بررسی مفهوم مؤلف در نظام مالکیت فکری در پرتو تولیدات هوش مصنوعی

بررسی مفهوم مؤلف در نظام مالکیت فکری در پرتو تولیدات هوش مصنوعی نویسندگان: علی حدادزاده شکیبا الهه هدایتی پور منبع: آموزه های حقوق مالکیت فکری کشورهای اسلامی دوره 1 پاییز 1404 شماره 3 چکیده با گسترش روزافزون فناوری های هوش مصنوعی و توانایی آن در تولید آثار ادبی، هنری و علمی، مرزهای سنتی خلاقیت و آفرینش بشری با چالشی عمیق مواجه شده است. در گذشته، مفهوم «مؤلف» همواره در پیوند با ویژگی های انسانی همچون اراده، آگاهی و خلاقیت تعریف می شد و اثر، بازتاب شخصیت پدیدآورنده تلقی می گردید. با این حال، ظهور سامانه های هوشمندی که قادرند بدون دخالت مستقیم انسان آثاری نو و بدیع خلق کنند، موجب شده است تا ساختار مفهومی و حقوقی مؤلف در نظام های مالکیت فکری با پرسش های بنیادین روبه رو شود. ضرورت بررسی این مسئله از آنجا ناشی می شود که قواعد کنونی حقوق مالکیت فکری، در زمانی وضع شده اند که فرض بر انسان محور بودن خلاقیت بوده است. هدف از این پژوهش، تبیین حدود و ماهیت کلمه مولف در پرتو تحولات هوش مصنوعی و ارائه راهکاری برای سازگاری نظام های حقوقی با این پدیده نوظهور است. پرسش اصلی این است که آیا آثاری که بدون اراده انسانی و به صورت خودکار توسط هوش مصنوعی تولید می شوند، می توانند واجد حمایت حقوقی باشند و در صورت مثبت بودن پاسخ، مالک آن آثار چه کسی خواهد بود؟ این پژوهش با روش تحلیلی تطبیقی، ضمن واکاوی مبانی نظری مؤلف و بررسی نظام های حقوقی مختلف از جمله ایران، به این نتیجه می رسد که نظام های حقوقی ناگزیر از بازنگری در مفهوم مؤلف و ایجاد چارچوب های جدید برای حمایت از خلاقیت در عصر هوش مصنوعی هستند. Examining the concept of authorship in the intellectual property system in light of artificial intelligence products Withtheincreasingdevelopmentofartificialintelligencetechnologiesanditsabilitytoproduceliterary,artistic,and scientificworks,thetraditionalboundariesofhumancreativityand creationhavebeenfacedwithaprofound challenge.Inthepast,theconceptofauthorwasalwaysdefinedinconnectionwithhumancharacteristicssuchas will,consciousness,andcreativity,andtheworkwasconsideredareflectionofthecreator'spersonality.Howeverthe emergenceofintelligentsystemsthatarecapableofcreatingnewandoriginalworkswithoutdirecthumaninterventionhascausedtheconceptualandlegalstructureoftheauthorinintellectualpropertysystemstoface fundamentalquestions.