بیع: لزوم عقد بیع

اصل در عقد بیع آن است که لازم باشد؛ به این معنا که پس از انعقاد قرارداد، هیچ‌یک از دو طرف حق برهم‌زدن آن را ندارند مگر در مواردی که به موجب شرط ضمن عقد، توافق مجدد یا خیارات خاصی که در فقه بیان شده است، این حق برایشان ایجاد گردد. فلسفه‌ی لزوم عقد نیز در ایجاد ثبات و اطمینان در روابط تجاری است؛ زیرا اگر بیع به آسانی قابل فسخ باشد، امنیت معاملات و نظم اقتصادی دچار اختلال می‌شود. با این حال، در فقه اسلامی پیش‌بینی شده است که تا زمانی که طرفین همچنان در مجلس عقد حضور دارند، عقد به صورت قطعی و لازم درنمی‌آید و هر یک می‌توانند معامله را فسخ کنند. این حق ویژه به عنوان « خیار مجلس » شناخته می‌شود. علاوه بر آن، در مورد بیع حیوان شرایط ویژه‌ای لحاظ شده است. از آنجا که حیوانات در معرض بیماری‌ها و عوارض گوناگون‌اند و خریدار در لحظه‌ی عقد معمولاً آگاهی کامل نسبت به وضعیت واقعی آن‌ها ندارد، برای جلوگیری از ضرر و زیان، تا سه روز پس از انعقاد عقد برای خریدار حق فسخ در نظر گرفته شده است که از آن به « خیار حیوان » یاد می‌شود. البته در اینکه این اختیار تنها به خریدار تعلق دارد یا در صورتی که ثمن معامله حیوان باشد، فروشنده نیز از این حق برخوردار می‌شود، میان فقها اختلاف‌نظر وجود دارد؛ با این حال، دیدگاه غالب آن است که این خیار مخصوص خریدار است.