بند دوم - مراجع قضایی عمومی عالی — دسته دوم از این مراجع برای رسیدگی

همانطوری که در مرحله نخستین و ابتدایی مراجعی به عنوان مراجع قضایی عمومی، رسیدگی به دعاوی و شکایات را به نحو عام بر عهده دارند، به همان ترتیب در مراحل عالی نیز مراجعی پیش بینی و تأسیس شده که بازنگری آراء به طور عام در صلاحیت آن اول از منظری اختصاصی هستند؛ به این ترتیب که در عین حال که مرجع نخستین و ابتدایی به شمار می آیند، در همان حال و نسبت به آراء تنها یک مرجع تالی و پائین تر از درجه خود، مرجع عالی و تجدیدنظر نیز محسوب می شوند. مانند صلاحیت دادگاه شهرستان نسبت به دادگاه بخش موضوع آیین دادرسی مدنی سال ۱۳۱۸) و یا صلاحیت ۱. ماده ۵۶۸ ق..د. ک.ج سال ۱۳۹۲ : مواردی که مقررات ویژه ای برای دادرسی جرائم اطفال و نوجوانان و دادگاههای حقوقی یک و دو سال ۱۳۶۴). چون آراء صادره از دادگاه بخش در امور و محسوب میشد. این وضعیت در مورد دادگاههای حقوقی یک نیز به چشم می خورد؛ چون آراء صادره از دادگاه حقوقی دو در دعاویی که به شرح ماده ۷ قانون تشکیل دادگاههای حقوقی یک و دو مصوب سال ۱۳۶۴ در صلاحیت نسبی آن دادگاه قرار داشته قابل تجدید نظر در دادگاه حقوقی یک بود؛ دادگاه حقوقی یک نیز برابر ماده ۵ أن قانون نه تنها نسبت به رسیدگی به سایر دعاوی به عنوان مرجع بدوی و نخستین صلاحیت نسبی داشت بلکه در همان حال مرجع تجدید نظر از آراء قابل تجدیدنظر دادگاههای حقوقی دو نیز محسوب می گردید. دسته دوم از این مراجع برای رسیدگی تجدید نظر و بازنگری آراء صادره از دادگاههای تالی و نخستین تأسیس شده اند و اصولاً رسیدگی نخستین نمی نمایند مگر آنکه قانون بطور استثنایی چنین اختیاری را به این مراجع تفویض نموده باشد ماده ۲۰ ق.ت.د.ع و ا سال ۱۳۷۳ و مواد ۷ و ۳۳۴ ق.آ.د.م سال ۱۳۷۹)؛ این مرجع دادگاه تجدیدنظر استان نام دارد. دادگاه تجدید نظر استان از آن جهت مرجع قضایی عمومی عالی به حساب می آید که رسیدگی تجدیدنظر از آراء مراجع عمومی نخستین مانند دادگاه عمومی حقوقی دادگاه عمومی جزایی دادگاه عمومی ویژه اطفال، دادگاه انقلاب و دادگاه عمومی ویژه خانواده را بر عهده دارد. البته بزودی خواهیم دید که این مرجع یعنی دادگاه تجدیدنظر استان مرجع رسیدگی تجدیدنظر از آراء برخی دیگر از دادگاههای اختصاصی نیز به شمار می رود؛ مانند دادگاه خانواده موضوع قانون حمایت خانواده