تحول خوشایند دیگری بوده که در ماده و اصلاحی ۱۳۹۷ در نظر گرفته شده است. از این پس بر خلاف شیوه نامطلوب گذشته برای درخواست کنندگان در صورتی دسته چک صادر می گردد که با ارزیابی دقیق صحت مشخصات و دریافت آگاهی از سامانه ملی اعتبار سنجی یا رتبه بندی اعتباری از موسسات موضوع بند ۲۱ ماده ۱ قانون بازار اوراق بهادار اعتبار متقاضی احراز شود. در نتیجه این تحقیق سقف اعتبار مجاز متقاضی ارزیابی شده و به هر برگه چک شناسه یکتا اختصاص می یابد ماده و اصلاحی ۱۳۹۷). تحول مهم دیگر محرومیت از دریافت دسته چک و صدور چک جدید در سامانه صیاد نسبت به اشخاص ورشکسته معسر از پرداخت محکوم به یا دارای چک برگشتی است که در سامانه برای ایشان رفع سوء اثر صورت نگرفته است (ماده ۲۱ مکرر الحاقی ۱۳۹۷).