بکارگیری و ترویج ارزشهای ایرانی-اسلامی در طراحی و ساخت بنا

بکارگیری و ترویج ارزشهای ایرانی-اسلامی در طراحی و ساخت بنا مقررات ملی ساختمان و منجمله مبحث چهارم آن، ناظر بر تمام ساختمان ها و سازه های مشمول قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان در کشور است و رعایت آن در طراحی، محاسبه، نظارت و اجرای بناها برای تمام اشخاص حقیقی و حقوقی و مراجع ذکر شده در ماده ٣۴ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان در سراسر کشور الزامی است. با احترام به ادیان و مکاتب دیگر به منظور دستیابی به هویتی منسجم در ساختمانها و محیط زندگی بر پایه ارزشهای ایرانی-اسلامی، بناها باید با تمهیدات لازم در راستای پاسداری از این ارزشها طراحی و ساخته شوند و زمینه ای برای تناقض با آنها در ساختمانها و محیط فراهم نشود. در این راستا ضروریست که اصول ریشه دار معماری ایرانی از جمله موارد زیر در طراحی و ساخت بناها مورد توجه جدی قرار گیرند: -«خودبسندگی و بوم آورد بودن» مصالح و فن آوری، - «پرهیز از بیهودگی» به معنای دوری از افزوده های غیرضروری، -«مردم واری» که رعایت مقیاسهای انسانی به شکل مطلوب و بر اساس رفع نیازهای او است، - «درونگرایی» که به مفهوم حفظ حریم های خصوصی و عمومی است و بیش از اصول دیگر تأثیرات فرهنگ دینی را نمایان می کند، -«نیارش» که در طراحی ساختار اصلی بناها، به معنای رعایت چارچوب معین ترسیمی و هندسی سازه و عناصر اصلی نگهدارنده بنا است، - «پیمون» به مفهوم پیروی از نظام ابعادی معین که به نحوی تولید انبوه و حرفه ای را ممکن می سازد، این اصول به منظور تعیین و حفظ تناسب بین اجزای بنا در گذشته رعایت می شد و لازم است در دوران معاصر نیز علاوه بر دستیابی به سایر اهداف و انتظارات تعیین شده در این قسمت، بازتاب عینی آنها جهت نیل به انتظارات زیر مدنظر قرار گیرند: الف- تامین امنیت معنوی انسانها با رعایت حریم های لازم کار و زندگی و جلوگیری از تداخل قلمروهای خصوصی و عمومی در طرح و اجرای ساختمان¬ها. ب- هماهنگی با ارزشهای دینی و معنوی جامعه و سایر ارزشهای نهفته در محیط طبیعی و مصنوعی در تعیین شیوه استقرار و جهت گیری فضاها و ساختمانها و همچنین در طراحی حجم، ارتفاع و نمای بناها. پ- در نظر گرفتن شأن و منزلت انسانها در طراحی و ساخت ساختمانها، به صورتی که علاوه بـر کفایت امکانات ساختمانی برای تامین ایمنی، بهداشت و سلامت لازم، هیچ فردی برای فعالیت و زندگی مستقل در فضاهای تعیین شده به کمک جسمی دیگران نیاز نداشته باشد. ت- رعایت عدالت در امکان بهره برداری تمام اقشار و افراد با تواناییهای جسمی متفاوت به ویژه جانبازان، افراد معلول، سالمندان و کودکان از فضاها و بناهای عمومی. ث- پرهیز از اسراف و رعایت اعتدال در تعیین اندازه ها سطح و حجم فضاها و سهم آنها از کل ساختمان با توجه به انتظارات اقشار استفاده کننده به نحوی که از یک سو با حداقل نیازهای آنان متناسب بوده و موجب احساس کاستی و تنگنا در ساختمان و فضاها نشود و از سوی دیگر از اسراف و اتلاف منابع و سرمایه ها جلوگیری شود. ج- بهره گیری از تجارب معماری بومی در طراحی و ساخت بناهای معاصر با تامین انتظاراتی مانند همسازی با اقلیم و شرایط محیطی هماهنگی با فرهنگ و سنتهای زندگی جامعه، هم خوانی حجم و اندازه های ساختمان با نوع و مقیاس کارکرد آن و کاربرد مواد و مصالح بومی. چ- به کارگیری و اعتلای مفاهیم، مظاهر و نمادهای بصری معماری ایرانی در طراحی ساختمانها، به ویژه در کاربرد هندسه، رنگ، نور، عناصر، شکلها و حجم¬های ساختمانی. ح- بهره گیری و نمایش تواناییها و قابلیتهای فنی جامعه در طراحی ساختمانها. خ-تامین امکان استفاده متنوع یا چند منظوره از فضاها، با پیش بینی تمهیدات لازم برای انعطاف پذیری فعالیت در آن¬ها. د- تأمین و ایجاد آبادانی و نشاط لازم و در شان جامعه، از طریق تامین جلوه بصری مناسب بــرای ساختمانها بسته به نوع استفاده و موقعیت آن¬ها. پی نوشت دامنه شمول مقررات ملی ساختمان و اشخاص موضوع آن را و ضوابط دیگری که باید مد نظر باشند، اینجا ببینید. Add a comment بختیار سید نظامی سیاستهای کلی نظام در بخش مسکن و شهرسازی - ابلاغیه مقام معظم رهبری ١- مدیریت زمین برای تامین مسکن و توسعه شهر و روستا در چارچوب استعداد اراضی و سیاست ها و ضوابط شهرسازی و طرح‌های توسعه و عمران کشور و ایجاد و توسعه شهرهای جدید. ٢- احیای بافت های فرسوده شهری و روستایی از طریق روش های کارآمد. ٣- برنامه ریزی دولت در جهت تامین مسکن گروه های کم درآمد و نیازمند و حمایت از ایجاد و تقویت موسسات خیریه و ابتکارهای مردمی برای تامین مسکن اقشار محروم. ۴- برنامه ریزی جامع برای بهبود وضعیت مسکن روستایی با اولویت مناطق آسیب پذیر از سوانح طبیعی و متناسب با ویژگی های بومی. ۵- ایجاد و اصلاح نظام مالیات ها و ایجاد بانک اطلاعاتی زمین و مسکن. ۶- حمایت از تولید حرفه ای، انبوه و صنعتی مسکن. ٧- اجباری کردن استانداردهای ساخت و ساز مقررات ملی ساختمان و طرح های صرفه جوئی انرژی. ٨- رعایت ارزش های فرهنگی و حفظ حرمت و منزلت خانواده در معماری مسکن. ٩- تقویت پژوهش و ارتقاء سطح دانش علمی در حوزه مسکن. ١٠- مکان‏ یابی توسعه شهرها در چارچوب طرح آمایش سرزمینی و بر اساس استعدادهای اقتصادی و با رعایت معیارهای زیست محیطی و مراقبت از منابع آب و خاک کشاورزی، و ایمنی در مقابل سوانح طبیعی و امکان استفاده از زیرساخت‏ ها و شبکه شهری. ١١- تعیین ابعاد کالبدی شهرها در گسترش افقی و عمودی با تاکید بر هویت ایرانی اسلامی و با رعایت ملاحظات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، امنیتی، حقوق همسایگی و امکانات زیربنایی و الزامات زیست محیطی و اقلیمی. ١٢- هماهنگ سازی مقررات و ایجاد هماهنگی در نظام مدیریت تهیه، تصویب و اجرای طرح های توسعه و عمران شهری و روستایی. ١٣- تامین منابع پایدار برای توسعه و عمران و مدیریت شهری و روستایی با تاکید بر نظام درآمد هزینه ه‏ای و در چارچوب طرح های مصوب. ١۴-حفظ هویت تاریخی در توسعه موزون شهر و روستا با احیاء بافت های تاریخی و بهسازی یا نوسازی دیگر بافت های قدیمی. ١۵- جلوگیری از گسترش حاشیه نشینی در شهرها و ساماندهی بافتهای حاشیه ای و نامناسب موجود. ١۶- تقویت و کارآمد کردن نظام مهندسی. ١٧- ایمن سازی و مقاوم سازی محیط شهری و روستایی. ١٨- رعایت هویت تاریخی و معنوی شهرها در توسعه و بهسازی محیط شهری بویژه شهرهایی از قبیل قم و مشهد. ١٩-سطح‏ بندی شهرهای کشور و جلوگیری از افزایش و گسترش بی رویه کلان شهرها. ٢٠-رعایت نیاز و آسایش جانبازان و معلولان در طراحی فضای شهری و اماکن عمومی. Add a comment بختیار سید نظامی 4 مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران درخصوص ضوابط و مقررات ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری ( پاکسازی و بهسازی نماها و جداره ها، مناسب سازی معابر پیاده راهی و پیاده روها ، ساماندهی به منظر شهری) مصوب مورخه ١٣٧٨/٩/٢۵ پی نوشت ضوابط جلوگیری از سایه اندازی و اشراف بر ملک دیگری ٣-١-١٨-از اين پس احداث ابنيه اي كه به دليل ارتفاع زياد و يا درشت دانگي و ... حقوق همسايگان را در استفاده از نور، مناظر و مواهب طبيعي سلب نمايد ممنوع ميباشد. "كميته" سنجه هاي مورد نياز در اين خصوص (نظير حداقل فواصل و ارتفاع بناها در همسايگي واحدها تعيين خواهد نمود.) توجه داشته باشید سایه اندازی و اشراف بر ملک دیگری از علل صدور رای تخریب در کمیسیون موضوع ماده ١٠٠ قانون شهرداری و همچنین از علل نقض آرای کمیسیون ماده ١٠٠ و حکم به تخریب در دیوان عدالت اداری است. Add a comment بختیار سید نظامی 2 1 تعبیه پنجره برای بناهای مشرف به همسایگان نحوه طراحي و تعبيه پنجره براي بناهايي كه مشرف به حياط يا منازل همسايگان است: قانون مدنی در ماده ۱۳۳ بیان می دارد: کسی نمی تواند از دیوار خانه خود به خانه همسایه در باز کند اگر چه دیوار، ملک مختصی او باشد لیکن می تواند از دیوار مختصی خود روزنه یا شبکه باز کند و همسایه حق منع او را ندارد ولی همسایه هم می تواند جلوی روزنه و شبکه دیوار بکشد یا پرده بیاویزد که مانع رؤیت شود. شوراي شهرتهران در مورخه ۱۳۸۵/۰۷/۱۸ مصوبه لازم الاجرایی (فقط در شهرداري تهران) در این خصوص دارد: در بناهايي كه پنجره‌هاي مجاز آنها بر اساس ضوابط و مقررات جاري طراحي و تعبيه‌ شده و از طريق حياط‌ خلوت يا نورگيرها مشرف به حياط منازل همسايگان باشد (با رعايت كامل طول و عرض حياط خلوت) استفاده از پنجره بازشو تا ارتفاع يكصدو هفتاد (۱۷۰) سانتیمتر مجاز نبوده و مالكين ملزم به استفاده از شيشه‌هاي مشجر تا ارتفاع يكصد و هفتاد (۱۷۰) سانتي‌متر مي‌باشند و در موارد بالاتر از يكصدو هفتاد سانتي متر استفاده از پنجره بازشو و شيشه‌هاي معمولي مجاز مي‌باشد. پی نوشت قواعد عام حقوقی و ضرورت مقید بودن به معماری اسلامی عامل وضع چنین قواعدی است.(معمولا چنین پنجره‌ای نظارت و دیدی به منزل روبه‌رو ندارد، بنابراین دیگر بحث بر هم زدن آسایش همسایگان بی‌معنی است. البته این روشی است که به مرور برای حل این مشکل به وجود آمده است و هیچ مبنا و اساس قانونی ندارد. اما اتخاذ آن به صورت روش عملی، هنگام تصویب نقشه‌های ساختمانی، موجب شد در طرح‌های شهرسازی که اخیرا به تصویب می‌رسد، به عنوان ضابطه شهرسازی و از بابت ضرورت رعایت حقوق همسایه‌ها، لحاظ شود. هدف از وضع این مقررات آن است که احتمال دیده شدن خانه‌های مجاور از میان برود، بنابراین این روش نیز می‌توانست مقصود را برآورده کند، به همین دلیل در طرح‌های شهرسازی با اندکی تغییرات وارد شد. وجه مشترک این راه‌حل در همه جا این بود که از طریق روش‌هایی مانند نصب پنجره در ارتفاع بالاتر و استفاده از شیشه‌های کدر، جلو دیده شدن منازل مجاور و بر هم خوردن آسایش همسایه‌هایی مجاور گرفته شود.) روزنه يا سوراخ که در بناهاي قديمي بيشتر استفاده مي‌شده براي روشنايي خانه و رد و بدل شدن نور و هوا بوده و منظور از شبکه هم همان شبکه‌هاي کوچکي است که روي ديوار تعبيه مي‏شود و مي‌توان براي ورود نور و هوا به داخل خانه از آنها کمک گرفت و در اين حالت اصطلاحا مي‏گويند ديوار، مشبک است. پس نبايد روزنه و شبکه را با پنجره اشتباه گرفت. ضمن اينکه امکان سرکشي به حياط مجاور از طريق شبکه يا روزنه مانند پنجره ميسر نيست و در اينجا قانون به نفع خانه‌هاي مشرف به هم حکم کرده است. با اين حساب قانونگذار با جمع دو قاعده تسليط و لاضرر، تنها مجوز احداث روزنه و شبکه را به همسايه مجاور داده و حق احداث در يا پنجره را براي او منع کرده است. اگر همسايه‌اي حق و حقوق ديگران را رعايت نکرد و با توضيحات فوق خانه‌اش را طوري ساخت و پنجره‌هايش را به گونه‌اي قرار داد که به خانه همسايه مجاور اشراف داشت و موجبات آزار و اذيت او را فراهم آورد، همسايه مي‌تواند از صاحب ملک خاطي شکايت کند و اگر دادگاه پس از رسيدگي به موضوع با درخواست رفع اين پنجره مزاحم موافقت کرد، کليه هزينه‌هاي رفع، به عهده مالک ملک خاطي خواهد بود. #حیاط_خلوت Add a comment بختیار سید نظامی 1