بند نخست ابلاغ حکم به محکوم علیه — اجرای احکام مدنی (دو جلد) (شمس)

۴۶۷. چون اکنون در حقوق ایران برای اقامه دعوای حقوقی و پاسخ آن و سایر اقداماتی که در مراجع قضاوتی در امور غیر کیفری باید انجام شود داشتن وکیل الزامی نیست چنانچه مورد از موارد ابلاغ حکم به نماینده قانونی و ی. ق. م. م. ع. نیز نباشد حکم به م. ع. باید ابلاغ شود. در این صورت نیز م. ع. ممکن است شخص حقیقی و یا حقوقی باشد. م. ع. شخص حقیقی و ابلاغ حکم چنانچه م. ع. شخص حقیقی باشد برای اینکه حکم بتواند اجرا شود علی القاعده باید به خود م. ع. ابلاغ شود. م. ع. از دید مقررات اجرایی طرفی است که پیامدهای منفی حکم به او تحمیل می شود؛ یعنی همان طرفی که باید عملی را به مفهوم اعم انجام دهد پول یا مالی بدهد، از محلی بیرون رود، فعلی انجام دهد و یا فعلی را ترک نماید یا.... م. ع. از این دید معمولاً خوانده دعوا است که در دعوا با حکم لازم الاجرا، جزئاً یا کلاً محکوم شده است؛ اما خواهان نیز حتی اگر دعوای متقابل علیه وی اقامه نشده باشد ممکن است ملزم به اجرای حکم باشد و آن وقتی است که در دعوایی که خود اقامه نموده محکوم به بی حقی شده و به درخواست خوانده محکوم به پرداخت خسارات دادرسی (حق الوکالة وکیل دستمزد کارشناس شده که به خوانده وارد گردیده است. ۴۶۹. البته م. ع. جز در مواردی که قرینه ای خلاف آن نباشد طرفی است که در دعوا محکوم شده است، چه خواهان باشد که محکوم به بی حقی شده جزئاً یا کلا) و چه خوانده باشد که به خواسته دعوا محکوم شده است (جزئاً یا کلا). چنانچه حکم جزئاً علیه خواهان صادر شده باشد، در این جزء، خواهان م. ع. و در جزء دیگر محکوم له است و خوانده نیز وارونه آن و هر دو در جزئی که محکوم شده اند تمامی آثاری که به م. ع. بار می شود بر آنها بار میشود و البته در جزئی که پیروز می شوند نیز علی القاعده، به همین گونه است. ۴۷۰. در دادنامه ای (۱) که دادگاه صادر می نماید همواره به عنوان طرفین دعوا، نام اشخاصی درج میشود که خواهان» و «خوانده بوده اند و افزون بر آن، ب. ت. ب. مفاد دادنامه است که طرف یا طرف هایی که م. ع. ب. مفهوم اعم واقع شده اند) مشخص میشود (ند و علی القاعده دادنامه به خود طرفین باید ابلاغ شود. ۴۷۱ ابلاغ الکترونیکی - ابلاغ دادنامه به خوده م. ع. نیز می تواند واقعی باشد یعنی دادنامه به او تسلیم شده رسید گرفته شده و مأمور ابلاغ این امور را گزارش نماید یا چنانچه ابلاغ الکترونیکی انجام گردد، به موجب قانون واقعی شمرده شود ابلاغ دادنامه می تواند قانونی باشد مانند آنکه در مراجعة مأمور ابلاغ م. ع. از گرفتن دادنامه خودداری نماید و مأمور ابلاغ این امر را گزارش نماید و یا حضور نداشته و دادنامه به یکی از کسان یا خادمان او در محل داده شده و یا... و حتی از راه انتشار آگهی در روزنامه به وی ابلاغ شده باشد نک. ج ، پیشرفته ش. ۱۴۷ به بعد). به موجب ماده ۸ آیین نامه ارائه خدمات الکترونیک قضایی مصوب ۱۳۹۱/۳/۲۲ رئیس قوه قضاییه پس از ابلاغ الکترونیکی اوراق قضایی به خوانده یا مشتکی عنه در صورتی که وی از طریق ورود به پایگاه مربوط و پس از احراز هویت از طریق امضای دیجیتال در جریان ابلاغ قرار گیرد، ابلاغ به وی واقعی م. ب. و در غیر این صورت ابلاغ قانونی خواهد بود. البته ابلاغ الکترونیکی دادنامه یا هر برگ قضایی دیگری مستلزم این است که مخاطب در سامانه ثنا یعنی سامانه ثبت نام الکترونیکی حساب کاربری دریافت نموده باشد که در این صورت دادنامه یا هر برگ قضایی دیگری الکترونیکی برای وی ارسال میشود یا در واقع ابلاغ الکترونیکی انجام می شود «آیین نامه نحوه استفاده از سامانه های رایانه ای یا مخابراتی مصوب ۱۳۹۵/۵/۲۴ رئیس قوه قضاییه) (۳) با ابلاغ دادنامه به شخص م. ع. نیز چه واقعی باشد و چه قانونی این شرط مقرر در ماده ۲ ق. . ا. م. ابلاغ حکم متحقق تلقی می شود. ۴۷۲. چنانچه م. ع. غیر رشید و یا مجنون باشد دادنامه بسته به مورد به ولی خاص، قیم یا وصی او ابلاغ میشود نک ش. ۱۸۷ به بعد). ۴۷۳. م. ع. شخص حقوقی و ابلاغ حکم در مواردی که هر یک از اصحاب دعوا شخص حقوقی است برای نمونه شرکت خصوصی و یا دولتی بانک خصوصی و یا دولتی وزارتخانه یا سازمان دولتی نهاد انقلابی شهرداری مؤسسه غیرانتفاعی و.. نام و مشخصات همین شخص در دادخواست درج می شود، چه خواهان و یا خوانده باشد. البته نماینده قانونی شخص حقوقی بسته به مورد مدیر شرکت مدیر بانک رئیس سازمان رئیس نهاد انقلابی شهردار مدیر مؤسسه یا... و یا در محدوده مقررات نماینده حقوقی آنها نک ج ۱، پیشرفته ش (۵۷۲ به بعد بسته به مورد دادخواست را می دهد و یا در برابر دادخواست دفاع می کند. روشن است که هر یک از اصحاب دعوا شرکت سازمان نهاد یا... در این مورد نیز می تواند به اشخاصی که جواز وکالت دادگستری دارند وکالت دهد. در تمام موارد مزبور در دادنامه نیز نام و مشخصات شخص حقوقی به عنوان خواهان و خوانده دعوا که ب. ت. ب. مفاد دادنامه محکوم له یا م. ع. واقع شده نوشته می شود و نام نماینده قانونی آنها درج نمی شود مگر شخص حقوقی وکیل داشته باشد که در این صورت نام وکیل او نیز در دادنامه درج می شود و بنابراین دادنامه بسته به مورد، باید به شخص حقوقی برابر بسته به مورد مواد ۷۵ و ۷۶ ق.ج. و تبصره ۱ آن) و یا وکیل آن ابلاغ شود. البته ابلاغ به وکیل شخص حقوقی نیز در صورتی معتبر است که وکیل شخص حقوقی و وکالت وی شرایط لازم را داشته باشد نک ش. ۴۷۸ به بعد). ۴۷۴. چنانچه م. ع. شعبه ای از شرکت باشد حکم لازم الاجرا نیز باید به همان شعبه ابلاغ شود و چنانچه شعبه در فاصله میان اقامه دعوا و ابلاغ حکم منحل شده باشد ب. ت. ب. ملاک ماده ۲۳ ق.ج. حکم باید به مرکز اصلی شرکت ابلاغ شود. ۴۷۵ چنانچه شرکت به علتی غیر از ورشکستگی منحل شده و مدیر تصفیه داشته باشد دادنامه به مدیر تصفیه تبصره ۲ ماه ۷۶ ق.ج. نک ش. ۴۹۳ و ۴۹۴) وگرنه به آخرین مدیر پیش از انحلال در آخرین محلی که به اداره ثبت شرکت ها معرفی شده ابلاغ می شود تبصره ۳ ماده ۷۶ ق. ج).