بند سوم درخواست نماینده قانونی محکوم له — نماینده قانونی به مفهوم اعم نه تنها

۵۳۰. به موجب ماده ۲ ق.ا.ا.م. احکام دادگاه های دادگستری وقتی به موقع اجرا گذارده می شود که... محکوم له یا نمایند... قانونی او کتباً این تقاضا را از دادگاه بنماید. بنابراین نماینده محکوم له نیز می تواند درخواست اجرای حکم کنند. حتی اگر اصطلاح قانونی که در ماده ۲ یاد شده پس از نماینده و قائم مقام آمده قیدی برای قائم مقام دانسته شود باز هم علی القاعده تنها نماینده قانونی است که می تواند به نمایندگی از اصیل در دادگستری اقدام نماید. نماینده قانونی به مفهوم اعم نه تنها نماینده قانونی به مفهوم اخص مانند ولی، وزیر وزارتخانه رئیس سازمان دولتی بلکه نماینده قضایی مانند قیم، امین و حتی نماینده قراردادی مانند مدیر شرکت مدیر تصفیه شرکتی که به سببی غیر از ورشکستگی منحل شده باشد نک ش. ۴۹۲ و ۴۹۳) و حتی وکیل را نیز در بر می گیرد. بنابراین اگر محکوم له صغیری باشد که ولی خاص پدر یا جدیدی دارد و یا مجنونی باشد که جنون او متصل به زمان صغر است و ولی خاص دارد ولی محکوم له باید درخواست اجرا نماید (البته با لحاظ احکامی که در دعاوی غیر مالی ذاتی مانند دعوای زوجیت صادر می شوند؛ نک ش. ۵۱۵) اما اگر صغیر، ولی خاص نداشته باشد، قیم نماینده قضایی) وی باید درخواست اجرای حکم کند. ۵۳۱ بررسی امکان دخالت نماینده قضایی وزارتخانه ها ... در مرحله اجرا - چنانچه محکوم له وزارتخانه مؤسسه دولتی شرکت دولتی نهاد انقلابی یا مؤسسه عمومی غیر دولتی، شهرداری و... نک ج ۱، پیشرفته ش. ۵۷۲ و ۵۷۳) باشد، بسته به مورد وزیر رئیس مؤسسه یا نهاد مدیر شرکت شهردار و ... باید درخواست اجرای حکم نماید. این دسته از اشخاص حقوقی به موجب ماده ۳۲ ق ج. و یا مقررات خاص می توانند ... علاوه بر استفاده از و کلامی دادگستری.... برای طرح هرگونه دعوا یا دفاع و تعقیب دعاوی مربوط از اداره حقوقی خود یا کارمندان رسمی خورد... با داشتن شرایط لازم به عنوان نماینده حقوقی استفاده نمایند. پرسش این است که آیا اشخاص حقوقی یاد شده میتوانند با دادن نمایندگی به اداره حقوقی یا نماینده حقوقی خود درخواست اجرای حکم و تعقیب عملیات اجرایی و... را نیز بنمایند یا ناچارند این اقدامات را با مداخله مستقیم رئیس و یا با استفاده از وکلای دادگستری انجام دهند؟ در پاسخ باید پذیرفت که مقررات ماده ۳۲ یاد شده استثنایی بر این اصل است که هیچ شخصی جز وکیل دادگستری نمی تواند این اشخاص را در دادگستری نمایندگی نماید و بنابراین برای نمونه چنانچه اصیل وزارتخانه باشد نماینده او (یعنی وزیر باید در دادگستری اقدام کند و یا مانند هر شخص حقیقی یا حقوقی دیگری وکیل دادگستری انتخاب کند؛ اما ماده ۳۲ ق ج. به وزارتخانه ها و ... این امتیاز را داده که در موضوعاتی که در همان ماده شمارش شده اند از اداره حقوقی و یا نماینده حقوقی خود نیز استفاده نمایند. تا پیش از وضع این گونه مقررات وزارتخانه ها ... نیز مکلف بودند برای طرح هرگونه دعوا یا دفاع ... یا توسط بالاترین مقام برای نمونه وزیر در دادگستری اقدام نمایند و یا از وکلای دادگستری بهره گیرند. به هر روی از سوی دیگر، به دلالت ماده ۳۵ ق.ج و به صراحت ماده ۳۱ همان قانون مرحله اجرا مرحله ای است که کاملاً از مرحله دادرسی مستقل است و حتی اقدام وکیل دادگستری د. ا. م. مستلزم تصریح وکالت د. ا. م. در وکالت نامه او است. بنابراین مقررات ماده ۳۲ ق.ج حکم استثنا است که مانند هر حکم استثنای دیگری باید در موضع نص تفسیر شود و در صورت شک باید به حکم اصل یا قاعده روی آورد. در نتیجه باید پذیرفت که اشخاص حقوقی مذکور در ماده ۳۲ ق ج. نمی توانند برای درخواست صدور برگ اجرایی و تعقیب عملیات اجرایی نمایندگی دهند جز در اموری که در مرحله اجرا سایر اشخاص نیز میتوانند نماینده معرفی نمایند نک ش. ۵۲۸ و ۵۲۹)؛ اگرچه معمولاً دادگاه ها نمایندگی نماینده اشخاص یاد شده را در مرحله اجرا نیز می پذیرند. ۵۳۲ روشن است که محکوم له هر شخصی باشد، چه حقیقی یا حقوقی عمومی یا خصوصی)، می تواند وکالت اقدام در مرحله اجرا را تا هر مقطع آن که بخواهد (حتی گرفتن محکوم به به وکیل دادگستری واگذار نماید؛ نماینده محکوم له (مانند ولی، قیم، وصی وزیر، رئیس سازمان یا نهاد انقلابی شهردار مدیر شرکت یا... نیز می تواند اقدام در مرحله اجرا را به وکیل دادگستری نمایندگی دهد. ۵۳۴ در هر جا که شخص مجازی جز اصیل درخواست اجرا نموده یا بخواهد به نمایندگی از اصیل در هر مقطعی از اجرا وارد شود باید سمت او محرز باشد و بنابراین باید دلیل نمایندگی خود را در صورت لزوم به گونه ای که زنجیروار به اصیل متصل شود به دادگاه تسلیم نماید؛ برای نمونه اگر شخصی که درخواست اجرا می نماید خود را وکیلی معرفی می نماید که توسط قیم محکوم له که صغیر است تعیین شده، باید وکالت نامه تنظیمی با قیم و همچنین قیم نامه قیم از صغیر را نیز به دادگاه تسلیم کند. مفهوم اسمت»، نمایندگی و نیز انواع نمایندگی بررسی شده است نک ج. (۱ پیشرفته ش ۱- ۵۱۴ به بعد).