بیع: بیع حق

در فقه سنتی، بیع غالباً به تملیک «عین» در برابر عوض تعریف شده و لذا بسیاری از فقها وقوع حق را به عنوان مبیع نپذیرفته‌اند. با این حال، در دنیای امروز حقوق مالی مانند حق اختراع ، سرقفلی یا حقوق مالکیت فکری بخش مهمی از دارایی‌ها را تشکیل می‌دهند و در عمل به صورت گسترده مورد مبادله قرار می‌گیرند. به بیان دیگر، هرچند قانون مدنی ایران در تعریف عقد بیع از قول مشهور تبعیت کرده و آن را تملیک عین می‌داند، اما عرف حقوقی و اقتصادی امروز نشان می‌دهد که مبادله حقوق مالی نیز می‌تواند تحت عنوان بیع پذیرفته شود. مخالفان استدلال می‌کنند که حق، مال محسوب نمی‌شود یا قابلیت تملیک متقابل را ندارد، اما در مقابل، موافقان با تعمیم مفهوم مال و توجه به کارکردهای اقتصادی آن، بیع حق را صحیح می‌شمارند. در نتیجه، گرچه پذیرش کامل این دیدگاه در نظام حقوقی ایران نیازمند بازنگری و اصلاح قانون مدنی است، ولی از منظر عملی و عرفی، بیع حق به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند سرقفلی و حقوق فکری، جایگاه خود را یافته است. منبع: «چالش های نظری بیع حق (تأملی بر امکان وقوع حق به عنوان مبیع یا ثمن در بیع)»، مطالعات حقوقی، 2015