بند اول - تعریف و مفهوم دعوا

جوهر و هسته ی مرکزی دادرسی مدنی را دعوا و موضوع آن تشکیل می دهد و مادام که اختلاف و دعوایی میان دست کم دو شخص در نگیرد، آیینی با موضوع دادرسی مدنی موضوعیت نخواهد یافت خواسته و موضوع دعوا در نظام دادرسی مدنی به قدری اهمیت دارد که به تعبیری میتوان بر این باور قرار گرفت که تقریباً تمامی نهادها و مفاهیم این نظام حول محور آن دور زده و اعتبار وجودی خویش را از آن گرفته و وام دار آنند. برای مثال تعیین صلاحیت دادگاه ها و مراجع قانونی میزان هزینه دادرسی ملاک و مقیاس تشخیص نفع خواهان توجه دعوا به خوانده و حتی ادله اثبات دعوا و مسیر دادرسی و اقدامات دادگاه ادعاها و دفاعیات طرفین و در نهایت صدور رأی و امکان شکایت از آراء نیز بر پایه همین دعوا و سبب آن صورت گرفته و ارزیابی می گردد به تعبیری دیگر مادام که خواسته و دعوایی مطرح و اقامه نگردد، بحث از جهات فوق بی فایده است. موضوع دعوا هسته و عنصری است که سایر ارکان دادخواست و نظام دادرسی مدنی بر شعاع آن چرخیده و در پرتو آن تجلی می یابد. اقامه این دعوا و خواسته، بی تمهید مقدمه نیست و افزون بر آن بدون اثر نیز نخواهد بود. هزینه هایی که خواهان برای تدارک این دعوا صرف می کند و همچنین خساراتی را که به واسطه تأخیر در وصول حقوق موضوع دعوا متحمل می گردد خود خواسته و دعوای دیگری را موجب می گردد که متفرعات دعوا نام دارد. هرگاه بحث و سخن از دعوا می شود، بی تردید منظور از آن دعوای اصلی است و متفرعات دعوا که نوعی دیگر از دعوا محسوب میشود، در این عنوان اصلی نمی گنجد. اهمیت دعوا و موضوع آن را هنگامی می توان بیشتر دریافت که بدانیم موضوع دعوا ۱ فریدون نهرینی، مقاله متفرعات دعوا و ویژگی های آن ارج نامه دکتر الماسی، ص ۵۶۴ حتی نهادهایی چون دستور موقت و تأمین خواسته را متاثر می سازد. به تعبیری دیگر که موضوع دستور موقت و طرف یا طرفهای آن را نیز در همین رابطه تعیین کنیم و تشخیص دهیم.