بررسی قاعده منع تلقین دلیل در دادرسی اسلامی (مقاله علمی وزارت علوم)

بررسی قاعده منع تلقین دلیل در دادرسی اسلامی (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: عزیزالله فهیمی خالقداد اسدی منبع: حقوق اسلامی سال هجدهم پاییز 1400 شماره 70 چکیده یکی از قواعد مهم در نظام دادرسی اسلامی، قاعده «منع تلقین دلیل» است که در حقوق، با عنوان مشابه «منع تحصیل دلیل» شناخته می شود. و آن عبارت از این است که قاضی به ی. ا. ط. دعوا، دلیلی بیاموزد و یا اورا در نحوه استناد به دلیل راهنمایی نماید تا بر طرف مقابل خود غلبه پیدا کند؛ مثل تلقین انکار به کسی که قصد اقرار دارد یا تلقین نکول به شخصی که قصد سوگند دارد. این قاعده هرچند به صورت کلی در پژوهش های حقوقی مورد توجه قرار گرفته، اما این نوشتار با روش توصیفی تحلیلی دیدگاه فقها به دنبال واکاوی مبانی، استثناءات و ضمانت اجرای این قاعده در فرایند دادرسی م. ب. که تا کنون مغفول مانده است. یافته های این تحقیق نشان می دهد که، تلقین دلیل به ی. ا. ط. دعوا جایز نیست و علاوه بر آن، دارای ضمانت اجراهای (مجازات، جبران خسارت و نقض حکم صادره) م. ب.. لکن قاعده ی مزبور به اطلاق خود باقی نمانده، مواردی از تحت آن استثناء گردیده اند. حال، سؤال های اصلی تحقیق این است که مبانی تلقین دلیل چیست؟، استثناءات آن کدام اند؟ و در دادرسی اسلامی از چه ضمانت اجرایی برخوردار می باشد؟