به نظر می رسد هیچ یک از دو گروه در استفاده از

به نظر می رسد هیچ یک از دو گروه در استفاده از دلالت لفظ ضمان بر معنی مورد نظر خود موفق نبوده اند؛ نه از آن رو که بعضی حقوق دانان این استدلال را بازی با الفاظ می دانند و اعتباری برای آن قائل نیستند، بلکه به این دلیل که ادعای اهل جماعت مبنی بر اشتقاق ضمان از ضمن به علت وجود حرف نون در کلیه مشتقات آن و مشدد نبودن حرف میم - مردود است. از همین رو عده ای از فقیهان اهل سنت علی رغم دیگران، اشتقاق ضمان را از ضمن پذیرفته اند؛ هر چند در عقیده خ. ن. ب. ناقل نبودن ضمان پافشاری می کنند. بنابراین در میان فقهای اهل سنت نیز از نظر ریشه اشتقاق ضمان اتفاق عقیده وجود ندارد. به علاوه ایشان اشتقاق ضمان را از ضمن مانع از افاده ضم ذمه نمی دانند. از سوی دیگر ضمن بودن ذمه ای با ذمه دیگر آن طور که فقهای امامیه ادعا می کنند، نمی تواند به معنی نقل ذمه باشد؛ چون اگر ضمن به معنای کل» باشد و کل نیز در معنای ضم» استفاده شود، ضمن مفید ضم ذمه است، نه نقل آن. همچنین ضمن بودن به معنی طی و خلال، با انضمام ذمه ها بیشتر مناسبت دارد تا با انتقال آنها؛ چنان که از همین کلمه ضمن لغت تضامن ساخته شده است که در افاده انضمام آن تردیدی نیست.