بررسی وضعیت حقوقی شرط داوری غیرمنصفانه با تاکید بر قراردادهای مصرف
نویسندگان: حدادی, شهرزاد
نشریه: مجله حقوقی دادگستری، 2026/06/30
چکیده:
نابرابری وضعیت چانهزنی طرفین رابطه حقوقی که میتواند ناشی از موقعیت مسلط و برتر اقتصادی یکی از طرفین در مقابل طرف دیگر باشد، تعادل قرارداد را برهممیزند. درنتیجه، توافقاتی در قراردادها ازجمله با مصرفکنندگان درج میگردند که هرچند ظاهرا در قالب شرط ضمنالعقد آمدهاند؛ اما بخاطر شیوه استاندارد و غیرقابل مذاکرهای که دارند، توجه سیاستگذاران و رویه قضایی را به خود جلب نمودند. این شروط که بصورت قابل ملاحظهای بهضرر طرف ضعیفتر قرارداد هستند، تحت عنوان شروط غیرمنصفانه مورد توجه نظامهای حقوقی مختلف قرار گرفتهاند و قانونگذار ایرانی در برخی قوانین خاص، به مقابله با آنها پرداختهاست. ازجمله شروط غیرمنصفانه، میتوان به شرط داوری غیرمنصفانه اشاره نمود که سازوکار حلوفصل اختلافات قراردادی را به فرآیندی نامتعادل تبدیل میکند و ماهیتا با سوءاستفاده از عدم قدرت چانهزنی و اضطرار طرف ضعیفتر قرارداد، در آن گنجانده شدهاست. این مقاله با استفاده از روش تحلیلی-توصیفی بهاین نتیجه میرسد که باتوجه به ضمانتاجرای کلی شروط غیرمنصفانه یا ناعادلانه در نظام حقوقی ایران، میتوان شرط داوری غیرمنصفانه را در مواردیکه قانونی خاص وجود دارد، مشمول احکام قانونی مزبور مانند عدم تاثیر یا بطلان دانست. اما در فرض فقدان نص خاص، حکم شرط داوری غیرمنصفانه، مشمول قواعد عمومی قراردادها ازجمله مواد 206 و 975 قانون مدنی و نیز کلیات احکام حقوق داوری است که در هر مورد دادگاه نسبت به بررسی موضوع اقدام خواهد نمود.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
