بحث در موجبات ارث و موانع آن

بحث در موجبات ارث و موانع آن نویسندگان: جواد نخجیری منبع: کانون وکلا 1335 شماره 49 حوزه‌های تخصصی: حوزه‌های تخصصی حقوق حقوق خصوصی حقوق مدنی امور حسبی دریافت مقاله آرشیو آرشیو شماره‌ها: ۱۵۴ سال ۱۳۸۷ (۱) - کانون وکلا 1387 شماره 200 و 201 سال ۱۳۸۶ (۲) - کانون وکلا 1386 شماره 198 و 199 - کانون وکلا 1386 شماره 196 و 197 سال ۱۳۸۵ (۲) - کانون وکلا 1385 شماره 194 و 195 - کانون وکلا 1385 شماره 192 و 193 سال ۱۳۸۴ (۳) - کانون وکلا 1384 شماره 191 - کانون وکلا 1384 شماره 190 - کانون وکلا 1384 شماره 188 و 189 سال ۱۳۸۳ (۲) - کانون وکلا 1383 شماره 186 و 187 - کانون وکلا 1383 شماره 184 و 185 سال ۱۳۸۲ (۲) - کانون وکلا 1382 شماره 183 - کانون وکلا 1382 شماره 180 و 181 سال ۱۳۸۱ (۳) - کانون وکلا 1381 شماره 177 - کانون وکلا 1381 شماره 178 و 179 - کانون وکلا 1381 شماره 176 سال ۱۳۸۰ (۴) - کانون وکلا 1380 شماره 175 - کانون وکلا 1380 شماره 174 - کانون وکلا 1380 شماره 173 - کانون وکلا 1380 شماره 172 سال ۱۳۷۹ (۱) - کانون وکلا 1379 شماره 171 سال ۱۳۶۹ (۲) - کانون وکلا 1369 شماره 152 و 153 - کانون وکلا 1369 شماره 150 و 151 سال ۱۳۶۸ (۱) - کانون وکلا 1368 شماره 148 و 149 سال ۱۳۵۷ (۲) - کانون وکلا 1357 شماره 142 - کانون وکلا 1357 شماره 143 و 144 و 145 سال ۱۳۵۶ (۳) - کانون وکلا 1356 شماره 141 - کانون وکلا 1356 شماره 139 و 140 - کانون وکلا 1356 شماره 138 سال ۱۳۵۵ (۲) - کانون وکلا 1355 شماره 136 و 137 - کانون وکلا 1355 شماره 134 سال ۱۳۵۴ (۳) - کانون وکلا 1354 شماره 133 - کانون وکلا 1354 شماره 132 - کانون وکلا 1354 شماره 131 سال ۱۳۵۳ (۳) - کانون وکلا 1353 شماره 128 و 129 - کانون وکلا 1353 شماره 127 - کانون وکلا 1353 شماره 126 سال ۱۳۵۲ (۴) - کانون وکلا 1352 شماره 125 - کانون وکلا 1352 شماره 124 - کانون وکلا 1352 شماره 123 - کانون وکلا 1352 شماره 122 سال ۱۳۵۱ (۳) - کانون وکلا 1351 شماره 121 - کانون وکلا 1351 شماره 120 - کانون وکلا 1351 شماره 119 سال ۱۳۵۰ (۲) - کانون وکلا 1350 شماره 118 - کانون وکلا 1350 شماره 116 و 117 سال ۱۳۴۸ (۴) - کانون وکلا 1348 شماره 115 - کانون وکلا 1348 شماره 114 - کانون وکلا 1348 شماره 113 - کانون وکلا 1348 شماره 112 سال ۱۳۴۷ (۳) - کانون وکلا 1347 شماره 110 و 111 - کانون وکلا 1347 شماره 109 - کانون وکلا 1347 شماره 108 سال ۱۳۴۶ (۴) - کانون وکلا 1346 شماره 107 - کانون وکلا 1346 شماره 106 - کانون وکلا 1346 شماره 105 - کانون وکلا 1346 شماره 104 سال ۱۳۴۵ (۳) - کانون وکلا 1345 شماره 103 - کانون وکلا 1345 شماره 102 - کانون وکلا 1345 شماره 101 سال ۱۳۴۴ (۶) - کانون وکلا 1344 شماره 100 - کانون وکلا 1344 شماره 99 - کانون وکلا 1344 شماره 98 - کانون وکلا 1344 شماره 97 - کانون وکلا 1344 شماره 96 - کانون وکلا 1344 شماره 95 سال ۱۳۴۳ (۶) - کانون وکلا 1343 شماره 94 - کانون وکلا 1343 شماره 93 - کانون وکلا 1343 شماره 92 - کانون وکلا 1343 شماره 91 - کانون وکلا 1343 شماره 90 - کانون وکلا 1343 شماره 89 سال ۱۳۴۲ (۶) - کانون وکلا 1342 شماره 88 - کانون وکلا 1342 شماره 87 - کانون وکلا 1342 شماره 86 - کانون وکلا 1342 شماره 85 - کانون وکلا 1342 شماره 84 - کانون وکلا 1342 شماره 83 سال ۱۳۴۱ (۴) - کانون وکلا 1341 شماره 82 - کانون وکلا 1341 شماره 81 - کانون وکلا 1341 شماره 80 - کانون وکلا 1341 شماره 79 سال ۱۳۴۰ (۴) - کانون وکلا 1340 شماره 78 - کانون وکلا 1340 شماره 77 - کانون وکلا 1340 شماره 76 - کانون وکلا 1340 شماره 75 سال ۱۳۳۹ (۵) - کانون وکلا 1339 شماره 74 - کانون وکلا 1339 شماره 73 - کانون وکلا 1339 شماره 72 - کانون وکلا 1339 شماره 71 - کانون وکلا 1339 شماره 70 سال ۱۳۳۸ (۵) - کانون وکلا 1338 شماره 69 - کانون وکلا 1338 شماره 67 و 68 - کانون وکلا 1338 شماره 66 - کانون وکلا 1338 شماره 65 - کانون وکلا 1338 شماره 64 سال ۱۳۳۷ (۶) - کانون وکلا 1337 شماره 63 - کانون وکلا 1337 شماره 62 - کانون وکلا 1337 شماره 61 - کانون وکلا 1337 شماره 60 - کانون وکلا 1337 شماره 59 - کانون وکلا 1337 شماره 58 سال ۱۳۳۶ (۶) - کانون وکلا 1336 شماره 57 - کانون وکلا 1336 شماره 56 - کانون وکلا 1336 شماره 55 - کانون وکلا 1336 شماره 54 - کانون وکلا 1336 شماره 53 - کانون وکلا 1336 شماره 52 سال ۱۳۳۵ (۵) - کانون وکلا 1335 شماره 51 - کانون وکلا 1335 شماره 50 - کانون وکلا 1335 شماره 49 - کانون وکلا 1335 شماره 48 - کانون وکلا 1335 شماره 47 سال ۱۳۳۴ (۶) - کانون وکلا 1334 شماره 46 - کانون وکلا 1334 شماره 45 - کانون وکلا 1334 شماره 44 - کانون وکلا 1334 شماره 43 - کانون وکلا 1334 شماره 42 - کانون وکلا 1334 شماره 41 سال ۱۳۳۳ (۴) - کانون وکلا 1333 شماره 40 - کانون وکلا 1333 شماره 39 - کانون وکلا 1333 شماره 38 - کانون وکلا 1333 شماره 37 سال ۱۳۳۲ (۷) - کانون وکلا 1332 شماره 36 - کانون وکلا 1332 شماره 35 - کانون وکلا 1332 شماره 34 - کانون وکلا 1332 شماره 33 - کانون وکلا 1332 شماره 32 - کانون وکلا 1332 شماره 31 - کانون وکلا 1332 شماره 30 سال ۱۳۳۱ (۷) - کانون وکلا 1331 شماره 29 - کانون وکلا 1331 شماره 28 - کانون وکلا 1331 شماره 27 - کانون وکلا 1331 شماره 26 - کانون وکلا 1331 شماره 25 - کانون وکلا 1331 شماره 24 - کانون وکلا 1331 شماره 23 سال ۱۳۲۹ (۸) - کانون وکلا 1329 شماره 20 و 21 و 22 - کانون وکلا 1329 شماره 18 و 19 - کانون وکلا 1329 شماره 16 و 17 - کانون وکلا 1329 شماره 15 - کانون وکلا 1329 شماره 14 - کانون وکلا 1329 شماره 13 - کانون وکلا 1329 شماره 12 - کانون وکلا 1329 شماره 11 سال ۱۳۲۸ (۲) - کانون وکلا 1328 شماره 10 - کانون وکلا 1328 شماره 9 سال ۱۳۲۷ (۸) - کانون وکلا 1327 شماره 8 - کانون وکلا 1327 شماره 7 - کانون وکلا 1327 شماره 6 - کانون وکلا 1327 شماره 5 - کانون وکلا 1327 شماره 4 - کانون وکلا 1327 شماره 3 - کانون وکلا 1327 شماره 2 - کانون وکلا 1327 شماره 1 چکیده متن بحث در موجبات ارث و موانع آن انسان بهر مدت و زمانی که در دنیا تعیش و زندگانی کند و بهر اندازه برای بقاء خود داخل در صحنه مدنیت گردد بالاخره باید جرعه موترا بسر کشد و از دارفانی بعالم‏ باقی و ابدی ارتحال نماید چنانچه خداوند در سوره رحمن فرمود:«کل من علیها فان‏ و یبقی وجه ربک ذو الجلال و الاکرام»و در سوره مائده فرمود:«اینما تکونو یدرکم الموت و لو کنتم فی بروج مشیده»اگر انسان که مدرک معقولات است‏ مانند سائر موجودات زیر دست خصوصا حیوانات غیر مدرک معقولات بود که احتیاج بورود در صحنه عالم مدنیت از قبیل تهیه منزل و مسکن نداشت و مال و حقی برای خود تحصیل‏ نمیکرد موت او از نظر حقوقی ایجاد اشکال نمینمود ولی غالبا انسان فوت میکند در حالتیکه‏ دارای اموال و حقوق است و مسئله ارث از مسائل بسیار مشکل بوده که فقهای عالم اسلامی را وادار نموده هر یک بنوبه خود کتابی در این مسئله بنویسند تا معلوم گردد ما ترک متوفی‏ بچه اشخاصی باید منتقل گردد. خلاصه ما ترک متوفی باید باشخاصی منتقل شود که شارع مقدس و قانونگذار کنونی معین میکند و یا بکسانیکه خود او تعیین و انتخاب نماید. این مسئله واضح و آشکار است که وجود علاقه تام در هر کس بیکعده از اشخاص‏ باعث میشود که شخص متوفی بعد از فوت خود اگر اموال و حقوقی دارد باشخاصی منتقل‏ شود که او باعث ایجاد ظاهری آنها بوده و یا کسانیکه سبب ایجاد ظاهری وی شده‏اند. این اشخاص عبارتند از اولاد و ابوین انسان و نامبردگان کسانی خواهند بود که بعد از فوت یکنفر در درجه اول قائم مقام متوفی بوده و دارائی او را قهرا تملک‏ میکنند و بدین مناسبت ارث از اسباب تملک قهری بشمار میرود. هر گاه یکنفر متوفی نه اولاد داشته و نه ابوین-واضح و آشکار است علاقه و محبت‏ متوفی بیشتر متوجه اجداد خواهد گردید.اجداد در گذشته بمنزلهء ابوین میباشند همچنین‏ ببرادر و خواهر او متوجه خواهد بود؟بقاعده«الاقرب یمنع الابعد»رفتار میشود یعنی اقرباء نزدیک اقرباء دور را از استفاده از ارث و تملک قهری محروم مینمایند چنانچه در قرآن شریف اعلام فرموده‏اند«اولو الارحام بعضکم اولا ببعض»علماء و فقهاء تشیع در تألیفات و کتب فقهیه خود فرموده‏اند: «یوجب الارث شیئان النسب و السبب فالنسب هو الاتصال بالولاده‏ بانتهاء احدهما الی آخر کالاب و الابن و بانتهائهما الی ثالت مع صدق‏ اسم النسب عرفا علی الوجه الشرعی»همانطوریکه هم خونی بودن بقرابت نسبی تعبیر میشود و باعث میگردد طبقات‏ مختلفه هر یک از وراث روی قواعد مسلمه فقهیه بعد از فوت یکنفر وارث او گردند همانطور ممکن است انسان اعم از اینکه اقربای دور و یا نزدیک داشته باشد و یا نداشته باشد ازدواج‏ و تأهل اختیار نماید در اینصورت ازدواج نیز ایجاد علاقه و محبتی مینماید که مزایای آن‏ برای طرفین یعنی زوج یا زوجه نیز بنوبه خود از جمله کسانی خواهند بود که(خواه‏ برای میت اقربای نسبی باشد یا نباشد)باید از ترکه متوفی حصه ببرد و این امر از احکام‏ الهی و شرعی بوده و گفتار فقهاست در کتب فقیه. قانونگذاران ما هم بامراجعه بآنکتب بوضع مواد-816 الی-866 مبادرت‏ نموده‏اند.و نویسنده اگر توفیق یابد در اطراف هر یک از مواد مرقوم و انطباق آن آیات‏ و احکام و قواعد فقیه مباحثی تنظیم و تدوین خواهد نمود. ماده-861 از قانون مدنی ترجمه مختصر از گفتار فقهاء است متن مذکوره‏ از این قرار است:«موجب ارث دو امر است نسب و سبب».حال باید دید چه طبقاتی‏ مشمول قاعده الاقرب یمنع الابعد میگردند و طبقات مختلفه و ارثی را که بنسب ارث میبرند کدامند و ذیلا بیان خواهیم کرد: مرتبه اول پدر-مادر-اولاد-و اولاد اولاد(بنحو نزولی) مرتبه دوم اجداد-برادر-خواهر-و اولاد آنها(بطریق صعودی در اجداد و نزولی در اولاد برادر وخواهر) مرتبه سوم-عمو-عمه-دائی-خاله و اولاد آنها بطرز نزولی. طبقات سه گانه فوق کسانی هستند که بامورث رابطهء نسبی دارند و وجود هر یک‏ از طبقات نزدیک بمورث خود طبقه دورتر از او را از ارث محروم مینماید. <a class="artref" href="/ماده/ماده-862-a_0815110236509">ماده 862 قانون مدنی</a> هم بتقسیمات سه گانه بامختصر تغییراتی در عبارت دلالت‏ دارد اینک عین ماده مرقوم ذکر میشود. «اشخاصیکه بموجب نسب ارث میبرند سه طبقه‏اند: 1)پدر و مادر و اولاد و اولاد اولاد. 2)اجداد و برادر و خواهر و اولاد آنها. 3)اعمام و عمات و اخوال و اولاد آنها. وقتیکه قرابت نسبی و طبقات آن معلوم شد باید دید قرابت سببی و اقسام آن‏ کدام است. قرابت بسبب همان ایجاد علاقه زوجیت است فیمابین مرد و زنی که از لحاظ خون با هم متمایز بوده و هر یک هم خون اقربای نسبی خود بوده‏اند عکس قرابت نسبی‏ و نقطه مقابل اوست چون کلمه زوجیت عام بوده شامل عقد انقطاع نیز میشود از این لحاظ است که در ازدواج انقطائی شرط توارث حتمی بوده و بافقدان شرط توارث هیچ یک از زوج‏ و زوجه از یکدیگر ارث نمیبرند پس قرابت سببی منقسم باقسام آتی است. 1-زوجیت. 2-ولاء که چون در مورد ترکه متوفی بلاوارث دولت مداخله مینماید و قانون‏ امور حسبی باین موضوع دلالت دارد بدینجهت از نظر فقهی از بحث در این موضوع‏ صرف نظر میشود. حال که موجبات ارث معلوم شد و نیز تعیین گردید قرابت منقسم بدو قسم است‏ نسبی و سببی و قرابت سببی هم باقسامه ذکر شد. قرابت نسبی عبارت خواهد بود از ارتباطیکه بر حسب آن ارتباط اشخاص متعدد که‏ ار نسل یکدیگر و یا از نسل شخص واحد میباشند بهم متصل میشوند خلاصه از این قرابت‏ خطوط مستقیم و غیر مستقیم ایجاد میگردد. قرابت درخط مستقیم قرابت در خط اطراف. قرابت در خط مستقیم همان قرابتی است که بین پدر و پسر و یا جد و نواده برقرار شده است خلاصه در این خط نقطه فواصلی وجود ندارد و درست نقطه مقابل خط غیر مستقیم‏ است مانند ریشه و تنه درخت. اما قرابت غیر مستقیم که قسم دوم از قرابت نسبی است نقیض قسم اول بوده‏ و تعبیر بخط اطراف میشود مانند شاخه‏ها و برگهای درخت که برقراری آن بواسطه ریشه‏ تنه درخت است که میتوان بجامع نسب تعبیر نمود مانند قرابت دو برادر که جامع نسب آنها پدر و قرابت دو پسر عمو که جامع نسب آنها جد آنها م. ب.. تبلیغات