بیمه: معنای بیمه

بیمه در زبان فرانسه Assurance، در انگلیسی Insurance و در زبان هندی و اردو "بیما" نامیده می‌شود. بنا به‌ اعتقاد برخی، واژه بیمه از کلمه هندی بیما گرفته شده و به‌ اعتقاد برخی دیگر، ریشه در زبان فارسی دارد و اصل آن همان "بیم" است؛ زیرا عامل اساسی انعقاد عقد بیمه، ترس و گریز از خطر است و به‌ سبب همین ترس و به‌ منظور حصول تامین، عقد بیمه وقوع می‌یابد. بیمه در ساده‌ترین تعریف، روشی است برای انتقال ریسک. در تعریف حقوقی بیمه عبارتست از قراردادی که به موجب آن یک طرف ( بیمه‌گر ) تعهد می‌کند در ازای پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر ( بیمه‌گذار ) در صورت وقوع یا بروز حادثه خسارت وارده بر او را جبران نموده یا وجه معینی را بپردازد. متعهد را بیمه‌گر، طرف تعهد را بیمه‌گذار و وجهی را که بیمه‌گذار به بیمه‌گر می‌پردازد، حق بیمه و آنچه را که بیمه می‌شود، موضوع بیمه می‌نامند. ۱. ۱ - شرح مفاهیم اساسی مفاهیم اساسی و ساختار بازار بیمه را می‌توان برحسب تکامل این صنعت در پاسخ به پیشامدهای جدید شرح داد. توسعه صنعت بیمه نتیجه تاثیرات مهم تجارت بین‌المللی، توسعه شهری و انقلاب صنعتی بوده است. در یونان قدیم مؤسساتی دولتی، نظیر سازمان‌های بیمه اجتماعی یا مددکاری وجود داشته که به کمک درماندگان می‌شتافته است و از جمله تامین زندگانی افراد کهنسال و از کار افتاده را به‌ عهده داشته است. در روم قدیم نیز نمونه‌هایی از مستمری مادام‌العمر وجود داشته است. بدیهی است محاسبات حق بیمه در این نوع عملیات، که با بیمه امروزی شباهتی دارد، مبتنی بر آمار درستی نبوده و به خصوص در مورد مستمری مادام‌العمر از جدول مرگ‌و‌میر حساب شده‌ای استفاده نمی‌شده است. تا قبل از سال ۱۸۸۱ بیمه معمول و متداول در برخی کشورها نوعی بیمه حوادث بود که از طرف مؤسسات خصوصی با شرایط خاصی اداره و کمک‌های ناچیز و محدودی به بیمه‌شدگان پرداخت می‌شد؛ اما در سال ۱۸۸۱ اولین مقررات بیمه اجباری در آلمان در زمان بیسمارک (Otto Von Bismarck: ۱۸۱۵-۱۸۹۸) به‌ اجرا گذاشته شد. در همین سال و در زمان ویلهلم دوم با گسترش و توسعه صنعت، لزوم رفاه برای کارگران مطرح شد. از انگلستان می‌توان به‌ عنوان دومین کشور که در سال ۱۸۹۷ کارگران در برابر حوادث ناشی از کار بیمه می‌شدند، یاد کرد. در آمریکا بیمه‌های اجتماعی با مخالفت کارفرمایان روبرو شد و بالاخره در سال ۱۹۱۱ بیمه کارگران در آمریکا رواج یافت. در فرانسه نیز (پس از آلمان، انگلستان، اتریش، نروژ، فنلاند و آمریکا) به‌ سال ۱۹۴۶ کلیه فرانسوی‌ها مشمول قانون بیمه‌های اجتماعی قرار گرفتند. بیمه در واقع تامین حفاظت از خطر است. برای تامین چنین مصونیتی در برابر خطر، قراردادهای خصوصی بسته می‌شود که طبق آن به ازای حق بیمه‌ای که بیمه‌گذار می‌پردازد، بیمه‌گر تعهد می‌کند، در صورت وقوع خسارت مشخص در قرارداد به بیمه‌گذار آن‌را جبران نماید. انجام عمل بیمه به هر صورتی که باشد مستلزم برخی شرایط است از جمله این‌که خطری که در مقابل آن خود را بیمه می‌کنند، زیاد اتفاق بیفتد؛ نه اینکه استثنایی باشد. دیگر اینکه خطر را خوب بشناسد و آمار آن‌را داشته باشند؛ تا بتوانند حساب کنند که آیا می‌توانند با مبالغی که بابت حق بیمه پرداخت می‌شود، جبران خسارت کنند یا نه. همچنین این‌که عموم بیمه‌شدگان با خطر مواجه نشوند و در واقع خطر متوجه بعضی ار آنان شود و آخر این‌که خطر غیر ارادی و اتفاقی باشد وگرنه بیمه‌شده خواهد توانست از روی اراده ، خود را مواجه با خطر کرده و خسارت را مطالبه کند و به این ترتیب، محاسبات مؤسسه بیمه که بر روی میزان تقریبی اتفاقات غیر ارادی استوار است، برهم خواهد خورد. منبع: فرهنگ معین، تهران، امیر کبیر، ۱۳۷۹، چاپ پانزدهم، ج۱، ص۶۳۳ · بیمه‌های اجتماعی چیست، تهران، موسسه مطبوعاتی عطائی، ۱۳۴۷، ص۲۳ · تعمیم بیمه‌های اجتماعی، تهران، پیام، ۱۳۵۱، ص۳ · فرهنگ علوم اقتصادی، تهران، مؤسسه عالی علوم سیاسی و امور حزبی، ۱۳۵۱، ص۵۹۴ · کلیات علم اقتصاد، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۸۶، چاپ اول، ص۴۲۱