بررسی مقارنه ای سنجش شرط تشدید ضمان درک در فقه امامیه، حقوق ایران و عراق
نویسندگان: مهدی میری سید محسن موسوی فر سید مجتبی جلالی احمد صابری مجد
منبع: آموزه های حقوق خصوصی کشورهای اسلامی دوره 2 بهار 1404 شماره 1 (پیاپی 5)
چکیده
از جمله چالش هایی که در ذیل مبحث ضمان درک وجود دارد این پرسش است که آیا اشتراط تشدید ضمان درک متبایعین در فرض مستحق للغیردرآمدن مبیع یا ثمن موافق ضوابط فقهی و حقوقی صحیح است؟ ضرورت مطالعه این مسئله علاوه بر فقدان پیشینه جامع و تطبیقی که همراه با پیشنهاداتی کاربردی باشد، طولانی بودن فرایند دادرسی در جهت اثبات استحقاق غیر، افزایش قیمت املاک و مستغلات، عدم شناخت متبایعین از یکدیگر و سایر محذوریت هایی است که توافق طرفین در تشدید مسئولیت ها را توجیه می نماید. سنجش این شرط در فقه امامیه منافی با ضوابط و مبانی فقهی ارزیابی نگردید و اشکالات وارده بر صحت آن مردود است. در مقررات قانون مدنی ایران، منطبق بر ماده 10 و 230 معتبر بوده و نفوذ دارد و اشکالات وارده بر اعتبار آن مردود است. قانونگذار عراق در ماده 556 قانون مدنی بر این مسئله مهر تأیید می زند. پژوهش حاضر که مبتنی بر روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای سامان یافته بر این باور است که: نگرش صحت با موازین فقهی و حقوقی تناسب بیشتری دارد. این نگاه با تکیه بر دلایلی مانند اصل صحت، قواعد عام اولیه و ثانویه، عدم ردع شارع، ایجاد تضمین و اطمینان برای طلبکاران و سازگاری با هدف علم حقوق قابلیت توجیه و تقویت دارد.
A Comparative Examination of the Assessment of a Clause Intensifying Darak Liability in Imami Jurisprudence, Iranian Law, and Iraqi Law
One of the key challenges under the topic of Darak (eviction liability) concerns the question of whether a contractual clause stipulating the intensification of Darak liability between the contracting parties—when the subject matter or the price of sale turns out to belong to a third party—is valid according to jurisprudential and legal standards. The necessity of examining this issue arises not only from the lack of a comprehensive and comparative study offering practical recommendations but also from contextual factors such as the lengthy litigation process required to establish third-party ownership, the rise in property prices, the limited familiarity of the parties with each other, and other constraints that justify mutual agreements to increase liability. In Imami jurisprudence, such a condition is not deemed inconsistent with jurisprudential principles, and the objections raised against its validity are unfounded. Under Iranian civil law, the condition is recognized as valid and enforceable pursuant to Articles 10 and 230 of the Civil Code, and similar objections to its enforceability are dismissed. The Iraqi legislator likewise affirms this principle in Article 556 of the Iraqi Civil Code. This study, conducted through a descriptive–analytical method and based on library research, concludes that the validity-oriented perspective aligns more coherently with jurisprudential and legal foundations. This position is supported by considerations such as the presumption of validity ( aṣl al-ṣiḥḥa ), the general primary and secondary rules, the absence of any legal prohibition by the Sharīʿa, the promotion of creditor security and assurance, and its compatibility with the broader objectives of the law.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 6
نظریات مشورتی 1
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/7656 مورخ 1386/11/16 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 556 ق.م
نشستهای قضایی 1
-
نشست قضایی
هماستناد
مستمر یا آنی بودن جرم پیش فروش ساختمان بدون تنظیم سند رسمی
ماده 556 ق.م
مواد مرتبط 1
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 556 — قانون مدنی
ماده 556 قانون مدنی بر این مسئله مهر تایید می زند
دکترین 3
-
مقاله
هماستناد
نیازی به تعیین مدت نیست و ب
مواد 556 و 558 قانون مدنی عقد مضاربه یکی از عقود مشارکتی است که ترکیبی از سه عقد
-
مقاله
هماستناد
در این قرارداد سرمایه گذار یا مالک به دیگری پول میدهد و
مواد 556 و 558 قانون مدنی عقد مضاربه یکی از عقود مشارکتی است که ترکیبی از سه عقد
-
مقاله
هماستناد
در این قرارداد سرمایه گذار یا مالک به دیگری پول میدهد و
مواد 556 و 558 قانون مدنی عقد مضاربه یکی از عقود مشارکتی است که ترکیبی از سه عقد
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
